Uzasadnienie
W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r. Gmina P. zwarła wniosek o wstrzymanie wykonania punktu 2 i 3 tej decyzji, argumentując, że "ewentualne przymusowe ściągniecie opłaty za usunięcie drzew spowoduje niepowetowaną szkodę w majątku skarżącej (...), czego skutki będą trudne do odwrócenia".
Decyzją tą Kolegium orzekło o pobraniu od skarżącej Gminy opłaty w wysokości [...] zł, ustalonej w decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2012 r. (znak [...]) za usunięcie 26 drzew w związku z niewykonaniem nasadzeń zastępczych.
Po wezwaniu Gminy do uiszczenia wpisu uzupełniającego od skargi w kwocie [...] zł, skrząca, uiszczając wymagany wpis w dniu 12 lutego 2018 r., jednocześnie "wobec nierozpoznania wniosku do dnia dzisiejszego przez organ" ponowiła wniosek o wstrzymanie wykonania zakażonej decyzji, tym razem odnosząc go do całości kwestionowanej decyzji Kolegium. W uzasadnieniu Gmina podniosła, że w dniu 5 lutego 2018 r. w piśmie z dnia [...] 2018 r. nr [...] został[a] wezwana przez Starostę Poznańskiego, pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, do zapłaty m.in. kwoty [...] zł oraz odsetek w wysokości [...] zł, jaka wynika z zaskarżonej decyzji. Strona podniosła, że w jej ocenie "zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obwiązujących przepisów prawa, co jest przedmiotem wywiedzionej skargi, która będzie badana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w niniejszym postępowaniu", zaś "ewentualne uchylenie decyzji skutkować będzie jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego", "zatem przymusowa realizacja zaskarżonej decyzji może doprowadzić do nieodwracalnych lub trudnych do trudnych do odwrócenia następstw, co nie leży w interesie Gminy P.. Przy takiej argumentacji Gmina stwierdziła, że "w zaistniałych okolicznościach zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody majątkowej".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz.1369, z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności administracyjnej (lub też innych aktów wydanych w granicach tej samej sprawy), jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest zaistnienie okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem okoliczności wyjątkowych. Sąd rozstrzyga w tym przedmiocie na podstawie wniosku skarżącego oraz materiału dowodowego sprawy, przy czym uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej (zob. np. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 495/04, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest co najmniej wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nawet jeżeli nie w pełni opiera na zasadzie skargowości (por. postanowienie NSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 370/11 – dostępne jw.), to jednak wciąż postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego.
Wstrzymanie wykonania aktu może dotyczyć jedynie takiego aktu, który nadaje się do wykonania i wymaga wykonania, tak więc odnosi się do sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Przyjmuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takim wypadku, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie pomimo pewnych niedostatków uzasadnienia wniosku zaistniały przesłanki do zastosowania powyżej przywołanego przepisu i uwzględnienia żądaniach udzielenia stronie ochrony tymczasowej. Gmina na podstawie zaskarżonej decyzji zobowiązana jest do uiszczenia należności pieniężnej w znacznej wysokości, tj. [...] zł, jak również – jak podała w uzupełnieniu wniosku – także kwoty odsetek w wysokości [...] zł; zatem łącznie chodzi w tym wypadku o kwotę ponad 217 tys. zł, której żąda od Gminy S. w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, w tych warunkach wykonanie decyzji znacząco wpłynie na wielkość środków pieniężnych pozostałych w budżecie Gminy, a tym samym na zdolność realizacji przypisanych jej zadań publicznych. Stąd też uprawdopodobnione zostało zaistnienie niebezpieczeństwa spowodowania dla Gminy trudnych do odwrócenia skutków.
Z twierdzeń zawartych skardze wynika również, że Gmina poprzez podwykonawcę realizowała określone nasadzenia kompensacyjne i składała Staroście informacje w tym przedmiocie, uznając, że realizowała wymagania decyzji z dnia [...] 2012 r. Zatem, niezależenie od końcowej oceny stanu faktycznego pod kątem stwierdzenia, czy Gmina rzeczywiście zrealizowała obowiązki wynikające z decyzji z dnia [...] 2012 r., nie można w prosty sposób przypisać Gminie tego, że w istocie sama doprowadziła do sytuacji narażenia na konieczność poniesienia opłaty wynikającej z przywołanej decyzji. Trzeba mieć też na uwadze, że ewentualne uwzględnienie skargi (prawomocne) skutkuje przywróceniem stanu prawnego i w konsekwencji faktycznego sprzed wydania decyzji administracyjnej usuniętej z obrotu prawnego, jednakże takie następcze przywrócenie stanu poprzedniego nie uwzględni w prosty sposób skutków wynikających z ewentualnych przesunięć budżetowych lub ograniczenia realizacji zadań ustawowych oraz innych zobowiązań Gminy. Tego rodzaju restytucja w zasadzie ograniczy się bowiem do zwrotu Gminie wyegzekwowanych od niej środków finansowych.
Ponadto warto w tym miejscu podkreślić, że w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej sąd nie ocenia prawidłowości wydania zaskarżonego aktu lub innego aktu objętego wnioskiem o wstrzymanie – w aspekcie jego zgodności z prawem (udzielenie ochrony tymczasowej nie stanowi rodzaju przesądu w stosunku do sprawy głównej), ale jedynie to, czy wykonanie danego aktu jeszcze przed jego prawomocnym skontrolowaniem może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego.
Wobec powyższego na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji.
/-/ Jakub Zieliński