Uzasadnienie
Decyzją z dnia (...) czerwca 2014 r., nr (...), działający na podstawie upoważnienia Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w oparciu o przepis art. 90b, art. 90c ust. 2 pkt. 1, art. 90d, art. 90f, art. 90m ust. 2, art. 90n, art. 90o ust. 1 i 4 ustawy z dnia 07 września 1991 roku o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 ze zm.) oraz art. art. 104 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", uchylił swoją własną decyzję z dnia (...) listopada 2013 r. w sprawie przyznania B. D. świadczenia w formie stypendium szkolnego na rzeczy syna O. D. na okres od września 2013 r. do czerwca 2014 r. oraz przyznał B. D. świadczenie w formie stypendium szkolnego na rzecz O. D. na okres od dnia (...) września 2013 r. do dnia (...) września 2013 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że decyzją z dnia (...) listopada 2013 r. przyznano B. D. świadczenie w formie stypendium szkolnego na rzecz syna O. D. na okres od września 2013 r. do czerwca 2014 r. W dniu (...) maja 2014 r. B. D. oświadczyła, że we wrześniu 2013 r. otrzymała spłatę z tytułu zniesienia współwłasności mieszkania w wysokości (...) zł. W ocenie organu, fakt powyższy, nie znany w dniu wydania decyzji z dnia (...) listopada 2013 r. miał istotne znaczenie dla udzielonej pomocy w formie stypendium szkolnego. Mając powyższe na względzie, postanowieniem z dnia (...) czerwca 2014 r. organ wznowił postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i ponownie przeliczył dochód B. D. Następnie organ I instancji wyjaśnił, że stosownie do treści art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
A zatem we wrześniu 2013 r. na dochód rodziny B. D. składało się: spłata z tytułu zniesienia współwłasności mieszkania w wysokości (...) zł ((...)zł: 12 miesięcy = (...)zł), świadczenie alimentacyjne w wysokości (...) zł, alimenty w wysokości (...) zł oraz świadczenie rodzinne w wysokości (...) zł. Łączny dochód rodziny wyniósł (...) zł, co na osobę dało (...) zł. Dochód w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w styczniu, lutym i marcu 2014 r. również wyniósł (...) zł, co na osobę dało (...) zł. Oznacza to, że nie zostały spełnione wymogi określone w art. 90d ust. 7 i ust. 8 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którymi, miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia ubiegającego się o stypendium szkolne nie mogła być wyższa niż kwota (...) zł netto na osobę. Tak więc nie został spełniony warunek uprawniający do korzystania ze stypendium szkolnego. Obowiązkiem organu było tym samym uchylenie w całości decyzji z dnia (...) listopada 2013 r. i wydanie nowej decyzję przyznającą B. D. stypendium szkolne na rzecz O. D. na okres od (...) września do (...) września 2013 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. D., wyjaśniając, że uzyskaną kwotę (...) zł przeznaczyła na remont pozyskanego od Gminy mieszkania. Skarżąca podkreśliła, że uzyskane stypendium szkolne przeznaczyła natomiast na zakup podstawowego sprzętu dla dziecka tj. biurka, krzesła, lampy. Aktualnie skarżąca dysponuje niskim dochodem, i nie ma możliwości zwrotu wypłaconego stypendium.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) września 2014 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy i podtrzymało w całości stanowisko organu I instancji. W szczególności Kolegium wyjaśniło, że dochód uzyskany przez skarżącą we wrześniu 2013 r. jest nową okolicznością istniejąca w dniu wydania przez organ I instancji decyzji ((...) listopada 2013r.) rozstrzygającej o terminie przyznania i wysokości stypendium szkolnego na rok szkolny 2013/2014. Organ odwoławczy dokonał również analizy akt sprawy, wyjaśniając, że w miesiącu poprzedzającym złożenie przez skarżącą wniosku tj. w sierpniu 2013 r. jej rodzina spełniała warunek dochodowy uzasadniający przyznanie stypendium szkolnego. Od września 2013 r. dochód rodziny powiększył się o 1/12 z kwoty (...) zł, tj. (...) zł. i wynosił (...) zł, stąd na osobę przypadało (...) zł, podczas gdy miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może przekroczyć (...) zł. Kolegium potwierdziło, że ustalenia dotyczące wysokości dochodów zostały poczynione w sposób poprawny, a dochód osiągnięty przez rodzinę skarżącej w dacie wydania decyzji nie kwalifikowały ucznia do otrzymania stypendium.
Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii zwrotu świadczenia Kolegium wyjaśniło, że przedmiotem postępowania było ponowne ustalenie prawa do stypendium szkolnego na rok szkolny 2013/2014. Podkreślono, że o wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi organ I instancji rozstrzygnie w odrębnym postępowaniu. Kolegium zwróciło również uwagę, że stosownie do treści art. 90o ust. 7 ustawy o systemie oświaty w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli zwrot wydatków na udzielone stypendium szkolne w całości lub w części stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ może odstąpić od żądania takiego zwrotu.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. D., podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się bezzasadna.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia uchylenia przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, swojej własnej decyzji z dnia (...) listopada 2013 r. w sprawie przyznania B. D. świadczenia w formie stypendium szkolnego na rzeczy syna O. D. na okres od września 2013 r. do czerwca 2014 r. oraz przyznania B. D. świadczenia w formie stypendium szkolnego na rzecz O. D. na okres od dnia (...) września 2013 r. do dnia (...) września 2013 r.
Stosownie do treści art. 90d ust. 1 ustawy o systemie oświaty stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Równocześnie, zgodnie z art. 90d ust. 7 powołanej powyżej ustawy miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, która to kwota wynosi 456 zł miesięcznie na osobę. Oznacza to, że świadczenie, jakim jest stypendium szkolne przysługuje jedynie osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Równocześnie miesięczna wysokość dochodu jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3 – 13 ustawy, o pomocy społecznej.
Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia (...) listopada 2013 r. przyznano skarżącej świadczenie w formie stypendium szkolnego na rzecz syna O. D. na okres od września 2013 r. do czerwca 2014 r. W trakcie pobierania powyższego świadczenia skarżąca, w dniu (...) maja 2014 r., oświadczyła, że we wrześniu 2013 r. otrzymała spłatę z tytułu zniesienia współwłasności mieszkania w wysokości 15000,00 zł. Organ I instancji uznał przy tym prawidłowo, że fakt ten miał znaczenie dla oceny spełnienia przez skarżącą kryteriów dla uzyskania pomocy w formie stypendium szkolnego, stanowiąc nową okoliczność faktyczną, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
W tym miejscu należy podkreślić, iż stosownie do treści art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego rodziny kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Oznacza to, że we wrześniu 2013 r. na dochód rodziny skarzącej składało się zniesienie współwłasności mieszkania w wysokości (...) zł ((...) zł: 12 miesięcy= (...) zł), świadczenie alimentacyjne w wysokości (...) zł, alimenty w wysokości (...) zł oraz świadczenie rodzinne w wysokości (...) zł. Łączny dochód rodziny wyniósł (...) zł, co na osobę dało (...) zł. Dochód w październiku, listopadzie i grudniu 2013 r. oraz w styczniu, lutym i marcu 2014 r. również wyniósł (...) zł, co na osobę dało (...) zł. Tym samym w wymienionym powyżej okresie skarżąca nie spełniała podstawowego warunku przyznania pomocy w formie stypendium szkolnego, jakim jest uzyskiwanie dochodu niższego lub równego kryterium dochodowego, określonego w ustawie o pomocy społecznej.
Mając powyższe na względzie obowiązkiem organów administracji publicznej było zastosowanie trybu wznowienia postępowania, o jakim mowa w art. 145 i n. K.p.a., a następnie uchylenie w całości decyzji z dnia (...) listopada 2013 r. i wydanie nowej decyzję przyznającą B. D. stypendium szkolne na O. D. na okres od (...) września do (...) września 2013 r.
Sąd podkreśla, że w ramach powyższego postępowania organy administracji publicznej działają z urzędu i nie mogą dokonywać oceny sytuacji majątkowej skarżącej, jak również nie mogą orzekać o ewentualnym umorzeniu zobowiązania związanego z pobraniem świadczenia, które nie przysługiwało skarżącej. Jak jednak prawidłowo zauważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze o wysokości świadczenia podlegającego zwrotowi organ I instancji rozstrzygnie w odrębnym postępowaniu, gdzie też będzie miał możliwość zastosowania przepisu art. 90o ust. 7 ustawy o systemie oświaty, który umożliwia, w przypadkach szczególnych, zwłaszcza jeżeli zwrot wydatków na udzielone stypendium szkolne w całości lub w części stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłby skutki udzielanej pomocy, odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Podsumowując dotychczasowe rozważania wskazać należało, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiadała prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.