Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania E. B. oraz U. i P. D. od decyzji Wójta gminy P. z dnia [...] 2014 r. nr [...] znak: [...] określającej na wniosek R. J. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia, polegającego na "budowie warsztatu samochodowego" na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W motywach decyzji Kolegium stwierdziło, że zarówno wydana przez organ I instancji decyzja, jak i prowadzone postępowanie nie naruszają przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, tj. ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), dalej: u.d.i.ś. Następnie organ odwoławczy powołał przepisy art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 oraz art. 71 ust. 1 u.d.i.ś. i wyjaśnił, że w niniejszej sprawie wyspecjalizowane organy tj. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. postanowieniem z dnia [...] 2011 r. oraz Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. postanowieniem z dnia [...] 2011 r. uznały, że dla wnioskowanego przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
W konsekwencji Wójt Gminy Przemęt postanowieniem z dnia 16 stycznia 2012 r. odstąpił od obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu. Kolegium wskazało, że inwestor przedłożył kartę informacyjną przedsięwzięcia szczegółowo opisującą oddziaływania na środowisko poszczególnych elementów przedsięwzięcia. Zdaniem organu odwoławczego karta ta nie budzi zastrzeżeń, nie zawiera nieścisłości i brak jest podstaw, aby odmówić jej wiarygodności. Wynika z niej, że planowana inwestycja nie będzie stwarzała zagrożenia dla środowiska. Stanowisko myjni będzie posiadało szczelną posadzkę, która uniemożliwi przeniknięcie ścieków poza sektor mycia pojazdów, posadzka w warsztacie, dno i ściany kanału roboczego wykonane zostaną z nieprzepuszczalnego materiału, odpady niebezpieczne będą przechowywane w wydzielonej strefie wewnątrz budynku warsztatu na szczelnej posadzce w beczkach, pozostałe zaś odpady wytwarzane będą obierane przez wyspecjalizowane firmy posiadające stosowne zezwolenia w zakresie gospodarki odpadami.
Hałas, który generować będzie inwestycja nie będzie przekraczał dopuszczalnych norm w obszarze zabudowy jednorodzinnej, jak i w zabudowie zagrodowej. Zdaniem Kolegium, zarzuty odwołania dotyczące zagrożenia hałasem, czy zagrożeniem przenikania substancji do gleby pozostają niepoparte żadnymi dowodami i pozostają w wyraźnej sprzeczności z ustaleniami karty informacyjnej. Organ II instancji podkreślił, że decyzja I instancji w punkcie 2 i 3 zawiera wskazania co do warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, a także wymagania dotyczące ochrony środowiska, konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym. Kolegium zastrzegło, że uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia nie przesądza jeszcze o tym, iż planowana inwestycja zostanie zrealizowana.
Skargę na powyższą decyzję wniosła E. B. zarzucając organowi II instancji naruszenie:
- 1) art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.d.i.ś. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne określenie warunków wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, nieuwzględniające konieczności ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich,
- 2) art. 112 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2007 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.), dalej: p.o.ś.,
- 3) art. 7 k.p.a. polegające na niepodjęciu z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przejawiające się zwłaszcza niedokonaniem oględzin nieruchomości objętej decyzją oraz nieruchomości sąsiednich i w konsekwencji nieuwzględnienie interesu społecznego,
- 4) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, w szczególności poprzez dowolną ocenę dowodów – danie wiary oświadczeniom inwestora zawartym w karcie informacyjnej i jednoczesne odmówienie wiarygodności skarżącej oświadczeniom,
- 5) art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie udziału w postępowaniu,
- 6) art. 77 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Sądem w dniu 11 września 2014 r. skarżąca wskazała na wyjątkową uciążliwość inwestycji, zaś jej pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, nieuiszczonych przez stronę nawet w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, choć z przyczyn innych aniżeli w niej wskazanych.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.
Stosownie do przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
- 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
- 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co oznacza, że zaszła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a tym samym zaszła konieczność stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] 2013 r., którą to utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] 2014 r. określającą na wniosek R. J. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na "budowie warsztatu samochodowego" na działce nr ewid. [...] w miejscowości P. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 71 ust. 2 u.d.i.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
- 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
- 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Stosownie do art. 60 u.d.i.ś. Rada Ministrów, uwzględniając możliwe oddziaływanie na środowisko przedsięwzięć oraz uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, określi, w drodze rozporządzenia:
- 1) rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
- 2) rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;
- 3) przypadki, gdy zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako przedsięwzięcia, o których mowa w pkt 1 i 2.
Na podstawie ostatnio powołanego przepisu Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.), dalej: rozporządzenie, które zawiera zamknięty katalog przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (§ 2 rozporządzenia) oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 rozporządzenia).
Przedmiotowe przedsięwzięcie ("warsztat samochodowy) zostało – w ocenie Sądu prawidłowo – zaliczone przez organ I instancji jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określone w § 3 ust. 1 pkt 76 rozporządzenia tj. "stacje obsługi lub remontowe sprzętu budowlanego, rolniczego lub środków transportu, inne niż wymienione w pkt 17-19 i 46, z wyłączeniem myjni i stacji kontroli pojazdów.
Zważyć należy, iż przepis § 3 ust. 1 pkt 76 rozporządzenia został uchylony na mocy § 1 pkt 2) lit. a) tiret piętnaste rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2013 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. poz. 817) z dniem 1 sierpnia 2013 r. Przepis § 3 rozporządzenia zmieniającego określał bowiem, że rozporządzenie to wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów § 1 pkt 1 lit. d i lit. n oraz pkt 2 lit. a tiret czwarte i tiret dziesiąte, które wchodzą w życie w dniu wejścia w życie ustawy dotyczącej sekwestracji dwutlenku węgla. Zważywszy, że rozporządzenie zmieniające zostało ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 17 lipca 2013 r. to jego przepisy, z wyjątkiem tych określonych w § 3, weszły w życie z dniem 1 sierpnia 2013 r. Oznacza to, że od tej daty przedsięwzięcia dotychczas określone m.in. w § 3 ust. 1 pkt 76 rozporządzenia przestały mieć charakter przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Wyjaśnić przy tym należy, że w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy nie mógł mieć zastosowania przepis intertemporalny § 2 rozporządzenia zmieniającego, który stanowił, że do przedsięwzięć, w przypadku których przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia uzyskano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach albo przynajmniej jedną z decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.d.i.ś. lub dokonano skutecznego zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1 a tej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Skoro bowiem prawodawca "mówi" o uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oczywistym jest, że chodzi o legitymowanie się ostateczną decyzją w tym przedmiocie. Tylko bowiem decyzja o takim statusie może stać się podstawą do rozpoczęcia kolejnego etapu realizacji inwestycji, a mianowicie ubiegania się o uzyskanie decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.d.i.ś. Nadto tylko taka decyzja korzysta z zasady trwałości decyzji administracyjnych, o której mowa w art. 16 § 1 k.p.a.
Wziąwszy pod uwagę, że zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wydało w dniu [...] 2013 r. uznać należy w świetle powołanych przepisów rozporządzenia i rozporządzenia zmieniającego, a także art. 71 ust. 2 u.d.i.ś., że dla przedmiotowego przedsięwzięcia polegającego na budowie warsztatu samochodowego na działce nr [...] w miejscowości P. w dacie wydania zaskarżonej decyzji brak było podstaw do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
W rezultacie zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] 2014 r. określającą na wniosek R. J. środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na "budowie warsztatu samochodowego" na działce nr ewid. [...] w miejscowości P., została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten określa, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Z wydaniem decyzji bez podstawy prawnej można mówić wtedy, gdy: 1) obowiązek, uprawnienie, inny skutek prawny powstaje z mocy samego prawa, a do jego wykonania trzeba zastosować przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracja, albo też egzekucja będzie zbędna, 2) prawo nie wymaga określenia albo ustalenia praw lub obowiązków w drodze decyzji, 3) brak przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy w drodze decyzji, ponieważ nie stanowi takiej podstawy prawnej ani przepis instrukcji, wytycznych, samoistnej uchwały Rady Ministrów, ani też akt normatywny niepublikowany pomimo obowiązku jego promulgacji (za: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego.
Komentarz, Warszawa 2011, s. 626). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, o której mowa w punkcie 2) tj. dla przedmiotowego przedsięwzięcia prawo nie wymaga wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jego realizację.
Tym samym stwierdzić należy, że organ odwoławczy działał bez podstawy prawnej rozpoznając sprawę co do meritum i wydając decyzję utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] 2013 r., w sytuacji, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem dla przedmiotowej inwestycji ustał – na etapie postępowania odwoławczego – wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na jego realizację. Ziściła się zatem przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i konieczne stało się na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł w punkcie I. sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy kierując się przepisem art. 153 p.p.s.a. uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu wyroku, w szczególności fakt, że postępowanie stało się na skutek zmiany stanu prawnego bezprzedmiotowe.
Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł o kosztach sądowych (pkt II. sentencji wyroku), na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1-3, § 3 ust. 1 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.) [pkt III. sentencji wyroku]. Sąd na podstawie art. 153 p.p.s.a. orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji (pkt IV sentencji wyroku).