Uzasadnienie
Naczelnik Gminy w D. wydał w dniu [...] czerwca 1978 r. akt własności ziemi nr [...], w którym na podstawie art. 1, 8 i 12 ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250) stwierdził, że S.K. stał się z mocy samego prawa właścicielem nieruchomości o pow. 12,39 ha, położonej w R., oznaczonej w ewidencji gruntów wsi R., dz. nr "1", "2", "3", "4", "5", dla której prowadzona była księga wieczysta R. tom I wykaz 1. W w/wym. akcie własności stwierdzono też powstanie z mocy prawa prawa dożywocia na rzecz B.K.
W piśmie z dnia [...]03.1999 r. M.K. i K.K., następcy prawni B.K., zwrócili się do Urzędu Gminy w D. o nadesłanie odpisu decyzji z dnia [...]06.1978 r. Odpis decyzji otrzymali oni w dniu [...] kwietnia 1999 r.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 1999 r. M.K. i K.K. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wniosek "o przywrócenie terminu odwołania, stwierdzenie nieważności i uchylenie decyzji z dnia [...]06.1978 r., nr [...]" podnosząc, że B.K. nie otrzymał odpisu w/w decyzji, gdyż odpis decyzji odebrała osoba obca, pozostająca w bliskim związku ze S.K.
M.K. i K.K. wnieśli o stwierdzenie nieważności i uchylenie aktu własności powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 i 145 § 1 pkt 4 i 5.
W odpowiedzi na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia [...] kwietnia 1999 r. poinformowało wnioskodawców, że ich żądanie: stwierdzenie nieważności decyzji i żądanie uchylenia tego aktu wzajemnie się wykluczają. Wskazano również, że zgodnie z art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz.U. z 1995 r., Nr 57 poz. 299 ze zm.) do ostatecznych decyzji (aktów własności ziemi) wydanych na podstawie ustawy z dnia 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27 poz. 250 ze zm.) nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności lub zmiany decyzji. Zdaniem organu akt własności ziemi nie może być już kwestionowany, i ustawodawca zakazał jakichkolwiek postępowań administracyjnych w sprawach uregulowanych w/w ustawą z dnia 26.10.1971 r.
Po otrzymaniu pisma z [...] kwietnia 1999 r. M.K. i K.K. wnieśli w dniu [...] maja 1999 r. do Sądu Rejonowego w Ś. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji (aktu własności ziemi) z dnia [...]06.1978 r.
Postanowieniem z dnia [...]10.1999 r. Sąd Rejonowy w P., któremu przekazano do rozpoznania zgodnie z właściwością miejscową wniosek z dnia [...] maja 1999 r. odrzucił go na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 kpc. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że zgodnie z ustawą z dnia 26.03.1982 r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 11 poz. 81 ze zm.) postępowanie w przedmiocie nadania aktów własności ziemi, toczące się dotąd przed organami administracyjnymi, zostały przekazane do właściwości sądów powszechnych, z tym że badanie wymogów formalnych odwołania (w trakcie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu) należy do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. W tej sytuacji organem właściwym do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]06.1978 r. jest Wójt Gminy D., jako następca prawny Naczelnika Gminy D. Po otrzymaniu w/w postanowienia M.K. i K.K. złożyli w dniu [...] stycznia 2000 r., w piśmie z dnia[...] stycznia 2000 r., wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]06.1978 r. skierowany do Wójta Gminy D. Postanowieniem z dnia [...]06.2000 r. nr [...] Wójt Gminy D. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...]dnia [...]06.1978r.
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawcy podali, że B.K., który był stroną postępowania o uregulowanie własności ziemi nie otrzymał aktu nadania i dlatego nie mógł wnieść odwołania.
Wójt Gminy ustalił, że B.K. otrzymał akt nadania ziemi, co potwierdza podpis osoby wspólnie z nim zamieszkującej, a więc wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny.
Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lipca 2000 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie i umorzyło postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kpa stwierdzając, że nie jest uprawnione do rozpoznania zażalenia, bo właściwy do rozpoznania zażalenia jest sąd powszechny.
Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w P., w sprawie II SA/Po 2248-2249/00 stwierdził, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]07.2000 r. jest nieważna, bowiem została wydana z rażącym naruszeniem art. 59 § 1 kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] ponownie utrzymało postanowienie Wójta Gminy D. z dnia [...] czerwca 2000 r. w mocy uznając, że wnioski M.K. i K.K. o przywrócenie terminu zostały wniesione po upływie siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem wniosek ten został złożony w dniu [...].01.2000 r., a wioskodawcy o wydaniu aktu nadania ziemi dowiedzieli się w marcu 1999 r.
Na powyższe postanowienie wnieśli skargi M.K. i K.K. W skardze podnieśli oni, że wniosek o przywrócenie terminu wnieśli w dniu [...]04.1999 r., w terminie 7 dni od otrzymania odpisu decyzji i pisma Wójta Gminy z dnia [...]04.1999 r. Skarżący wskazali też, że organ odwoławczy, do którego adresowany był wniosek, w piśmie z dnia [...]04.1999 r. mylnie poinformował ich o treści przepisów, chcąc pozbawić ich możliwości dochodzenia praw przed sądem powszechnym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny - właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona, bowiem organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów procesowych.
Przede wszystkim należy wskazać, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...]06.1978 r. skarżący złożyli w dniu [...]04.1999 r., w piśmie z dnia [...]04.1999 r., co jasno wynika ze zgromadzonej dokumentacji.
Jak przyznał organ I instancji, odpis w/w decyzji został skarżącym doręczony w dniu [...]04.1999 r., po wykazaniu przez skarżących, na żądanie organu, praw do spadku po B.K.
Wprawdzie wniosek wniesiono do niewłaściwego organu (zamiast do Wójta Gminy D. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.), ale zgodnie z art. 65 § 2 kpa podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu.
Organ odwoławczy, wbrew regułom art. 65 § 1 kpa, zamiast niezwłocznie przekazać wniosek skarżących do Wójta Gminy, przesłał skarżącym pismo z dnia [...]04.1999 r., w którym mylnie poinformował skarżących o braku możliwości wzruszenia decyzji z dnia [...]06.1978 r., narażając skarżących na niepotrzebne i długotrwałe postępowanie przed sądem powszechnym. Następnie organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu obarczył skarżących winą za uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, błędnie wskazując, iż został on wniesiony dopiero w dniu [...]01.2000 r., w ogóle nie odnosząc się do wniosku skarżących złożonego w dniu [...]04.1999 r.
Instytucja przywrócenia terminu została uregulowana w art. 58 kpa.
Art. 58 § 1 kpa przyznaje legitymację do wystąpienia o przywrócenie terminu zainteresowanemu, a więc osobie, która ma interes faktyczny w sprawie będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący, będący następcami prawnymi B.K. niewątpliwie są zainteresowani w rozstrzygnięciu sprawy o nadanie własności nieruchomości, do której B.K. rościł sobie prawa.
W swoich pismach skarżący wskazywali, że B.K. nie otrzymał decyzji z dnia [...]06.1978 r., bowiem doręczono ją Z.A. osobie, która była blisko związana ze S.K., drugą stroną postępowania.
Kwestia ta nie była jednak w ogóle przedmiotem rozważań organu I instancji, chociaż zgodnie z art. 7 i 77 § 1 kpa na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez podjęcie czynności procesowych mających na celu zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Z uwagi na przedmiot zaskarżenia rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia jest zbędne (art. 152 wyżej cyt. ustawy).
/-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska
MK