Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta ustalił warunki zabudowy dla planowanej przez Cz. B. dobudowy do budynku mieszkalnego przeznaczonego na hurtownię części samochodowych, na terenie położonym w G. przy ul. [...], na działkach nr [...],[...] ark. mapy [...], bezpośrednio przy granicy z działką [...].
Odwołanie od decyzji wniosła A.W., podnosząc, że wydana przez organ I instancji decyzja narusza jej prawo własności. Skarżąca podniosła, że właściciele nieruchomości, na której ciąży obowiązek udzielenia przejazdu, usiłują przerzucić ten ciężar na nią.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania, w powołaniu na przepisy art. 123, 124 i 129 § 2 w związku z art. 134 kpa.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że A.W. nie jest stroną postępowania i nie uczestniczyła w nim, a także nie doręczono jej rozstrzygnięcia organu I instancji. W związku z tym uznano, że odwołanie pochodzi od osoby nie będącej stroną w sprawie.
W skardze do sądu administracyjnego A.W. wyjaśniła, że postępowanie dotyczy jej interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, w związku z czym zażądała uchylenia postanowienia SKO.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wyjaśnił, że A.W. nie była uczestniczką postępowania prowadzonego przez organ I instancji i nie jest też właścicielką nieruchomości, z którą graniczy nieruchomość będąca przedmiotem ustaleń warunków zabudowy.
W toku postępowania sądowego skarżąca uzyskała pomoc prawną w formie zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania profesjonalnego pełnomocnika.
Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia [...] maja 2007r. rozszerzył wywody skargi i wniósł o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Wskazał. że interes prawny skarżącej wynika między innymi z przepisu art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dostęp do terenu inwestycji (działki nr [...]) wiedzie między innymi przez jej działkę nr [...] obciążoną służebnością drogi koniecznej. Zdaniem skarżącej wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na dobudowie do istniejącego budynku mieszkalnego budynku hurtowni narusza jej interes prawny "albowiem wyklucza możliwość wykreślenia dostępu do działki nr [...] w inny sposób aniżeli przez działkę nr [...] stanowiącą współwłasność skarżącej".
Złożone przez skarżącą w toku postepowania administracyjnego pismo z dnia [...] lutego 2006r. organ powinien był potraktować jako wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie w charakterze strony.
Pozwem z dnia [...] marca 2007r. skarżąca wniosła o zniesienie służebności drogi koniecznej na rzecz każdego właściciela działki nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazano.
W myśl art. 134 kpa - powołanego jako podstawa proceduralna zaskarżonego postanowienia – organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych, na którą powołano się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, obejmuje sytuację wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania przez stronę nie mająca zdolności do czynności prawnych.
Zgodnie z art. 127 § 1 kpa odwołanie służy stronie. W związku z tym należy przyjąć, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli zostało wniesione przez osobę, która nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa. W orzecznictwie i piśmiennictwie wyrażany jest pogląd, który podziela Sąd w niniejszej sprawie, że w razie gdy odwołanie wnosi podmiot, który twierdzi, że zaskarżona decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, to organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznać jego odwołanie. Jeżeli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że podmiot ten nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, a nie postanowienie o niedopuszczalności odwołania (patrz: uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999r. opubl. w OSP 16/98).
Do zastosowania art. 134 kpa i wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania z przyczyn podmiotowych uprawnia jedynie oczywisty i obiektywny brak legitymacji odwoławczej. Przepisu tego nie można stosować gdy – jak w rozpoznawanej przez organ administracyjny sprawie – odwołująca się twierdzi, że decyzja organu I instancji dotyczy jej interesu prawnego.
Argumentując dodatkowo niedopuszczalność odwołania tym, że skarżąca nie brał udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ drugiej instancji przeoczył, że Kodeks postępowania administracyjnego nie uzależnia legitymacji strony do wniesienia odwołania od udziału jej w postępowaniu przed organem I instancji. Legitymacją do wniesienia odwołania ma nie tylko strona, która brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją, ale również i osoba, która wprawdzie nie brała udziału w postępowaniu, ale jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa (patrz: B.Adamiak, J.Borkowski KPA – Komentarz, 5.wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, W-wa 2003 teza 5, str. 557).
Skarżąca wniosła odwołanie w terminie biegnącym dla strony biorącej udział w postępowaniu przez organem I instancji. Inwestor Cz. B. potwierdził odbiór decyzji dnia [...] kwietnia 2006r. czyniąc adnotację pod decyzją w tym dniu wydaną, termin czternastodniowy do wniesienia odwołania kończył bieg z upływem dnia [...] maja 2006r., a skarżąca nadała odwołanie na poczcie dzień wcześniej.
Skoro zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania wydane zostało mimo braku podstaw przewidzianych w art. 134 kpa, należało to postanowienie uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i art. 152 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie odwoławcze zatem nie ustało i powinno być kontynuowane, a odwołanie rozpoznane. Katalog decyzji organu odwoławczego zawiera przepis art. 138 kpa. Gdyby organ odwoławczy, po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, doszedł do wniosku, że skarżąca nie ma przymiotu strony w rozpoznawanej sprawie o ustalenie warunków zabudowy, to – jak wyżej wskazano – winien wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego (art. 138 § 1 pkt 3 kpa). W razie zaś uznania skarżącej za stronę – powinien wydać decyzję dotyczącą decyzji organu pierwszej instancji, zaskarżonej w drodze odwołania.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na przepisie art. 200 p.p.s.a. Skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych i korzystała z pomocy adwokata ustanowionego z urzędu, a jedyny koszt jako poniosła i jaki organ odwoławczy powinien jej zwrócić, to opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,-zł.
Koszty nieopłaconej pomocy prawnej adwokata ponosi Skarb Państwa (art. 250 p.p.s.a.) według stawek i zasad określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
/-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska
MarK