Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił S. K. przyznania prawa pomocy.
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz w jego uzupełnieniu nie uzasadnia twierdzenia, że nie dysponuje on środkami na poniesienie kosztów niniejszego postępowania w całości. Referendarz sądowy uznał, że wprawdzie skarżący stwierdził, że wraz z żoną utrzymuje się jedynie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego w łącznej kwocie ok. 2.000 zł netto miesięcznie, to przez okres ostatnich 6 miesięcy posiadają na rachunku bankowym wolną kwotę od 4.800 zł do aktualnie 2.200 zł. Oznacza to, że mają możliwości by poczynić oszczędności w swoich wydatkach. Z oświadczenia skarżącego, jak i dokumentacji bankowej wynika, że nie mają żadnych zaległości w bieżących płatnościach; regularnie też spłacają kredyt konsumpcyjny. Osiągane dochody pozwalają zatem na pokrycie wszystkich kosztów utrzymania rodziny oraz wygospodarowanie wolnych środków.
Prawo pomocy przysługuje bowiem tylko wtedy, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania stronie nie pozostają już żadne wolne środki, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania. Taka sytuacja nie występuje w niniejszej sprawie. Wskazano też, że skarżący posiada także majątek nieruchomy w postaci domu, który zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe, a także grunt rolny, który pozwala na uzyskiwanie dodatkowych dochodów, poprzez jego uprawę, oddanie w dzierżawę, czy sprzedaż. Skarżący posiada zatem możliwość uzyskania dodatkowych środków celem poprawy domowego budżetu. Zważywszy na to referendarz sądowy stwierdził, że aktualna wysokość oszczędności pozwala skarżącemu na poniesienie wszystkich kosztów sądowych w sprawie (wpis od skargi 100 zł) i to w rozłożonych w czasie oraz na wynagrodzenie radcy prawnego z wyboru.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że zgromadzone na rachunku bankowym środki pochodzą z odprawy małżonki po jej przejściu na rentę, z odszkodowania z ubezpieczenia z tytułu raka szczęki, rekompensaty małżonki z zakładu pracy za przedstawione rachunki za badania medyczne, które musiała wykonać prywatnie, rachunki za paliwo na dojazd na naświetlania pooperacyjne. Ponadto podał, że samochodu używa wyłącznie do dowozu żony do lekarzy, sam zaś z oszczędności porusza się komunikacją podmiejską. Z kolei działka, którą posiada z uwagi na nieopłacalność upraw oddał w nieodpłatne użytkowanie sąsiadowi, który używa jej jako pastwiska dla konia. Zaznaczył, że faktycznie wraz z żoną mieszkają z synową, synem i ich trojgiem dzieci, lecz pracuje z nich jedynie syn, bowiem synowa zajmuje się wychowaniem małych dzieci w wieku 2 miesięcy, 2 lat i 4 lat.
Skarżący wskazał też, iż w kwietniu tego roku okazało się, że ma raka złośliwego jelita grubego, co wiązało się z koniecznością wykonania prywatnie kosztownych badań, co doprowadziło do utraty oszczędności. Wskazał też, że nie wykupuje wszystkich leków, bowiem nie stać go na to.
Wobec skutecznego wniesienia przez S. K.sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a. - postanowienie z 27 kwietnia 2015 r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonych przez skarżącego we wniosku o prawo pomocy i pismach uzupełniających wyjaśnień można stwierdzić, że skarżący znajduje się w na tyle trudnej sytuacji materialnej, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z zebranych, a przedłożonych przez skarżącego dokumentów wynika, że skarżący prowadząc gospodarstwo domowe wspólnie z żoną posiada samochód marki Skoda Fabia z 2002 r. o wartości 5.500 zł, dom o pow. 284,54 m2, grunt rolny, z którego nie uzyskuje dochodów, a także co miesięczny dochód uzyskiwany z renty małżonki skarżącego w kwocie netto 1.069,28 zł i renty skarżącego w kwocie netto 973,48 zł. Wraz ze skarżącym i jego małżonką zamieszkuje syn z synową i ich troje dzieci. Z oświadczenia skarżącego wynika, że skarżący wraz z żoną nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z synem, synową i wnukami.
Skarżący spłaca kredyt konsumpcyjny zaciągnięty na kwotę 2.200 zł, ponosi wydatki z tytułu podatku od nieruchomości na kwotę 93,08 zł miesięcznie, za media, ogrzewanie i telefon ogółem ok. 612 zł, a także za leki ok. 100-200 zł. Na koniec marca 2015 r. saldo na rachunku bankowym skarżącego wynosiło 2.200 zł, jednakże wnosząc sprzeciw skarżący oświadczył, że zmuszony był przeprowadzić badania lekarskie, na które wydał dotychczasowe oszczędności. Wyjaśnił też, że oszczędności te pochodziły z odprawy małżonki po jej przejściu na rentę, z odszkodowania z ubezpieczenia z tytułu raka, rekompensaty z zakładu pracy małżonki za przedstawione rachunki za badania medyczne i za rachunki za paliwo na dojazd na naświetlanie pooperacyjne do Poznania. Skarżący podał też, że w kwietniu br. dowiedział się o swej chorobie – złośliwym raku jelita grubego.
Stwierdzić należy, że skarżący, co było jego obowiązkiem, wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Środki, które posiada są na tyle skromne, że ledwie wystarczają na codzienną egzystencję. Zważywszy na okoliczność, że skarżący wraz z żoną są poważnie chorzy i zmuszeni są do częstych wizyt lekarskich nie można czynić im zarzutu, że nie spieniężyli posiadanego auta. Brak jest również powodów, by podnosić okoliczność, iż skarżący wraz z małżonką posiadają duży dom mieszkalny, z którego mogliby w części czerpać korzyści finansowe, w sytuacji, gdy dzielą go wraz z synem, synową i wnukami.
W ocenie Sądu brak jest też podstaw, by zarzucać skarżącemu, że nie uzyskuje on dochodu z posiadanych gruntów; wykazał on bowiem wnosząc sprzeciw, iż nieruchomość ta zlokalizowana jest w sąsiedztwie kurnika, gdzie odbywa się chów ok. 50 tys. kurczaków i w związku z tym grunt ten oddał w nieodpłatne użytkowanie z przeznaczeniem na pastwisko.
Wziąwszy zatem pod uwagę, że skarżący wraz z małżonką utrzymują się ze skromnych środków pochodzących z renty i emerytury (łącznie ok. 2.100 zł) Sąd uznał, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rezultacie uwzględniwszy wniosek o prawo pomocy, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
/-/ B. Drzazga