Uzasadnienie
Skarżący T. K. i B. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku argumentowali, że wnoszą o zwolnienie z opłaty sądowej, gdyż mają problem z jej zapłaceniem. Wnioskodawcy oświadczyli, że prowadzą swoje gospodarstwo domowe wspólnie ze studiującą córką. Nie podali żadnych dochodów. W części wniosku dotyczącej majątku wskazali, że mają dom o powierzchni 140 m², nieruchomość rolną o powierzchni 16 ha oraz zabudowania gospodarskie.
Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i majątkowej, skarżący zostali wezwani, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
W odpowiedzi poinformowali, że w zakreślonym terminie nie są w stanie przygotować oświadczeń, ani dokumentów. Ponowne wezwanie, prawidłowo doręczone, pozostawili bez jakiejkolwiek odpowiedzi (k. 53, 55 akt sąd.).
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych, chociażby w części.
Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że znajdują się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Niewystarczające jest gołosłowne twierdzenie, że maja problem z zapłaceniem kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawcy. W istocie wnioskodawcy zaniechali udzielenia odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy oraz przedłożenia dokumentacji źródłowej przedstawiającej rzeczywistą sytuację finansową.
Skarżący, pomimo zobowiązania nie podali źródeł, ani wysokości dochodów z których się utrzymują. Pomimo wezwania nie przedłożyli wyciągów z rachunku bankowego, które przedstawiają wprost skalę środków jakimi wnioskodawcy rzeczywiście rozporządzają. Nadto nie ustosunkowali się do wezwania dotyczącego wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania oraz posiadanych samochodów, co również stanowi okoliczność pozwalającą na ustalenie wysokości środków, jakimi realnie dysponują.
W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się dokonanie ustaleń faktycznych, co do aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawców, pozwalających określić, czy ich łączne dochody nie wystarczają na choćby częściowe pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Uniemożliwili ustalenie, czy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania pozostają jeszcze wolne środki, które mogliby przeznaczyć na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, chociażby w części.
Należy w tym miejscu podkreślić, iż brak współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskujących. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaki jest rzeczywisty stan majątkowy skarżących, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11 www.cebois.nsa.gov.pl).
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska