Uzasadnienie
Skarżąca D. G. została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie na mocy postanowienia z 14 marca 2013r. Prawo pomocy nie zostało cofnięte. W dniu 25 września 2013r. skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżąca argumentowała, że samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni około [...] m² i zabudowania gospodarcze pochodzące z 1910r., które nigdy nie były remontowane, nieruchomość rolną o powierzchni [..] ha położne w K. oraz mieszkanie o powierzchni [...] m² w P. Utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł miesięcznie, która jest obciążana potrąceniami komorniczymi, realnie otrzymuje [...] zł. miesięcznie. Na leki wydaje około [...] – [...] zł, na żywność około [...] zł, resztę wydaje na opłaty za prąd, gaz, opał, przejazdy oraz karmę dla psów. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności, czy wartościowych ruchomości.
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy) w zakresie określonym prawomocnym postanowieniem o przyznaniu tego prawa.
Skarżąca korzysta już ze zwolnienia od kosztów sądowych w całości na mocy prawomocnego postanowienia. Zatem nie ma interesu prawnego w domaganiu się ponownego zwolnienia od kosztów sądowych osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest niezasadne, skoro wnioskodawczyni z takiego zwolnienia już korzysta.
Rozpoznać zatem należy prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego. W świetle przepisu art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci).
Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej przedstawiona we wniosku o prawo pomocy uzasadnia ocenę, że nie jest ona w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jej realny miesięczny dochód, wedle zasad doświadczenia życiowego, z trudem wystarcza na zaspokojenie koniecznych wydatków bieżącego utrzymania związanych z pokryciem kosztów mieszkania, żywności, leków. Mieszkanie, które posiada wykorzystuje na zabezpieczenie potrzeb bytowych. Gospodarstwo rolne, które odziedziczyła, nie funkcjonuje, przynosi dochodów, wymaga nakładów i remontów.
Wobec powyższego, poniesienie wydatków na wynagrodzenie radcy prawnego z wyboru spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżącej, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. Sprawa znajduje się bowiem na etapie skargi kasacyjnej, gdzie obowiązuje tzw. "przymus adwokacko-radcowski". W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i ustanowić radcę prawnego z urzędu.
Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska