Uzasadnienie
Pismem z dnia 5 lutego 2024 r. M. M. wniosła skargę na opisane wyżej pismo Inspektor Ochrony Środowiska, wskazując, że odmówiono uznania ją za stronę w prowadzonym przez organ postępowaniu w przedmiocie składowania odpadów na działkach sąsiadujących z jej nieruchomością.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, że wszczął z urzędu postępowanie w trybie art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587) w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania. W postępowaniu tym organ nie uznał skarżącej za stronę postępowania, o czym poinformował ją zaskarżonym pismem. Organ podniósł, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują podstawy prawnej do wydawania aktów administracyjnych w zakresie uznania danej osoby za stronę lub pozbawienia jej takiego statusu. Zaskarżone pismo nie jest czynnością podlegającą zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami adminitracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd weryfikuje w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."), sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 2 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- - decyzje administracyjne;
- - postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- - postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- - inne niż określone w punktach poprzedzających akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego ustawą z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z późn. zm., dalej "K.p.a."), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
- - pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- - opinie o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
- - akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- - akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie poprzedzającym, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- - akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku interpretacji przepisów prawa podatkowego, opinii zabezpieczających i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
- - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w punktach 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej.
Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosuje środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.).
W pojęciu sprawy sądowoadministracyjnej mieści się kontrola działalności administracji publicznej w zakresie wyznaczonym art. 3 P.p.s.a., a także inne kwestie rozpoznawane w postępowaniu prowadzonym na podstawie P.p.s.a., jak wymienione w art. 4 tej ustawy spory o właściwość, a także przekazane na podstawie ustaw odrębnych. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznawania spraw, które nie zostały wymienione w cytowanym przepisie.
Zasada ta znajduje zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, w której przedmiotem skargi uczyniono pismo Inspektor Ochrony Środowiska z dnia 11 stycznia 2024 r. W piśmie tym organ poinformował skarżącą, że nie uznaje ją za stronę w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 26 ustawy o odpadach w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania.
Tego rodzaju akt (czynność) organu nie należy do katalogu z art. 3 § 2 - § 3 P.p.s.a., w szczególności nie jest to akt wymieniony w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Uznanie danej osoby za stronę postępowania jest czynnością procesową, a nie materialnoprawnym rozstrzygnięciem o uprawnieniach lub obowiązkach tej osoby wynikających z przepisów prawa. Ubocznie Sąd wyjaśnia, że brak uznania skarżącej za stronę na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego nie pozbawia jej możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. To w postępowaniu odwoławczym możliwe będzie zweryfikowanie prawidłowości nie przyznania skarżącej statusu strony postępowania administracyjnego. Z kolei od orzeczenia organu odwoławczego możliwe będzie wniesienie skargi do sądu administracyjnego.
W świetle przedstawionych okoliczności i rozważań prawnych należało uznać, że skarga M. M. wniesiona została na akt nie podlegający kognicji sądu administracyjnego. W konsekwencji skargę należy uznać za niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
/-/ E. Podrazik