Uzasadnienie
Skarżąca H. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) sierpnia 2014 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej prawo do emerytury.
Zauważyć należy, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane – jak wskazano w jego uzasadnieniu – "w oparciu o upoważnienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...).03.2008 r. nr (...)" dostępne w Biuletynie Informacji Publicznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Na wstępie trzeba dla porządku skorygować dwie kwestie o charakterze porządkowym.
Po pierwsze, że zgodnie z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) (obecnie tekst ustawy opublikowano w Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm. – dalej "u.s.u.s.") "jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję". Poprawnie należałoby zatem zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwalifikować jako decyzję w rozumieniu tego właśnie przepisu.
Po drugie, w postanowieniu z dnia (...) sierpnia 2014 r. błędnie podano dane upoważnienia, gdyż dla J. S., pracownika II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu Prezes Zakładu wydał upoważnienie z dnia (...) marca 2008 r., nr (...). Upoważnieniem tym Prezes Zakładu Ubezpieczeń społecznych upoważnił tą osobę do wydawania w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych indywidualnych decyzji w sprawach wynikających z u.s.u.s.
Zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej "P.p.s.a.") do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Siedziby oraz obszar właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych reguluje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2003 r. Nr 72, poz. 652 ze. zm.). Zgodnie z § 1 pkt 10 wskazanego rozporządzenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu jest właściwy dla obszaru województwa wielkopolskiego.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W świetle przepisów u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną, a jego siedzibą jest miasto stołeczne Warszawa (art. 66 ust. 1 u.s.u.s.). W zakresie prowadzonej działalności, o której mowa w art. 68-71 ustawy, Zakładowi przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 4). Wchodzące w skład Zakładu terenowe jednostki organizacyjne (art. 67 ust. 2 u.s.u.s.), którymi są oddziały i podlegające im inspektoraty oraz biura terenowe (§ 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 18, poz. 93), są jedynie jednostkami organizacyjnymi osoby prawnej.
W związku z powyższym w niniejszej sprawie dla określenia właściwości miejscowej sądu administracyjnego nie ma znaczenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w jednostce organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postaci Oddziału II w P. Oddział nie ma bowiem własnych kompetencji, a kompetencje takie przysługują Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Świadczy o tym także to, że upoważnienia do wydawania decyzji w imieniu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych udziela pracownikom bezpośrednio Prezes Zakładu z siedzibą w Warszawie.
Skoro siedzibą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który wydał objęte skargą postanowienie, jest miasto stołeczne Warszawa, właściwym do rozstrzygnięcia w przedmiocie tej skargi jest stosownie do art. 13 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Uzupełniająco należy zwrócić uwagę, że od podstawowej reguły, zgodnie z którą to siedziba organu, którego działalność jest przedmiotem skargi, determinuje właściwość miejscową sądu administracyjnego, istnieją wyjątki. Zgodnie z art. 13 § 3 P.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości. Na podstawie tej delegacji zostało wydane między innymi rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. Nr 163, poz. 1016).
Zgodnie z § 1 pkt 2 tego rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28-29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Powołany wyżej przepis nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, w której przedmiot skargi stanowi postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) czerwca 2012 r. o odmowie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że sądem właściwym miejscowo w niniejszej sprawie jest w świetle art. 13 § 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
W myśl art. 59 § 1 P.p.s.a. jeżeli do rozpoznania sprawy właściwy jest inny sąd administracyjny, sąd, który stwierdzi swą niewłaściwość, przekaże sprawę właściwemu sądowi administracyjnemu.
Z tych względów i na podstawie art. 59 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
/-/ J. Szaniecka