Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Sanitarny w decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz § 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) i art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy z 14.03.1985r. o Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998r. Nr 90 poz. 575 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania G.K. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. orzekającej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej – utrzymał tę decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podano, że organ pierwszej instancji odmówił uznania schorzeń górnych dróg oddechowych występujących u G. K. chorobę zawodową. Od decyzji tej G. K. wniósł odwołanie, wskazując, że jego schorzenia zostały spowodowane warunkami pracy.
Organ drugiej instancji ustalił, że G. K. był zatrudniony w Zakładach Garbarskich w K. od 6 lutego 1971r. do 12 lutego 1999r. początkowo na stanowisku robotniczym jako konserwator skór surowych- od 6.02.1971r. do 30.06.1984r., następnie na stanowisku mistrza- od 2.07.1984r. do 28.02.1986r., a od 1.03.1996r. do 17.02.1999r. na stanowisku mistrza oddziału garbunkowego. Do jego obowiązków należało przygotowanie skór surowych do namoczenia oraz przesypywanie skór solą (na stanowisku robotniczym), organizowanie pracy podległych pracowników, nadzór nad wykonywanymi procesami zgodnie z obowiązująca technologią (na stanowisku mistrza) i kontrolowanie kąpieli garbujących w zakresie pH i temperatury oraz przekroju i stopnia wygarbowania skór.
Praca na wymienionych wyżej działach wykonywana była w środowisku dużej wilgotności, a pracownicy narażeni byli na działanie amoniaku, kwasu mrówkowego oraz wapna, siarczku sodu i garbniki roślinne. Substancje te występowały poniżej wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń.
Od 1984r. G. K. leczony był z powodu przewlekłego zapalenia zatok, katarów, zaniku węchu, chrypki i trudności w oddychaniu. W 1998r. przebył zabieg operacyjny polipów nosa oraz przegrody nosowej. Od dnia 18 lutego 1999r. przebywa na rencie chorobowej.
Centrum Medycyny Pracy do którego skierowano G. K. w celu zbadania i ewentualnego stwierdzenia choroby zawodowej w orzeczeniu z dnia 14.12.1999r. uznało, że brak jest podstaw do uznania związku między schorzeniem górnych dróg oddechowych, a pracą zawodową.
Na skutek odwołania zainteresowanego został on zbadany w Instytucie Medycyny Pracy w L., który orzeczeniem z dnia 5.04.2000r. rozpoznał u niego przewlekle ropne zapalenie zatok przynosowych, stan po operacji przegrody nosa, zatok sitowych i usunięciu polipów, przewlekły prosty nieżyt gardła i krtani i stwierdził, że powyższe zmiany nie wykazują cech klinicznych choroby zawodowej górnych dróg oddechowych i mają podłoże zapalne.
Stwierdzono ponadto brak podstaw do przyczynowego łączenia rozpoznanych zmian z narażeniem zawodowym.
Skargę na powyższą decyzję wniósł G. K., żądając jej uchylenia.
Zarzucił, że w toku postępowania nie udostępniono lekarzom orzecznikom dokumentów z których wynikał fakt wykonywania pracy w warunkach narażających na bezpośredni kontakt ze środkami chemicznymi i skórami wyprawianymi w roztworach chemicznych, zwłaszcza zawierających chrom. Wskazywał, że wyrywkowe badania stężeń tylko niektórych środków chemicznych (bez badań chromu), obejmujące tylko krótki okres z jego trzydziestu lat pracy, nie mogą stanowić podstawy decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) schorzenie ma charakter zawodowy o ile zostało umieszczone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia i zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami (por. wyrok SN z 19.07.1984r., II PRN 9/84, OSNC 1985/4/53 i wyrok SN z 3.02.1999r., III RN 110/98, Prok. i Prawo 1999/7-8/56).
W myśl przepisów § 10 ust. 1 rozporządzenia RM z 18.11.1983r. o chorobie zawodowej orzeka organ administracji publicznej- inspektorzy sanitarni obu szczebli, a orzeczenia lekarskie czy też opinia przywołanego instytutu wydane w trybie § 8 są jedynie elementem postępowania dowodowego w tych sprawach i zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają stosownej ocenie organu orzekającego, jak każdy inny dowód. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa., w szczególności nie mogą się ograniczać do konkluzji, lecz w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości.
Muszą być umotywowane w sposób zrozumiały i przekonujący dla stron, organów orzekających, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, o obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem (por. wyrok NSA z 15.04.1998r., I SA 2074/97, LEX nr 45828).
Stwierdzić należy w niniejszej sprawie, że orzeczenia lekarskie będące podstawą wydania decyzji organów I i II instancji nie spełniają powyższych wymogów.
Orzeczenie Centrum Medycyny Pracy z dnia [...]r. ogranicza się do stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z powodu braku związku między schorzeniem, a pracą zawodową i nawet nie podaje jakie schorzenie rozpoznano. Z kolei orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. nie wyjaśnia w sposób przekonujący dlaczego przy stwierdzonych u G. K. schorzeniach nosa, gardła i krtani wykluczone jest stwierdzenie choroby zawodowej.
Orzeczenie IMP w L. zawiera tylko rozpoznanie i wnioski, lecz ich nie uzasadnia. Poza stwierdzeniem, że opisane schorzenia nie wykazują klinicznych cech choroby zawodowej nie wyjaśnia jakie zmiany w nosie, gardle i krtani wykazują kliniczne cechy choroby zawodowej i z jakich przyczyn takich cech nie można przypisać schorzeniom rozpoznanym u skarżącego. Brak jest jakiegokolwiek odniesienia się w orzeczeniach uprawnionych jednostek orzeczniczych do treści dokumentacji lekarskiej zawartej w aktach administracyjnych na kartach oznaczonych liczba 14. Z pisma skierowanego do skarżącego przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. wynika, że organ ten zamierzał przeprowadzić wywiad z lekarzem zakładowym. W aktach administracyjnych nie ma takiego wywiadu, brak jest też ewentualnej zakładowej dokumentacji lekarskiej, dotyczącej skarżącego, w tym z badań okresowych, co świadczy o wadliwości postępowania.
Wykaz chorób zawodowych wymienia w pozycji 6 "przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy, wywołane działaniem substancji o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym". Instytut winien zatem również ustosunkować się do kwestii, czy występujące bezspornie w środowisku pracy skarżącego substancje, zwłaszcza amoniak, kwas siarkowy, mrówkowy i związki chromu, (co potwierdza m. in. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia [...]r., k. [...] akt administracyjnych i treść pisma zakładowego specjalisty ds. BHP z dnia [...]r.) stanowią substancje o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym i miały lub mogły mieć wpływ na schorzenia stwierdzone u skarżącego. Trafnie wskazuje skarżący, że brak stosownych pomiarów lub badania obejmujące tylko niewielki czasowy wycinek pracy skarżącego nie może działać na jego niekorzyść, w sytuacji gdy inne dowody świadczą o istnieniu czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
Podkreślić tu należy, że jeśli nawet pojawią się wątpliwości, czy w konkretnym przypadku choroba mogła powstać z innych przyczyn niż zatrudnienie to takie wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową.
W orzecznictwie przyjmuje się, że wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy, choćby dla jednego pracownika ze względu na jego cechy osobnicze, by uznać schorzenie za chorobę zawodową.
Skoro, z przedstawionych motywów, skarga okazała się uzasadniona, sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
/-/ M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ R. Słupczyński