Uzasadnienie
4/II SA/Po 1641/02
Uzasadnienie
Na wniosek J. R. z [...]. "o przyznanie pomocy finansowej na zasadach motywowanych we wcześniejszych podaniach i wnioskach" Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją nr [...] z [...] odmówił Skarżącemu przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na potrzeby bytowe. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił stan faktyczny i prawny sprawy oraz wskazał motywy rozstrzygnięcia. W tej pierwszej kwestii organ przytoczył dane dotyczące sytuacji rodzinnej i warunków bytowych Skarżącego, to jest, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego źródła dochodu, nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Jest w lekkim stopniu niepełnosprawny, z możliwością podjęcia pracy. Organ podaje też, że Skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym w celu poprawy i rozwiązania swojej trudnej sytuacji.
Jako materialnoprawną podstawę decyzji organ wskazał art. 3 pkt. 1 i 6; art. 4 ust.1; art. 6 ust.1a; art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998r., nr 64, poz. 414 ze zm.). W myśl art. 3 pkt 1 i 6 oraz art. 4 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy, Skarżący jest uprawniony do otrzymywania pomocy społecznej z powodu ubóstwa i niepełnosprawności oraz z uwagi na fakt, że nie przekracza kryterium dochodowego. Pomimo tego, organ działając na podstawie art. 32 ust. 1 w/w ustawy, nie przyznał Skarżącemu zasiłku celowego w celu zaspokojenia jego niezbędnej potrzeby bytowej. Podejmując w/w rozstrzygnięcie negatywne, organ powołał się na art. 6 ust. 1a ustawy, według którego można odmówić przyznania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wobec braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. W odniesieniu do Skarżącego okoliczność powyższa wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego.
W odwołaniu J. R. wskazuje na swoje niezaspokojone potrzeby bytowe i niezrozumienie, co do oczekiwanego przez organ współdziałania z nim w celu poprawy jego trudnej sytuacji.
Decyzją nr [...] z dnia[...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 107 §1 i §3 kpa, który określa wymogi decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ich nie spełnia, tzn. nie wskazuje konkretnych faktów i dowodów uzasadniających odmowę przyznania pomocy finansowej w sytuacji spełniania przez Skarżącego podstawowych przesłanek do jej udzielenia (kryteria dochodowe, sytuacja zdrowotna i materialna). Ponadto organ I instancji niezgodnie z wnioskiem Strony, która zwróciła się ogólnie o udzielenie pomocy finansowej, rozpatrzył wniosek tylko pod kątem możliwości przyznania zasiłku celowego, nie rozważając innych możliwości udzielenia pomocy społecznej.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu J. R. wypowiada się krytycznie o postępowaniach w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności, powołuje się na swoje ubóstwo i domaga się przyznania pomocy w formie zasiłku stałego, okresowego oraz celowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazuje, iż jego decyzja nie rozstrzygała merytorycznie o prawie Skarżącego do otrzymania zasiłku celowego; "ze względu na uchybienia w uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie mógł ocenić, czy odmowa przyznania świadczenia była uzasadniona merytorycznie". Dlatego decyzja organu I instancji została uchylona i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia. Postępowanie dotyczące odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego nie zostało więc zakończone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosi o oddalenie skargi.
W dniu[...] Skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o zasądzenie "od pozwanej" na jego rzecz kwoty 15 000 zł "tytułem potrzeb nie cierpiących zwłoki". Potrzeby te wiążą się przede wszystkim z podjęciem przez Skarżącego odpłatnych studiów prawniczych w Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Skarżący dołączył do wyżej wymienionego pisma "opinię sporządzoną przez pracownika Wydziału Prawa i Administracji UAM dotyczącą wykorzystania sprzętu komputerowego w procesie edukacji na uczelni wyższej".
Sąd zważył co następuje.
Sąd administracyjny jest właściwy do zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W myśl art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla zaskarżoną decyzję wtedy, gdy stwierdzi:
- a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
- b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie dopatrzył się w działaniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] żadnego z wyżej wymienionych naruszeń prawa. Skarga nie zasługuje wobec powyższego na uwzględnienie.
Sąd przede wszystkim stwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], jako organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm. - zwanej dalej kpa) oraz z obowiązującym do 01.01.2004r. art. 138 § 3 kpa uprawniony był do podjęcia następujących rozstrzygnięć: utrzymania zaskarżonej decyzji w mocy w przypadku stwierdzenia jej prawidłowości albo uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia w przypadku uwzględnienia odwołania. Organ uchylił zaskarżoną decyzję zgodnie z żądaniem Skarżącego. W obowiązującym wówczas stanie prawnym, tj. w myśl art. 138 § 3 kpa, organ II instancji nie był uprawniony do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty. Wiązało się to z charakterem decyzji w sprawie zasiłku celowego. Mianowicie przepisy ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania (tekst jednolity Dz. U. 1998, Nr 64, poz. 414 ze zm. - zwanej dalej Ustawy) pozostawiają rozstrzygnięcie w sprawach tego zasiłku uznaniu właściwego organu.
Wynika to wprost z brzmienia art. 32 ust. 1 i 2 Ustawy. Taką kwalifikację decyzji w w/w sprawach potwierdza jednolita linia orzecznictwa (np. wyrok NSA z 09.02.2001r., I SA 2116/00, LEX nr 79609; wyrok z 26.09.2000r. I SA 945/00, LEX 79608).
Wskazane wyżej ograniczenie kompetencji merytoryczno-reformacyjnych organów odwoławczych przez obowiązujący wówczas art. 138 §3 kpa wyznacza obszar kontroli sprawowanej przez Sąd. Działając w tych ramach Sąd stwierdza, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] miało podstawy, by uwzględnić odwołanie J. R. od decyzji organu I instancji. Sąd podziela również przemawiającą za tym rozstrzygnięciem, przedstawioną przez organ II instancji, argumentację. Na marginesie Sąd wyjaśnia, że art. 138 § 3 kpa skreślony został przez art. 4 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Powracając do oceny zaskarżonej decyzji Sąd potwierdza, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie rozstrzyga merytorycznie w sprawie J. R. Organ II instancji podnosi natomiast uchybienia formalnoprawne znajdujące wyraz w niewłaściwie sporządzonym uzasadnieniu decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z[...]. Zdaniem Sądu wady te zostały wskazane przez organ II instancji w sposób prawidłowy i stanowiły podstawę uchylenia przez ten organ wadliwej decyzji organu I instancji.
Powyższe stanowisko Sądu wynika z oceny treści uzasadnienia decyzji organu I instancji w świetle wymogów art. 107 §3 kpa. Sąd uwzględnia też poglądy doktryny i ugruntowaną linię orzecznictwa w w/w kwestii. Warto przytoczyć choćby następujące tezy: "decyzją administracyjną jest taka, która składa się z osnowy i uzasadnienia. Obie te części stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym (...) Wymogi decyzji zostały precyzyjnie określone w przepisie art. 107 kpa, braki w tym zakresie stanowią o wadliwości tego aktu". (wyrok NSA z 03.11.2000r., IV SA 13/98, LEX 53448); "Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie decyzji stanowi integralną część decyzji. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia.
Zatem ocenie Sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem" (wyrok NSA z 15.11.2000r., I SA/Gd 668/98, LEX nr 47109; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w wyroku z 12.05.2000r., I SA/Kr 856/98, LEX 43041).
Odnosząc powyższe do sprawy J. R. Sąd potwierdza ustalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...], iż Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w uzasadnieniu swojej decyzji nie wskazał na fakty i dowody, w oparciu o które uznał, iż Skarżący nie współdziała z pracownikiem socjalnym w celu rozwiązania trudnej sytuacji. Ponadto organ ten w uzasadnieniu decyzji nie wskazał, czy rozpatrywał możliwości przyznania skarżącemu pomocy w innych formach czy nie, a jeżeli tak, to dlaczego takiej pomocy nie przyznał. Sąd podziela stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...], iż powyższe braki utrudniają kontrolę merytorycznego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Sąd potwierdza też, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala odnieść się tylko do niektórych okoliczności, mających wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie pomocy społecznej dla Skarżącego i dlatego zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w pozostałym zakresie materiał dowodowy należy uzupełnić.
Uwzględniając powyższe uwagi i formułując konkluzję co do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, iż organ I instancji opierał się na treści art. 6 ust. 1a ustawy z 1990r. o pomocy społecznej. Upoważnia on organ do odmowy przyznania świadczenia mimo spełnienia kryteriów do jego otrzymania wówczas, gdy występuje określona w cytowanym przepisie sytuacja, to jest brak współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym. Jednakże, w myśl orzecznictwa, odmawiając przyznania pomocy, organ jest zobowiązany wykazać, na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenia i w czym wyrażają się przesłanki odmowy. "Powołanie się jedynie na przepisy i ograniczenie do samego stwierdzenia, że takie sytuacje mają miejsce, jest niewystarczające, godzi bowiem w zasady określone w art. 7, 77 §1 i 107 §3 kpa" (wyrok NSA z 08.09.1998r. I SA 307/98, LEX 45781). Taka wada obciąża decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w[...]. Wobec tego słusznie organ II instancji ją uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zatem decyzję organu II instancji należy uznać za zgodną z prawem.
Odnosząc się do wniosku Skarżącego wyrażonego w piśmie z dnia[...]. Sąd stwierdza, iż nie dotyczy on niniejszej sprawy objętej kontrolą Sądu. Skarżący formułuje w nim poparte nowymi okolicznościami nowe żądanie, którego adresatem może być właściwy organ pomocy społecznej.
Ze wskazanych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 upsa w związku z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ P. Miładowski /-/B. Popowska
MK