Uzasadnienie
Skarżący B. K. i A. K. reprezentowani przez pełnomocnika z wyboru r.pr. M. W. wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku wskazali, że oboje są bezrobotni, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na utrzymaniu mają troje dzieci w wieku 10 lat, 7 lat i 1,5 roku. Skarżąca w swoim wniosku o prawo pomocy podała, że mąż nie pracuje, nie uzyskuje dochodów, a w rubryce 10 – dochody – wskazuje, że mąż pracuje dorywczo u rolników w zależności od zapotrzebowania na pracę i zarabia 400 zł do 700 zł. Skarżący oświadczył, że do końca września 2011r. przebywał na zwolnieniu chorobowym, po zakończeniu zwolnienia stracił pracę i do chwili obecnej nie może znaleźć nowego zatrudnienia. Dalej podał, że pracuje dorywczo u rolników i zarabia 400 zł do 700 zł.
Następnie wskazali, że miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą około 710 zł (prąd - 300 zł, gaz – 50 zł, telefon, - 60 zł, woda – 40 zł, ogrzewania w sezonie zimowym około 3.000 zł), nadto wyżywienie córki w przedszkolu – 50 zł, dowóz do przedszkola około 100 zł miesięcznie.
W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku wnioskodawcy wskazali, że posiadają dom o powierzchni 82,50 m² w G. oraz nieużytki rolne o powierzchni 1.37 ha. Nadto mają samochód osobowy Audi A4 z 2003r.
Skarżąca oświadczyła, że nie pracuje, zajmuje się dziećmi, leczy się na kamicę nerkową i z tego tytułu raz w miesiącu ma wizytę lekarską i wykupuje leki za kwotę 50 zł – 60 zł. Oświadczyli, że korzystają z pomocy rodziny, zwłaszcza w zakresie wyżywienia.
Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny i budził wątpliwości, co do sytuacji finansowej i rodzinnej skarżący zostali wezwani, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosków poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi skarżący złożyli uzupełniające oświadczenia oraz kserokopię PIT-36 za 2010r., z którego wynika, że skarżący ze stosunku pracy za granicą uzyskał 92.123,27 zł., decyzji Powiatowego Urzędu Pracy, z której wynika, że został uznany za osobę bezrobotną od dnia 14 listopada 2011r.
Skarżący oświadczył, że jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny Dochód za 2010r. uzyskał z pacy w D., gdzie pracował tylko do września 2010r. na skutek utraty pracy z powodu choroby. Oświadczył, że obecnie uzyskuje dochód dorywczy w wysokości 900 zł miesięcznie. Skarżąca natomiast nie uzyskuje dochodu i zajmuje się wychowaniem dzieci. Nie prowadzą gospodarstwa rolnego, działalności gospodarczej, nie posiadają rachunków bankowych, nie posiadają pożyczek, kredytów, ani oszczędności. Oświadczyli, że majątek nieruchomy stanowi dom jednorodzinny. Miesięczne koszty utrzymania wynoszą: prąd 200 zł, woda – 50 zł, podatek około 100 zł na rok, dowóz dzieci do szkoły około 50 zł, gaz – 30 zł, ogrzewanie 50 zł w skali roku, telefon – 30 zł.
W kwestii poniesionych kosztów wybudowania wolnostojącego dwustanowiskowego garażu, którego dotyczy przedmiotowa sprawa, skarżący podał, że koszt ten wyniósł około 3.000 zł. Wybudował, go z otrzymanych od ojca płyt betonowych, z drewna wyciętego z lasu teścia, a blachę na dach dostał od brata, brakujące części zakupił na allegro po okazyjnej cenie.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części.
Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawców dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez nich środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
W świetle powyższego, oświadczenia majątkowe skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. Zarówno wniosek sformułowany na formularzu, jak i jego uzupełnienie budzą wątpliwości, co do wiarygodności oświadczenia o stanie finansowym i dochodach. Oświadczenia złożone na formularzach nie korespondują z oświadczeniami w tej samej kwestii złożonymi w uzupełnieniu wniosku o prawo pomocy.
Pomimo oświadczenia o wysokości ponoszonych kosztów koniecznego utrzymania pięcioosobowej rodziny zarówno w formularzu, jaki i w uzupełnieniu wniosku nie można ustalić ich konkretnej i ostatecznej wysokości - raz media stanowią wydatek 710 zł, w uzupełnieniu 360 zł, przy czym koszt ogrzewania w formularzu wynosi 3.000 zł w sezonie grzewczym, a w uzupełnieniu 50 zł miesięcznie (600 zł rocznie). Skarżący nie przedłożyli żadnych faktur, czy rachunków pozwalających na weryfikacje złożonego oświadczenia w tym zakresie.
Nadto skarżący podali, że miesięczny dochód z pracy dorywczej wnioskodawcy wynosi od 400 zł do 700 zł, ostatecznie 900 zł. Nadto ponoszone są wydatki na podatek, przedszkole łącznie z dowozem - 150 zł, leczenie i leki skarżącej – 60 zł. Nie przedłożono także żadnych dokumentów źródłowych w tym zakresie.
Oświadczenie o pomocy rodziny zwłaszcza w części dotyczącej wyżywienia skarżących i rodziny, a także w wybudowaniu przedmiotowego dwustanowiskowego garażu wydaje się powołane jedynie na potrzeby przedmiotowego wniosku o prawo pomocy.
Nadto w formularzu skarżący podał, że chorował do końca września 2011r., a w uzupełnieniu wniosku, że stracił pracę w D. we wrześniu 2010r. z powodu choroby. Nie przedłożył żadnych zaświadczeń o tym, że chorował przez rok czasu, przy czym nie wskazał, by ponosił koszty leczenia, czy leków. Skarżąca tymczasem podała, że co miesiąc na leczenie kamicy nerkowej wydaje 60 zł. W tym miejscu należy wskazać, że skarżący w okresie od 1 kwietnia 2011r. do 10 października 2011r. nie odebrał osobiście żadnej z 7 przesyłek adresowanych do niego w toku postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie (k. 10, 17, 20, 22 akt adm. I instancji; k. 16, 21, 25 akt adm. II instancji).
Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 1 sierpnia 2011r. skarżący zgłosili zawiadomienie o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego wzniesionego na działce nr [...] w G. o powierzchni zabudowy 106 m² (k. 12 akt adm. II instancji). Na dzień 15 marca 2011r. do zakończenia budowy budynku mieszkalnego zostało tylko wykonanie dojść i dojazdów od drogi gminnej, wykonanie tarasu od strony ogrodowej oraz wykonanie struktury na elewacji w całości (k. 2 akt adm. I instancji). Przy czym we wniosku o prawo skarżący podali, że nie posiadają żadnych rachunków bankowych, nie korzystali z pożyczek i kredytów. Skarżący zarejestrował się jako bezrobotny w połowie listopada 2011r.
Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy i jego uzupełnienia przyjąć należy, iż skarżący nie zrealizowali warunku wykazania w sposób niebudzący wątpliwości, że nie są w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawców w niniejszej sprawie. Brak wiarygodnego materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że skarżący nie są w stanie ponieść chociaż części kosztów sądowych, bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania swojej rodziny. W tym stanie rzeczy wniosek o prawo pomocy musiał skutkować jego oddaleniem.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska