Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] Dyrektor Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej w G. przyznał I. M. zasiłek stały z tytułu konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem wymagającym bezpośredniej i osobistej pielęgnacji oraz systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym i rehabilitacyjnym. Zasiłek przyznano na okres od [...] grudnia 2001 r. do [...] maja 2002 r., w wysokości 406 zł miesięcznie. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał przepisy art. 27 ust. 1,2,3,5 oraz art. 43 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64 z 1998 r. poz. 414 ze zm.).
Wnioskiem z dnia [...] marca 2003 r. I. M. zwróciła się do tego samego organu o naliczenie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem wraz z wyrównaniem od miesiąca czerwca 2002 r. W uzasadnieniu wniosku I. M. podniosła, że uprawnienie do świadczenia nabyła przed dniem [...] czerwca 2002 r., stąd w jej przypadku zasiłek winien być naliczany wg starych zasad, w oparciu o 150% kryterium dochodu rodziny. Do wniosku I. M. załączyła zaświadczenie o bieżących zarobkach męża i dochodzie rodziny oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w G. z dnia [...] lutego 2002 r. Nr akt [...], na mocy którego jej syn P.M. ur. [...] 1996 r. zaliczony został do osób niepełnosprawnych. W treści tego orzeczenia podano ponadto, iż rozpatrzeniu podlegał wniosek złożony w dniu [...] stycznia 2002 r., stwierdzona niepełnosprawność datuje się od urodzenia, dziecko wymaga stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji oraz zachodzi w jego przypadku konieczność stałej opieki pielęgnacyjnej, a orzeczenie wydano na okres do [...] lipca 2012 r., tj. do ukończenia przez chłopca 16 roku życia.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] działająca z upoważnienia Rady Miejskiej w G. Z-ca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej w G. odmówił przyznania I. M. wnioskowanego zasiłku. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał przepisy art. 27 ust.1 oraz art. 43 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji wskazany organ wyjaśnił, iż na podstawie przedłożonych zaświadczeń o zarobkach ustalono, że dochód trzyosobowej rodziny wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie 1.726,96 zł, podczas gdy kryterium dochodowe jej rodziny, ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1ustawy o pomocy społecznej, wynosi 922 zł, co stanowi 150% kryterium dochodowego. Wobec przekroczenia kwoty 150% dochodu ustalonego w powyższy sposób, organ wyjaśnił, że zasiłek stały wnioskodawczyni nie przysługuje. Organ I instancji wyjaśnił ponadto, iż nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, która miała miejsce 17 grudnia 2001 r., zmniejszyła kwotę kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku stałego, obniżając próg z 200% do 150% kryterium, a nadto, że zmiany te obowiązują od dnia 01 stycznia 2002 r.
Składając odwołanie od powyższej decyzji I. M. wniosła o przyznanie przedmiotowego zasiłku w oparciu o kryterium dochodowe obowiązujące do dnia 31 grudnia 2001 r. Zdaniem odwołującej się z treści nowelizacji ustawy o pomocy społecznej i przepisów wykonawczych wynika, że osoby pobierające zasiłek stały przed dniem wejścia w życie znowelizowanych przepisów zachowują do tych zasiłków prawo na dotychczasowych zasadach oraz, że w przypadku takich osób bezterminowo zachowano dotychczasowe kryterium dochodowe. I. M. podniosła również, iż według jej wiedzy wśród osób niepełnosprawnych znajdują się osoby, którym ten sam organ nalicza zasiłek w oparciu o 200% kryterium dochodowe.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazując na treść art. 27 ust.1 ustawy o pomocy społecznej oraz w całości podzielając stanowisko organu I instancji odnośnie nie spełnienia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku. Organ II instancji wyjaśnił, iż 200% kryterium dochodowego miało zastosowanie do zasiłku stałego przyznanego przed dniem 01 stycznia 2002 r. i obowiązywało przez cały okres, na który zasiłek przyznano, co w przypadku I. M. dotyczy zasiłku stałego przyznanego na okres do [...] maja 2002 r. Zdaniem Kolegium przy ponownym ubieganiu się o zasiłek stały organ I instancji prawidłowo uwzględnił obowiązujące 150% kryterium dochodowe.
W skardze na powyższą decyzję I. M. wniosła o jej uchylenie, przytaczając argumentację, którą zawarła w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dodatkowo akcentując treść przepisów przejściowych zawartych w ustawie z dnia 17 grudnia 2001 r. Skarżąca podkreśliła, że w przypadku jej dziecka inwalidztwo ma charakter trwały, zarobki jej męża kształtują się na takim samym poziomie, jak w 2001 roku, a organ I instancji nadal opłaca za nią składkę na ubezpieczenie społeczne. Na rozprawie, która przeprowadzona została w dniu 20 września 2005 r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że po [...] maja 2002 r. żona miała opłacaną składkę na ubezpieczenie społeczne, jak również, że w sprawie przyznania zasiłku stałego na okres od dnia [...] czerwca 2002 r. występował wielokrotnie, a wniosek z dnia [...] marca 2003 r. był kolejnym wnioskiem w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadną.
Podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 4 ust. 1 wyżej powołanej ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, które nie mają żadnych źródeł utrzymania lub gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego ustalonego w sposób wskazany w tym przepisie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 3 pkt 2-11 powyższej ustawy. Jest to zasada ogólna, która obowiązuje w odniesieniu do wszystkich form pomocy społecznej o charakterze świadczeń pieniężnych, w tym do zasiłków stałych, przyznawanych na podstawie art. 27 i następnych cytowanej ustawy o pomocy społecznej. Skarżąca, w związku ze swoją sytuacją rodzinną i życiową, ubiega się o zasiłek stały na podstawie art. 27 ust. 1 powyższej ustawy, który uprawnia do starania się o taki zasiłek osobę nie pracującą lub rezygnującą z pracy w celu wychowywania dziecka, które wymaga stałej opieki i pielęgnacji.
Skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie, nie odpowiada natomiast warunkom ogólnym ubiegania się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, określonym w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ dochód na osobę w jej rodzinie przekracza kryterium dochodowe ustalone w sposób określony w art. 27 ust. 1 ustawy w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 01 stycznia 2002 r. Zgodnie z tym przepisem uprawnioną do zasiłku stałego jest osoba, której dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wskazany sposób ustalenia kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania wnioskowanego zasiłku przyjęły organy rozstrzygające w niniejszej sprawie, pomijając tym samym treść art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 154 poz. 1792), zgodnie z którym do zasiłku stałego przyznanego do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się dotychczasowe kryterium dochodowe, a aktualne zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia dziecka dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego obowiązują przez okres, na jaki zostały wydane, nie dłużej jednak niż do dnia [...] maja 2003 r.
Bezspornym jest, iż pierwszy wniosek o przyznanie zasiłku stałego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem skarżąca I. M. złożyła w 2001 roku i wniosek ten rozpatrzony został pozytywnie; decyzją z dnia [...] grudnia 2001 roku przyznano zasiłek na okres od [...] grudnia 2001 r. do [...] maja 2002 r. Z treści złożonego do akt sprawy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności wynika, iż dziecko skarżącej jest niepełnosprawne od urodzenia, a wobec charakteru jego choroby (porażenie mózgowe) należy uznać, iż niepełnosprawność ma w tym przypadku charakter stały i istnieje przez cały czas.
Tym samym uprawnienie do pobierania świadczenia w postaci przedmiotowego zasiłku ma charakter ciągły, a każdy z wniosków złożonych po dniu [...] czerwca 2002 r., w tym wniosek z dnia [...] marca 2003 r., uznać należy za kolejny wniosek złożony w ramach jednej sprawy. W świetle powyższego pomimo, że pierwsza decyzja organu I instancji wydana została na okres do dnia [...] maja 2002 r., to złożenie przez skarżącą wniosku w dniu [...] marca 2003 r. o wypłatę zasiłku nie wszczęło postępowania w odrębnej sprawie, a tylko w takim przypadku miałby zastosowanie art. 27 ust.1 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu nadanym wskazaną nowelizacją ustawy z dnia 17 grudnia 2001 roku.
Tym samym ustalenie prawa do świadczenia winno nastąpić w oparciu o 200% kryterium dochodowe, bowiem jak wyżej wskazano próg 150% miałby zastosowanie przy złożeniu pierwszego wniosku w sprawie. Należy więc uznać za uzasadniony zarzut skargi, iż w odniesieniu do skarżącej zastosowanie ma przepis art. 6 ust. 2 ustawy nowelizującej, zgodnie z którym do zasiłku stałego przyznanego do dnia 01 stycznia 2002 roku stosuje się dotychczasowe kryterium dochodowe, a więc prawo do zasiłku stałego oceniane jest z uwzględnieniem progu dwukrotnego dochodu rodziny.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami), należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Z-cy Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej w G. z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...]. Przepisu art. 152 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zastosowano, bowiem decyzja została uchylona w części odmawiającej przyznania świadczenia. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest rozpatrzyć wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku stałego za okres od [...] czerwca 2002 r., uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ E. Makosz-Frymus /-/ M.Dybowski jf