Uzasadnienie
Dyrektor Zakładu Karnego w K. decyzją z dnia [...] czerwca 2003 roku, na podstawie art. 104 kpa, art.89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207 poz. 1761) oraz § 1 i § 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 2001 r. (Dz. U. Nr 67 poz.712) uznał, że funkcjonariuszowi L. K. nie przysługuje uprawnienie do równoważnika z tytułu braku mieszkania począwszy od 9 kwietnia 2003 roku.
W uzasadnieniu decyzji podano m.in., że w dniu [...] kwietnia 2003 r. syn L.K.J. otrzymał umową darowizny od swoich dziadków E. i A. U. lokal mieszkalny położony w P.. Zgodnie z obowiązującymi przepisami funkcjonariuszowi Służby Więziennej pozostającemu w służbie stałej przysługuje uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego członek rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu. W związku z tym, że syn L.K.wspólnie z nią zamieszkujący i pozostający na jej utrzymaniu, otrzymał lokal mieszkalny nastąpiła utrata uprawnień do otrzymania równoważnika.
Rozpoznając odwołanie L. K. od powyższej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2003 roku na podstawie art. 17 pkt.3 i art.138§1 kpa, art.89 ustawy o Służbie Więziennej oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 czerwca 1996 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w dniu [...] maja 2003 r. L. K. przedłożyła Akt Notarialny Nr rep. [...], z którego wynika, że syn J. pozostający na jej utrzymaniu i wspólnie zamieszkujący z nią otrzymał od swoich dziadków E. i A. U. jako darowiznę lokal mieszkalny położony w P., [...]. Nabycie przedmiotowego lokalu nastąpiło w dniu [...] kwietnia 2003 roku. Dlatego biorąc pod uwagę treść powyższego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości oraz sytuację mieszkaniową L. K., należy stwierdzić, że ponieważ członek rodziny skarżącej określony w art. 86 ustawy o Służbie Więziennej posiada lokal mieszkalny, to przedmiotowy równoważnik pieniężny nie przysługuje.
W skardze na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej L. K. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, podnosząc, że w art.89 ust 3 ustawy o Służbie Więziennej ustawodawca nie upoważnił Ministra Sprawiedliwości do rozszerzania w § 1 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, kręgu osób, które muszą spełniać warunek braku lokalu mieszkalnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.).
Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie.
Skarga jest zasadna.
Uprawnienie funkcjonariuszy Służby Więziennej do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego reguluje art.89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr207 poz.1761 z póź. zm.). W wersji pierwotnej stanowił on, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, określeni w art. 86 ustawy, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej. Artykuł ten został zmieniony przez art. 12 pkt. 22 lit. a ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o powszechnym obowiązku obrony (Dz. U. Nr 81 poz.887). Od 8 listopada 2001 r. stanowi on, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania, jeżeli on sam lub jego małżonek, nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu, a także jeżeli nie przydzielono funkcjonariuszowi kwatery tymczasowej.
W art. 89 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej ustawodawca upoważnił Ministra Sprawiedliwości do określenia wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty tego równoważnika. W wykonaniu powyższej delegacji Minister Sprawiedliwości w dniu 13 czerwca 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszowi Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (Dz. U. 2001 Nr 67 poz. 712).
Przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia pozbawia funkcjonariusza równoważnika jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 86 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, posiadają lokal mieszkalny lub dom. Jak z tego wynika treść §1 pkt 1 rozporządzenia jest sprzeczna z zasadami określonymi ustawą. To bowiem w ustawie zostało sformułowane prawo funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego z powodu braku lokalu mieszkalnego lub domu i w ustawie zostały określone przesłanki warunkujące przyznanie tego prawa.
Dlatego też należy uznać, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP, że treść w/w przepisu zarządzenia jest sprzeczna z treścią art. 89 ust 1 ustawy obowiązującym od dnia 8 listopada 2001 roku i dlatego normy tej nie da się uznać za obowiązującą. Skutkuje to uznaniem przez Sąd, że decyzja organu I instancji wydana jest bez podstawy prawnej, co powoduje jej nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Utrzymanie w mocy decyzji nieważnej przez organ II instancji ma ten skutek, że jego decyzja rażąco narusza prawo i tym samym jest także nieważna na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Warszawie w wyrokach: z dnia 3 lipca 2001 r. I SA 304/00, LEX 77685, z dnia 10 lipca 2001r, I SA 302/00, LEX 77686.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 upsa w zw z art. 135 tej ustawy oraz art. 97 § 1 upsa, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 upsa. Przepisu art. 152 upsa nie zastosowano wobec negatywnego charakteru rozstrzygnięcia podlegającego weryfikacji w niniejszym postępowaniu.
/-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/E. Makosz-Frymus /-/B. Popowska
MW