Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]06.2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].03.2003 r. pozbawiającą S. K. uprawnień kombatanckich przyznanych przez były Zarząd Wojewódzki ZBoWiD w P. z tytułu "udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej" w okresie od 16.09.1948 r.- 20.12.1948 r. Według ustaleń Kierownika Urzędu S.K. pełnił służbę wojskową w KBW od 18.06.1948 r.- 10.12.1949 r. Z akt kombatanckich nie wynika w ocenie organu by S.K. brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Organ argumentował, że S. K. kwestię udziału w walkach z UPA podniósł dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...]11.1999 r. gdzie skarżył się, iż koledzy z tej samej kompanii WOP i strażnicy walczyli z UPA i Wherwolfem,a on leżąc na tej samej pałatce walczył z reakcyjnym podziemiem. Dokumenty potwierdzające ewentualny osobisty udział strony w walkach podczas odbywania służby znajdują się w Archiwum Straży Granicznej, albowiem dokumentacja zawarta w WKU została protokolarnie zniszczona, po upływie wymaganego okresu jej przechowywania.
Tymczasem z zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej z [...].11.2000 r. wynika, że w zasobach aktowych brak jest dokumentów potwierdzających udział pana K. oraz jednostek WOP, w których pełnił on służbę w walkach z oddziałami UPA. Twierdzenia strony, iż jego koledzy z oddziału zachowali uprawnienia kombatanckie nie są wsparte żadnym wiarygodnym dowodem. Kierownik Urzędu przyjął w tej sytuacji, iż wyłączną podstawą przyznanych S.K. uprawnień kombatanckich było tzw. utrwalanie władzy ludowej, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) prowadzi do ich pozbawienia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie precyzując zarzutów S. K. generalnie przywołał argumenty przytaczane już w toku postępowania administracyjnego wcześniej, nadto dołączył oświadczenie Z. Z. oraz W. Ś., według których walczyli oni w ramach 15 brygady WOP z UPA. Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi.
Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego i w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Na wstępie zauważyć należy, iż postępowanie w tej sprawie toczy się od 1999 r. i było poddane w międzyczasie kontroli sądowo-administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 05 kwietnia 2001 r. uchylił decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...].11.1999 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...]10.1999 r. pozbawiającą uprawnień kombatanckich S. K.W orzeczeniach tych organ argumentował, że z zaświadczenia Archiwum Straży Granicznej (wówczas z [...].10.1999 r.) i akt administracyjnych nie wynikało by skarżący walczył z oddziałami UPA i pozbawiono uprawnień kombatanckich S. K. na tej samej podstawie prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł uchybienia w procedowaniu administracyjnym m.in. zarzucając, że organ orzekający oparł się bezkrytycznie na piśmie z Archiwum Straży Granicznej nie odnosząc się do oświadczeń skarżącego, że towarzysze broni z tej samej kompanii zachowali uprawnienia kombatanckie.
Sąd nakazał wyjaśnić z jakimi oddziałami skarżący walczył, bo zważywszy na miejsce służby walczącego i brak ówczesnego i wyraźnego rozgraniczenia między organizacjami niepodległościowymi, zwykłymi bandami rabunkowymi, a oddziałami UPA nie można wykluczyć, że skarżący podczas tej służby walczył także z oddziałami UPA. Generalnie wszystkie wymienione wyżej formacje określano pejoratywnym terminem "reakcyjnego podziemia". Mimo tych wytycznych Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wskazywanych przez Sąd okoliczności nie wyjaśnił. Organ orzekający nie omówił oświadczeń współtowarzyszy broni, nie poddał weryfikacji twierdzeń stron, czy rzeczywiście było tak, że żołnierze służący w tej samej co skarżący jednostce i w tym samym okresie zachowali uprawnienia kombatanckie, i na jakiej podstawie, a w konsekwencji co stanowi podstawę do różnicowania uprawnień kombatanckich tych osób.
Oprócz powyższej nieprawidłowości organ dopuścił się i dalszych uchybień. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie doszukując się podstaw do zmiany swojego poglądu, co do zasobów archiwalnych, z naruszeniem dyrektywy płynącej z art.10 kpa, przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji, uniemożliwił w istocie stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, naruszając podstawową zasadę postępowania administracyjnego - zasadę wysłuchania stron. Prawdą jest, że ciężar dowodu spoczywa na tej stronie, która ze wskazanych faktów pragnie wywieść określone skutki prawne, ale w sytuacji gdy skarżący naprowadza okoliczności, których prawdziwość mogłaby prowadzić do zachowania uprawnień kombatanckich, to ich weryfikacją organ orzekający ma obowiązek się zająć zgodnie z regułami zawartymi w art. 6 - 9 kpa a w szczególności art. 7 kpa. Skoro organ orzekający w tej sprawie tego nie uczynił, to tego typu uchybienie ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), prowadząc do wyeliminowania zaskarżonego aktu prawnego z obrotu prawnego.
Nie do pogodzenia bowiem, nie tylko z przepisami proceduralnymi, ale także z podstawowymi prawami zawartymi w Ustawie Zasadniczej-Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art.2 i 32) jest przyznanie uprawnień w identycznych okolicznościach faktycznych jednym obywatelom przy jednoczesnej odmowie drugim. Reasumując powyższe uchybienie proceduralne w konsekwencji prowadzi także do naruszeń prawa materialnego (art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach), co w oparciu o przywołane wyżej przepisy, a nadto art.145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 134 i 135 oraz nadto art. 200 procedury sądowo-administracyjnej skutkuje orzeczeniem jak w sentencji. Sąd nie orzekł przy tym w trybie art. 152 ppsa wobec wyraźnej normy zawartej w art. 26 ustawy o kombatantach.
/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski /-/B.Popowska
MB