Uzasadnienie
Skarżący B. K. w skardze na decyzję Wojewody w przedmiocie odszkodowania za grunty przejęte pod ulicę zawarł żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 27 lutego 2009r. złożył wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu (k.24-25).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 marca 2009 roku (k.
- 28) odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminowi do jej wniesienia.
Pismem z dnia 17 kwietnia 2009r. (k.66-68) Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł skargę kasacyjną, w której wartość przedmiotu zaskarżenia określił na 4.500,00zł. Do skargi kasacyjnej załączono dowód uiszczenia wpisu w kwocie 100,00zł (k.76).
Na podstawie treści wniosku o prawo pomocy oraz dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych ustalono, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci. Miesięczny dochód rodziny wynosi 3.609,00zł. Rodzina Skarżącego zamieszkuje w budynku o pow. 120m². Ponadto Wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 3,85ha. Koszty prowadzenia gospodarstwa domowego określone zostały na około 1.500,00zł średniomiesięcznie (140zł energia elektryczna, 250zł telefon, 50zł Internet, 350zł opał, 30zł woda, 40zł wywóz zanieczyszczeń, 80zł bilet miesięczny dla córki, 238zł czesne i dojazdy do szkoły syna, 20zł podatek rolny, 200,00zł utrzymanie samochodu).
Oceniając zasadność zgłoszonego żądania, wskazać należy, że Skarżący pomimo zgłoszenia wniosku o zwolnienie w całości od kosztów sądowych uiścił wpis od wniesionej skargi kasacyjnej.
Wyjaśnić więc należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oznacza zwolnienie od obowiązku zarówno wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków – art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.). Skarżący, który uiszcza koszty sądowe nie ma interesu prawnego w domaganiu się wydania orzeczenia o zwolnieniu go od tych opłat. Z chwilą uiszczenia kosztów sądowych wygasa obowiązek ich ponoszenia. Miejsce wskazanego obowiązku zajmuje prawo żądania zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.).
W konsekwencji uiszczenie kosztów sądowych, pomimo wystąpienia z wnioskiem o prawo pomocy, rodzi konieczność odmowy udzielanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.).
Odnosząc się do żądania wniosku w zakresie pozostałych kosztów sądowych niniejszego postępowania uznać należało, że sytuacja rodzinna i majątkowa Skarżącego nie uzasadnia objęcia go dobrodziejstwem prawa pomocy.
Wpis stosunkowy liczony o wartości przedmiotu zaskarżenia określonej w skardze kasacyjnej wynosi 180,00zł - §1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 22, poz. 2193 ze zm.).
Wnioskodawca, jego żona oraz syn posiadają stałe źródła dochodu. Ponadto Skarżący zgromadził znaczny majątek (nieruchomości) w porównaniu z wysokością kosztów sądowych. Według treści oświadczenia stały miesięczny dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie Wnioskodawcy wynosi 906,00zł.
Z oświadczania majątkowego nie wynika, aby rozmiar wydatków utrzymania koniecznego dla rodziny Skarżącego przewyższał, czy choćby w całości wyczerpywał, uzyskiwane miesięczne dochody.
Skarżący nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego, lecz kserokopie (k. 59-60), które dokumentują jedynie saldo rachunku na wybrane daty. Niemniej przedłożone zestawienie wskazuje, że w okresie od 08 sierpnia 2008 roku do dnia 11 marca 2009 roku saldo rachunku nigdy nie było ujemne (wynosiło od około 20zł do ponad 70zł). Potwierdza to wcześniejsze ustalenie, że koszty utrzymania koniecznego w rodzinie Skarżącego, także po uwzględnieniu wydatków na żywność i środki czystości, nie wyczerpują w całości uzyskiwanych dochodów. Przy czym, podkreślić należy, że Skarżący nie określił, czy własny rachunek bankowy ma syn wnioskodawcy.
Ujawniony dochód, w przeliczeniu na jedna osobę, wielokrotnie przewyższa koszty przedmiotowego postępowania sądowego, co dodatkowo wskazuje, że uiszczenie wpisu od skargi w niniejszej sprawie, pozostaje w zasięgu zdolności płatniczych Skarżącego. Tym bardziej, że uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny spowodowany obowiązkiem poniesienia kosztów sądowych należy rozważać mając na uwadze całokształt stosunków majątkowych strony. Nie należy zawężać tej oceny jedynie do wielkości miesięcznych dochodów.
Istotne dla oceny rzeczywistych zdolności w zakresie poniesienia kosztów sądowych są także posiadane nieruchomości oraz sposób ich zagospodarowania. Istotne jest również i to, że stałe dochody i posiadany majątek umożliwiają wsparcie się kredytem lub pożyczką. Zatem stwarzają one realną możliwość sfinansowania kosztów sądowych z przyszłych dochodów; obowiązek uiszczenia kosztów można rozłożyć na dłuższy okres czasu. W takiej sytuacji zwrot pozyskanych środków może nastąpić w częściach, które nie będą istotnym uszczerbkiem dla miesięcznych dochodów rodziny wnioskodawcy.
Z powyższych względów uznać należało, że brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny nie został wykazany. Dlatego, na podstawie 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało odmówić przyznania prawa pomocy.
/-/S. Michalski