Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] Prezydent Miasta K. uznał skarżącego J. P. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał skarżącemu prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] października 2001 r.
Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia [...] stycznia 2002 r.
Pismem z dnia [...] marca 2002 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu zasiłku przedemerytalnego. Skarżący podkreślił, że w [...] Drukarni [...], w okresie od [...] października 1979 r. do [...] sierpnia 1992 r. pracował na stanowisku monter konserwator maszyn, a zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stanowisko to zaliczono do pracy w szczególnych warunkach.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta K. odmówił przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...] lipca 2001 r.
Uzasadniając decyzję wskazano, iż rejestrując się w powiatowym urzędzie pracy dnia [...] lipca 2001 r. skarżący przedłożył dokumenty uprawniające do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych od dn. [...] października 2001 r. Podkreślono, że przedstawione przez skarżącego świadectwo pracy w [...] Drukarni [...] w K. nie zawiera okresu pracy w warunkach szczególnych. Wskazano, że skarżący nie spełnił wymogów przewidzianych w art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 25, poz. 128 ze zm.), jako że nie udokumentował wymaganego stażu 30 lat pracy, w tym 15 lat w warunkach szczególnych.
Od decyzji organu pierwszej instancji skarżący złożył odwołanie w którym podniósł, że czynił starania w celu uzyskania od swojego dawnego zakładu pracy - [...] Drukarni [...] – świadectwa pracy, potwierdzającego świadczenie pracy w szczególnych warunkach, jednak zakład ten zlikwidowano i wobec tego faktu pozostaje bezradny.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając decyzję wskazano, iż art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi, że okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w ust. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Wskazano, też iż w myśl postanowień art. § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do tego rozporządzenia. Podkreślono, że skarżący nie posiada dokumentów na potwierdzenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych w [...] Drukarni [...] w okresie od [...] października 1979 r. do [...] sierpnia 1992 r., a potwierdzenia takiego może dokonać jedynie pracodawca wydając stosowne świadectwo.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżący udokumentował zatrudnienie w warunkach szczególnych wynoszące 10 lat 2 miesiące i 14 dni. Podkreślono nadto, iż przepis art. 37j obowiązywał do dnia 31 grudnia 2001 r., tak więc wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku przedemerytalnego złożony po tej dacie należy uznać za spóźniony.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu skarżący wyjaśnił, że posiada wymagany okres pracy w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest zaliczenie czasu pracy wykonywanej przez pracownika w warunkach szczególnych, na podstawie świadectwa pracy nie będącego odpowiednią dokumentacją w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 6, poz. 56 ze zm.) oraz w rozumieniu Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Stosownie do treści art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowiącego materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, skarżący – mężczyzna, aby uzyskać prawo do zasiłku przedemerytalnego powinien wykazać trzydziestoletni staż pracy, w tym 15 lat pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze. Organy obydwu instancji podkreśliły, iż okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, jest uwzględniany po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji. Organy w oparciu o przedstawione przez skarżącego świadectwa pracy ustaliły, iż udokumentował on jedynie staż 30 lat, 6 miesięcy i 24 dni pracy, w tym 10 lat, 2 miesięcy i 14 dni w warunkach szczególnych, kwestionowano natomiast przedłożone świadectwo pracy z [...] Drukarni [...] w K., (w okresie od [...] października 1979 r. do [...] sierpnia 1992 r.) jako że nie zawierało ono informacji, iż dotyczy pracy wykonywanej w szczególnych warunkach.
Organy administracji uznały, że świadectwa wystawione przez [...] Drukarnię [...] w K. nie spełniają warunków określonych w art. 37j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przepis art. 37j ust 1a cytowanej powyżej ustawy został wprowadzony przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a następnie usunięty przez art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 19 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. nr 154, poz. 1793). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji można wywnioskować, iż organy administracji uznały, że art. 37j ust 1a cytowanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stanowi lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.), i dlatego wyłączona została przewidziana w art. 75 § 1 kpa regulacja przewidująca możliwość dowodzenia wszelkimi dostępnymi, a nie sprzecznymi z prawem środkami dowodowymi.
W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę na fakt, iż wymóg przedstawienia świadectwa pracy z wyraźnym oznaczeniem, iż praca była wykonywana w warunkach szczególnych wynika z aktu podUstawowego, wydanego na podstawie delegacji ustawowej. W ocenie Sądu stosowanie reguł, które wynikają z aktu podusatwowego i znajdują się w opozycji do regulacji ustawowej – kpa, nie jest zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym.
Wobec negatywnej decyzji organu pierwszej instancji skarżący w odwołaniu do organu drugiej instancji podniósł, iż zakłady w których był zatrudniony nie istnieją, a więc nie możliwym stało się uzyskanie zaświadczenia, które potwierdziłoby wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Organ odwoławczy podzielił jednak stanowisko organu pierwszej instancji, iż tylko przewidziane w odrębnych przepisach świadectwo pracy może być dowodem wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Nie wzięto pod uwagę zgłoszonego przez skarżącego zarzutu, iż niemożliwe jest uzyskanie uzupełniającego wpisu. Zadaniem organu administracji w takiej sytuacji było przeprowadzenie w tym względzie wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, jako że "w rozważanym przypadku stosowanie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego nie zostało wyłączone" (wyrok NSA z dnia 5 września 2002 r., sygn. II SA/Gd 613/02).
Takiego postępowania zabrakło przed organem odwoławczym, mimo iż w toku postępowania padł konkretny zarzut ze wskazaniem stanowiska na jakim skarżący był zatrudniony. Należy przyjąć, że nie ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, organ naruszył treść art. 77 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego, wskazujący na to, iż to organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Organy obydwu instancji słusznie zauważyły, że przepis art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu – na podstawie, którego skarżący domagał się przyznania zasiłku przedemerytalnego - obowiązywał do dnia 31 grudnia 2001 r. Następnie zgodnie z art. 3 ust. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793) przepis art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, został z dniem 1 stycznia 2002 r. skreślony.
Skarżący, wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego zgłosił [...] marca 2002 r., a w opinii organów zgłoszenie takiego wniosku po 31 grudnia 2001 r., było "działaniem spóźnionym". Tymczasem stosownie do treści art. 11 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, nabywały oraz zachowywały do niego prawo na dotychczasowych zasadach.
Dlatego błędnie organy obydwu instancji przyjęły, iż skarżący który zarejestrował się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna w lipcu 2001 r., a następnie uzyskał prawo do zasiłku dla bezrobotnych, nie może po dacie 1 stycznia 2002 r. wnioskować o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego.
Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie, stosownie do dyrektyw kodeksu postępowania administracyjnego, wnikliwego postępowania, a także merytoryczna ocena przedstawionej przez skarżącego dokumentacji i ewentualnie przeprowadzenie wnioskowanych dowodów. Nadto organ administracji publicznej winien przy orzekaniu w tej sprawie mieć na względzie to, iż Trybunał Konstytucyjny rozpatruje sprawę zarejestrowaną pod sygn. K 19/02 o niezgodności z Konstytucją RP między innymi art. 37 j, 37 k i 37 L przedmiotowej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu nadanym tym przepisom ustawą z 17 grudnia 2001 r.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.
/-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski
KB/