Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].01.2002 r. Prezydent Miasta L., na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 229 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 poz. 543 z 2000 r.) i art. 105 § 1 kpa umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie o zwrot na rzecz B. W. i spadkobierców P. M. nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej na ark. m. 86 jako działki: nr [...] (zapisana w księdze wieczystej nr [...]) i nr [...] (zapisana w księdze wieczystej nr KW [...]). W uzasadnieniu podano, iż B. W. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik spadkobierców P. M. złożył w dniu [...]10.2001 r. wniosek o zwrot wywłaszczonych przedmiotowych nieruchomości. Przedmiotowe działki były własnością P. M. i decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...].08.1978 r. zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa pod budownictwo jednorodzinne. Działka nr [...]została aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...].09.1978 r. oddana w użytkowanie wieczyste osobie fizycznej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości.
Działka nr [...]również została oddana w użytkowanie wieczyste osobie fizycznej aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...].11.1978 r. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej nieruchomości. Zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z art. 136 ust. 3 tejże ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 01.01.1998 r.) nieruchomość ta została sprzedana bądź ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka sytuacja zaistniała co do przedmiotowych działek. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewidują formy przydzielenia nieruchomości zamiennych w przypadku niemożliwości zwrotu nieruchomości wywłaszczonych i żądanie strony w tym zakresie jest także bezprzedmiotowe, podobnie jak w zakresie zwrotu nieruchomości.
Decyzją z dnia [...].05.2002 r. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania B. W., uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości wszczęte i prowadzone na wniosek B. W. przed organem I instancji. W uzasadnieniu powtórzono argumentację organu I instancji co do stanu prawnego przedmiotowych działek i treści przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarzuty podniesione w odwołaniu dotyczą zasadności wywłaszczenia i w tym postępowaniu nie mogą być rozpoznane. Nadto organ stwierdził, iż były właściciel działek P. M. zmarł, a jego spadkobiercami są M. M., A. R., I. M., K.W., H.M., B. W., J. W., M. L., B.I., J..W., L. M., L. M., Z.M., R.M., J. R. i B. D.. Wniosek o zwrot nieruchomości złożył tylko B. W., inni spadkobiercy z żądaniem takim nie wystąpili. W aktach pierwszej instancji znajdują się wprawdzie pełnomocnictwa udzielone B. W. przez pozostałych spadkobierców, ale nie są one wystarczające, bowiem nie zostały udzielone do reprezentowania ich w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nieruchomości, nadto są to kserokopie.
Od powyższej decyzji skargę złożyli B. W., A..R., I.M, J. R., B. I., M.L., J. W., K.W., Z.M., B. D., L. M., R. M. przy czym w ich imieniu działał jako pełnomocnik B. W.. W skardze podniesiono, iż decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowych nieruchomości została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa oraz ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Skarżący nie dostali wyczerpującej odpowiedzi na jakiej podstawie sporządzone zostały akty notarialne ustanawiające na nieruchomościach prawa użytkowania wieczystego. Pełnomocnictwa w oryginale przedstawione zostały w dniu [...].10.2001 r. p. J. J.. Nadto ze skargi wynika, iż wnioskodawcy domagają się odszkodowania za bezpodstawne wywłaszczenie nieruchomości.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, choć z innych przyczyn niż w niej powołane.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 § 1 i art. 145 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Sąd administracyjny, stosownie do wyniku sprawy albo oddala skargę, albo wydaje orzeczenie kasacyjne (uchylając zaskarżoną decyzję), nie jest zaś władny do wydawania rozstrzygnięć reformatoryjnych (zmienić zaskarżonej decyzji).
Prowadząc postępowanie odwoławcze i wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda dopuścił się poważnych uchybień proceduralnych, w konsekwencji których pozostałe strony postępowania, za wyjątkiem B. W., w istocie pozbawione zostały uprawnienia do rozpatrzenia odwołania. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż pismo z dnia [...].01.2002 r., zawierające odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta L., sporządzone zostało w imieniu B. W., A..R., I.M, J. R., B. I., M.L., J. W., K.W., Z.M., B. D., L. M., R. M. Zostało ono podpisane przez B. W., przy czym podpis złożył w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik pozostałych spadkobierców P. M.. W odwołaniu B. W. powołał się na pełnomocnictwa przekazane Urzędowi Miasta L.. Pełnomocnictwa takie w formie kserokopii znajdowały się faktycznie w aktach organu I instancji.
Ponadto organ I instancji dopuścił na podstawie tych pełnomocnictw B. W. jako pełnomocnika pozostałych spadkobierców. Organ II instancji całkowicie dowolnie i przedwcześnie przyjął, iż odwołanie wniesione zostało wyłącznie przez B. W.. Ewentualne wątpliwości co do zakresu pełnomocnictw i tego czy obejmują upoważnienie do zastępowania mocodawców w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości, obligowały organ odwoławczy do wyjaśnienia które ze stron postępowania wniosły odwołanie i podjęcia stosownych czynności, przewidzianych w art. 64 § 2 w zw. z art. 33 § 3 i art. 140 kpa, mających na celu nadanie prawidłowego biegu odwołaniu. Nie podjęcie wskazanych czynności i arbitralne pominięcie odwołania pozostałych wymienionych wyżej osób stanowi naruszenie powołanych wyżej przepisów oraz art. 7, 8, 15, 127 § 1 kpa.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, iż organ II instancji przedwcześnie i w sposób nieuzasadniony przyjął, że postępowanie o zwrot nieruchomości nr [...] i [...] przy ul. [...] w L. wszczęte zostało i było prowadzone wyłącznie na wniosek B. W.. W aktach postępowania przed organem I instancji na kartach 7-16 znajdują się kserokopie pełnomocnictw udzielonych w formie aktów notarialnych B. W. przez A..R., I.M/, J. R., B. I., M.L., J. W., K.W., Z.M., B. D., L. M., R. M. a złożone wraz z pismem z dnia [...].12.2001 r. Z treści tych pełnomocnictw wynika, iż mocodawcy są spadkobiercami P. M., spadkodawca był właścicielem m.in. działek nr [...] i [...] przy ul. [...] w L., pełnomocnictwo zaś obejmuje m.in. umocowanie do "uregulowania stanów prawnych nieruchomości, które przysługiwały zmarłym", a także do składania zapewnień, wniosków i oświadczeń m.in. przed organami samorządowymi, urzędami i instytucjami, sądami w zakresie objętym treścią pełnomocnictwa.
Powyższe określenie zakresu pełnomocnictw obejmuje więc umocowanie do wystąpienia z wnioskiem o zwrot przedmiotowych nieruchomości i do reprezentowania mocodawców przez B. W. w postępowaniu administracyjnym. Takie sformułowanie znajduje się we wszystkich pełnomocnictwach, za wyjątkiem pełnomocnictw udzielonych przez L. M., R. M. i B. D.. Jedynie w odniesieniu do trzech ostatnio wymienionych osób zachodzą wątpliwości co do zakresu umocowania. Wątpliwości te organ był jednak zobowiązany wyjaśnić zgodnie z zasadami postępowania wyrażonymi w art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa. Zaskarżone rozstrzygnięcie organu II instancji pomija całokształt zgromadzonego materiału dowodowego i narusza dyspozycję art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Uwagi powyższe odnieść należy również do faktu, iż pełnomocnictwa złożone zostały w kserokopii, a winny odpowiadać regułom z art. 33 § 3 kpa.
W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem wyżej przywołanych przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżoną decyzję Wojewody należało uchylić. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę organ wyjaśni kwestie omówione powyżej, rozpatrzy cały zgromadzony materiał dowodowy i oceni go zgodnie z treścią ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) orzeczono jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wyżej powołanej ustawy i art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z 2002 r.). W przedmiotowej sprawie nie zastosowano art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem uchylana decyzja nie podlega wykonaniu z uwagi na jej treść.
/-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ G. Radzicka