Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) działając na podstawie art. 1 ust 1 ustawy z dnia 2 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015r., poz. 1659) art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz.1257, dalej k.p.a.) w zw. z art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1 i art. 39 ust. 1 i 2 z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej (tj. Dz. u. z 2016r.,poz. 930, dalej u.p.s.) oraz § 1 pkt. 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 1058), decyzją z dnia 19 września 2017 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. K. (dalej jako strona lub skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w kwocie [...]zł na kwiecień 2015 r. na zakup pralki, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym sprawy.
Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. K., z dnia [...] stycznia 2015 r. (i następnie ponowionego podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...].02.2015 r. i pismem z dnia [...] marca 2015 r.) o przyznanie na zakup pralki kwoty [...]zł, przyznał skarżącemu pomoc finansową na ten cel w wysokości [...] zł.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że dokonał wyceny ze sklepu RTV Euro AGD i ustalił, że jest możliwość zakupu pralki automatycznej za kwotę [...]zł w klasie energetycznej A++ i uznał, że kwota [...]zł powinna wystarczyć na zakup pralki.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu wskazując, że pomoc finansowa w wyższej kwocie jest niezbędna z uwagi na jakość i trwałość zakupionego sprzętu, a przyznana pomoc nie wystarcza na realizację zgłoszonej potrzeby bytowej. Domagał się przyznania kwoty [...]zł na zakup pralki w klasie A+++, albowiem przyznana kwota zasiłku wystarczy jedynie na zakup pralki ręcznej typu "Frania".
Decyzją SKO w P. z dnia 19 września 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2015r. oraz w dniu 11 marca 2015 r. dokonano aktualizacji wywiadu środowiskowego (karta Nr [...] oraz Nr [...] akt organu I instancji) podczas którego ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe posiadając udziały w kamienicy, w której zamieszkuje. Pan [...] jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] grudnia 2014r. skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Ponadto skarżący cierpi na chorobę poważnie utrudniającą albo wręcz uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia.
Organ ustalił, że dochód wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. (grudzień 2014r.) wynosił [...] zł (z tytułu dodatku mieszkaniowego i dodatku energetycznego), a dochód liczony według stanu na styczeń 2015r. - to jest w miesiącu poprzedzającym przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz ponowienie wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. - wyniósł [...] zł (na dochód składały się: zasiłek stały w kwocie [...]zł, i dodatki). Organ zauważył, że comiesięcznie przyznaje skarżącemu pomoc finansową na zabezpieczenie podstawowych potrzeb bytowych - jak leki, żywność, zakup opału, obuwie, odzież, czy także inne potrzeby (np. naprawa pieca, zakup pralki).
Ponadto w treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2015r. organ podkreślił, iż zgłoszona chęć zakupu przez p. K. pralki za wyższą kwotę [...]zł winna być oceniana także w kontekście możliwości finansowych organu I instancji i konieczności zabezpieczenia przez niego innych potrzeb Wnioskodawcy, a przede wszystkim także w kontekście zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych innych podmiotów korzystających z środków pomocy społecznej.
W ocenie Kolegium przyznanie stronie zasiłku celowego w wysokości [...] zł wystarczy na zakup pralki automatycznej w dobrej klasie energetycznej, co potwierdza oferta popularnego sklepu Euro RTV AGD (3 modele pralek, z czego jeden w klasie A++ w kwocie [...]zł), a nie jak wywodził skarżący jedynie na zakup pralki "Frania". SKO podkreśliło, ze przyznanie pomocy w ww. wysokości nie narusza granic uznania administracyjnego. Mając to na uwadze Kolegium uznało, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania strony.
Wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. K. wyraził swoje niezadowolenie z jej rozstrzygnięcia, podkreślając swoją trudną sytuację materialną i życiową. Zarzucił brak wnikliwej oceny dokonanej przez organ i przyznanie świadczeń w wysokości niewystarczającej na pokrycie jego niezbędnych potrzeb życiowych. Zarzucił Kolegium, że działa opieszale i jest bezczynne.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu przyznał skarżącemu pełnomocnika z urzędu.
Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] maja 2018 r. uzupełniającym skargę, wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, uchylenie decyzji obu instancji i podniosła następujące zarzuty: art. 7, 75 § 1, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewyczerpująca ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz okoliczności faktycznych, w szczególności ocenę sytuacji bytowej skarżącego oraz naruszenie prawa materialnego tj. art. 39ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że wysokość przyznanego zasiłku celowego była uzasadniona, podczas gdy przyznana kwota nie pozwoli na zaspokojenie potrzeb bytowych skarżącego, a umożliwi jedynie pokrycie śladowych części kosztów na zakup niezbędnego wyposażenia.
Na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko i podał, że dwa lata temu kupił sobie pralkę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę należy oddalić.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Jak wynika przy tym z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dale: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani podstawą prawną.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, że organ przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zakup pralki w kwocie [...]zł, podczas gdy skarżący domagał się przyznania na ten cel kwoty [...]zł i następnie [...] zł (podczas wywiadu środowiskowego).
Podstawę prawną przyznanego świadczenia stanowi art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności pokrycia części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Do przyznania zasiłku celowego wymagane jest by dochód wnioskującego nie przekraczał (art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s.)
Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak to wynika z art. 7 K.p.a., załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Decyzja powinna zatem uwzględniać zasady ogólne określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w zakresie meritum rozstrzygnięcia - zasady zawarte w ustawie o pomocy społecznej.
W związku z tym, że wydawana w sprawie decyzja ma charakter uznaniowy, jej odpowiednie uzasadnienie i wskazanie motywów jakimi kierował się organ przy jej wydaniu chronią ją przed zarzutem arbitralności i dowolności. W przypadku decyzji uznaniowych jeszcze większą wagę, niż w przypadku decyzji nie mających charakteru uznaniowego, ma prawidłowe przeprowadzenie postępowania administracyjnego, a w szczególności pełne i precyzyjne ustalenie stanu faktycznego.
Należy podkreślić, że wydając decyzję z zakresu pomocy społecznej, organ winien kierować się przesłankami ustawowymi, w tym m.in. wskazaniami zawartymi w art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., stanowiącymi, że rodzaj i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wobec ograniczonych środków finansowych organ pomocy społecznej zwykle nie jest w stanie zaspokoić wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, tj. udzielić im wsparcia w rozmiarze odpowiednim do ich potrzeb oraz w zgłaszanej postaci lub wysokości. Stąd też organ przyjąć powinien obiektywne kryteria, według których dokonuje rozdziału środków finansowych.
Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że spór niniejszej sprawy dotyczył wysokości przyznanego przez organ skarżącemu zasiłku celowego. Nie było sporne ustalenie, że zakup pralki stanowi niezbędną potrzebę bytową skarżącego oraz, że skarżący spełnił warunki do przyznania świadczenia na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s.
Skarżący ma stwierdzony umiarkowany stopień niepełnosprawności, nie pracuje, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (grudzień 2014 r.) uzyskiwał dochód w wysokości [...] zł który nie przekraczał kryterium dochodowego, które w dacie orzekania przez organ I instancji wynosiło [...] zł, a w dacie orzekania przez organ II instancji [...] zł. (§ 1 pkt 1 a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej).
Jak już wcześniej wskazano, sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Kontrolowana przez Sąd decyzja zawiera zaś przekonujące uzasadnienie wysokości przyznanego stronie zasiłku celowego. Organy prawidłowo uzasadniły, odwołując się do oferty jednego z popularnych sklepów z branży AGD, że możliwym jest zakup pralki automatycznej w dobrej klasie energetycznej (A++) za kwotę [...]zł tj. niższą aniżeli wnioskowana przez stronę. Przedstawiona przez organ oferta cenowa pralek z 2015r. wskazuje, ze kwota [...]zł wystarczała na zakup pralki automatycznej A++, a nie jak twierdził skarżący pralki ręcznej typu "Frania". Sąd nie ma wątpliwości, że zgłaszana przez p. K. potrzeba bytowa może zostać zaspokojona za kwotę przyznanego przez organ zasiłku celowego.
W tym miejscu należy wskazać, że pomoc finansowa otrzymywana od organów pomocy społecznej nie służy zaspokojeniu wszystkich zgłaszanych przez wnioskodawcę potrzeb ani realizacji ich zawsze w żądanej wysokości. W rozpoznawanej sprawie zaś przyznana kwota zasiłku celowego jest wystarczająca na zakup pralki automatycznej dobrej jakości i zaspokojenia tej potrzeby skarżącego. Okoliczności te przyznane zostały przez skarżącego na rozprawie. Podał on bowiem, że pralkę zakupił dwa lata temu. Nawet w przypadku konieczności dopłacenia przez niego do zakupu wyższej jakości pralki uznać należy, że potrzeba ta została zaspokojona i nie ma podstaw do domagania się od organu pomocowego wyrównania różnicy między zasiłkiem w wysokości [...] zł a faktyczną ceną pralki o wyższym standardzie. Przyznany zasiłek wystarczał na zakup pralki automatycznej dobrej jakości.
Słusznie również organy stwierdziły, że zgłoszona przez stronę chęć zakupu powinna być oceniania w kontekście możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Wymaga to oceny nie tylko niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do tych świadczeń, ale także własnych środków finansowych. Organy pomocy społecznej są zatem upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać zgodnie z zasadami wskazanymi wyżej. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń, ani przyznania świadczeń w żądanej przez wnioskodawcę wysokości.
Wobec powyższego należało stwierdzić, że decyzje organów obu instancji kontrolowane przez Sąd odpowiadają prawu. Organ odwoławczy w wystarczającym stopniu uzasadnił podstawy przyznania skarżącemu pomocy w kwocie [...]zł na zakup pralki, rozważając całość zebranego materiału dowodowego i dokonując wnikliwej analizy sytuacji życiowej skarżącego.
Odnosząc się zaś do zarzutu dotyczącego przewlekłości działania SKO Sąd wskazuje, że nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania i pozostaje poza granicami rozstrzygnięcia. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty wskazane w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...] maja 2018 r. Organ nie naruszył zarzucanych przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego. Wskazać należy, że skarżący od lat objęty jest pomocą opieki społecznej. Jego sytuacja materialna i życiowa, aktualizowana w wywiadach środowiskowych, była przedmiotem niniejszej sprawy jak i wielu innych, nie wymagała uzupełnienia. Przyznany w niniejszej sprawie zasiłek celowy nie umożliwiał, jak wskazano w piśmie procesowym jedynie pokrycia śladowych części kosztów na zakup niezbędnego wyposażenia a pozwalał na zakup pralki automatycznej w dobrej jakości.
W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało przepisów obowiązującego prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.