Uzasadnienie
Skarżący K. H. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych od skargi, jaką złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentował, że różnica pomiędzy wydatkami związanymi z codzienną egzystencją, opłatami za media, obsługą kredytów, a osiąganymi dochodami praktycznie sprowadza się do zera. W związku z tym obciążenie go obowiązkiem uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł spowoduje perturbacje co do zbilansowania domowego budżetu.
Wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną.
Oświadczył, że dochód rodziny stanowi jego renta w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, czynsz z wynajmu mieszkania w wysokości [...] zł miesięcznie oraz emerytura żony w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, co łącznie stanowi kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Nadto wnioskodawca oświadczył, że posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego i kredytów gotówkowych. Na zakup lekarstw wydaje około 100 zł miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że posiada dom o powierzchni 57,16 m² na działce o powierzchni 347 m², mieszkanie o powierzchni 36,74 m² oraz działkę o powierzchni 776 m², jako darowizna od ojca. Nadto wskazał, że prócz samochodu osobowego marki Hyundai Accent z 1997r. nie posiada wartościowych ruchomości, ani oszczędności.
Wnioskodawca wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy dodatkowo oświadczył, że aktualnie w toku jest sprawa dotycząca przyznania mu renty na dalszy okres, ostania wypłata renty miała miejsce w grudniu 2012r. Zatem celem obsługi zobowiązań kredytowych zaciągnął pożyczkę u syna w wysokości 500 zł. Emerytura żony wynosi [...] zł netto miesięcznie oraz z najmu mieszkania [...] zł opodatkowane podatkiem dochodowym. Wnioskodawca podkreślił, że to są obecnie jedne dochody jego i żony. Na potwierdzenie powyższej okoliczności przedłożył kserokopię PIT-28 i PIT 37 za 2011r.
Następnie wnioskodawca wskazał wysokość rat kredytu hipotecznego w okresie od lipca 2012r. do stycznia 2013r. – ostatnia rata wynosiła 917,06 zł. Wysokość rat pożyczek gotówkowych wynosi 269,90 zł, 85,04 zł i 375,98 zł. Koszt zakupu leków w czerwcu – 240,03 zł, w sierpniu 207,33 zł, w październiku – 167,67 zł., w grudniu – 147,02 zł oraz koszty zakupu baterii i filtrów do aparatu słuchowego wyniosły 94,50 zł. Wnioskodawca oświadczył, że koszty utrzymania samochodu wynoszą 865 zł na rok (OC i NW) i 370 zł na rok (AC), paliwo – 200 zł na miesiąc.
Łączna wysokość podatku od nieruchomości za posiadane nieruchomości wynosi 561 zł. za 2012r. Nadto wnioskodawca wskazał wysokość wydatków na media (prąd, gaz, tel. komórkowy, tel. stacjonarny, woda, ścieki, RTV, ubezpieczenie) za okres od lipca 2012r. do stycznia 2013r. – ostatnio uiścił kwotę w wysokości 488,15 zł. Wysokość podatku ryczałtowego od umowy najmu wyniosła w styczniu 2013r. - 216 zł.
W dalszej części uzupełnienia wnioskodawca oświadczył, że wraz z żoną nie posiadają lokat terminowych, nie mają zajęć komorniczych. Kredyt hipoteczny z terminem spłaty w 2017r. zaciągnął na mieszkanie, które obecnie wynajmuje. Pozostałe dwie nieruchomości nie przynoszą dochodu. Termin spłaty ostatnich rat pożyczek w wysokości 269,90 zł i 375,98 zł minął w grudniu 2012r.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 245 §3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego swojego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić nawet najmniejszej należności sądowej.
Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego przedstawiona we wniosku o prawo pomocy uzasadnia ocenę, że aktualnie nie jest on w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W toku jest bowiem sprawa dotycząca dalszego przyznania renty, ostatnie świadczenie otrzymał w grudniu 2012r. Zatem w tym zakresie pogorszyła się sytuacja finansowa rodziny do tego stopnia, że zmuszony był zaciągnął pożyczkę u syna na bieżące regulowanie zobowiązań z tytułu pożyczek bankowych. Przyjąć należy, zatem że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 500 zł może stanowić uszczerbek w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania rodziny. Należało przyznać prawo pomocy w części i zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi celem umożliwienia skorzystania z prawa do sądu.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Z drugiej jednak strony, skarżący w grudniu zakończył spłatę dwóch pożyczek, których łączna miesięczna rata stanowiła obciążenie w wysokości 645,88 zł. Aktualnie zmniejszyły się, więc koszty koniecznego utrzymania rodziny. W tym stanie rzeczy brak podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w dalszej części. W sytuacji, gdy później powstanie obowiązek poniesienia dalszych kosztów sądowych, skarżący będzie mógł w przyszłości zwrócić się z ponownym wnioskiem o zwolnienie od tych kosztów. Uwzględnieniu podlegać będzie wysokość jego osobistego dochodu (czy uzyska rentę na dalszy okres) oraz zmniejszenie obciążenia z tytułu pożyczek bankowych.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że sytuacja wnioskodawcy o prawo pomocy badana jest każdorazowo, gdy strona zwróci się z takim wnioskiem i w oparciu o sytuację majątkową, finansową i rodzinną aktualną na dzień złożenia wniosku. Przyznanie prawa pomocy w przeszłości, zwłaszcza w innej sprawie nie przesądza przyznania prawa do skorzystania z tego dobrodziejstwa na dalszych etapach prowadzonego postępowania sądowego. Wobec powyższego odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałym zakresie, poza wpisem sądowym od skargi.
Z powyższych względów, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska