Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją nr [...] z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu A.G. z córką S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. N. w K., albowiem opuściła go na trwałe w listopadzie 2002r.
W odwołaniu od tej decyzji A.G. wniosła o jej uchylenie i umorzenie przedmiotowego postępowania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Wojewoda stwierdził na podstawie art. 134 kpa niedopuszczalność powyższego odwołania ze względu na przekroczenie ustawowego 14 dniowego terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia pouczono odwołującą się o prawie do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia [...] A.G. złożyła taki wniosek, podnosząc, iż wniesienie odwołania po wyznaczonym terminie nastąpiło bez jej winy, ze względu na " ostatni miesiąc ciąży i konieczność sprawowania opieki nad 2 letnia córką, która przeszła bardzo poważną operację serca ". Dodała ona również, iż była zajęta nauką do egzaminów w szkole zaocznej.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] organ odwoławczy odmówił na podstawie art. 59 § 2 i art. 134 kpa przywrócenia terminu do wniesienia powyższego odwołania. Zdaniem Wojewody okoliczności podane we wniosku nie zostały poparte wiarygodnymi dokumentami, np. zaświadczeniem lekarskim o ciąży i porodzie czy chorobie dziecka, albo zaświadczeniem ze szkoły o toczących się egzaminach. Z tego względu uznano, iż A.G. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wykazała, iż dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.G. wniosła o uchylenie orzeczenia Prezydenta Miasta K. z dnia [...] o jej wymeldowaniu. Odnosząc się w uzasadnieniu skargi do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania podniosła ona, iż nie wiedziała o konieczności przedłożenia odpowiednich dokumentów mających uprawdopodobnić brak jej winy, a organ odwoławczy nie wzywał jej o ich przedłożenie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy.
Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Organ odwoławczy odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji ze względu na to, iż jego zdaniem nie wykazała ona w dostateczny sposób, że uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jej winy. Zgodnie z treścią art. 58 § 1 kpa obowiązkiem podmiotu żądającego przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu danej czynności procesowej, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić jedynie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia.
Uprawdopodobnienie braku winy polega natomiast na tym, iż wnioskodawca powinien uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tzn. powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie, aż do wystąpienia z wnioskiem (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328, 331 - 332, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, s. 402). Uprawdopodobnienie nie jest przy tym związane z koniecznością udowadniania istnienia określonych faktów, stąd nie znajdują tu zastosowania zasady wynikające z art. 75 kpa, dotyczące typowego postępowania dowodowego. Przepisy kpa nie rozstrzygają wobec tego kwestii, jaki stopień prawdopodobieństwa jest dostateczny do uznania, że określony fakt został uprawdopodobniony.
Uprawdopodobnienie – jako środek zastępczy dowodu w sensie ścisłym – nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie (zob. m. in. wyrok NSA z 06.01.1997r., sygn. akt III SA 394/96, LEX nr 35442, wyrok NSA z 27.07.1995r., sygn. akt SA/Po 797/95, LEX nr 26890 oraz wyrok NSA z 05.05.1995r., sygn. akt SA/Wr 2223/94, LEX nr 26854).
Skarżąca A.G. wskazała w swoim wniosku konkretne okoliczności uzasadniające według niej brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, takie jak zaawansowany stan ciąży, opieka nad ciężko chorą córką i przygotowania do egzaminów szkolnych. Nie udokumentowała ich stosownymi zaświadczeniami lekarskimi itd., jednakże zgodnie z przytoczonymi powyżej poglądami wyrażanymi w doktrynie i orzecznictwie organ administracji może przywrócić stronie termin bez potrzeby przeprowadzania normalnego postępowania dowodowego według reguł przewidzianych w kpa, co stanowi wyjątek od ogólnej zasady udowadniania.
Z tego względu zdaniem Sądu organ odwoławczy zbyt arbitralnie przyjął, iż skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi. Pomimo tego, iż wskazała ona okoliczności mające uniemożliwić jej prawidłowe wniesienie odwołania, organ nie uznał tego za podstawę wystarczającą do stwierdzenia braku jej winy (nie dokonując w istocie ich oceny), chociaż argumenty podniesione we wniosku skarżącej winny być rozpatrzone pod kątem możliwości uznania ich za uprawdopodobnione, a nie udowodnione. W przypadku podjęcia poważnych wątpliwości w tym zakresie organ mógł wezwać skarżącą do złożenia dodatkowych wyjaśnień, bądź też przedłożenia określonych dokumentów uzasadniających żądania zawarte w jej wniosku.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, iż Wojewoda wydał zaskarżone postanowienie bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zatem z naruszeniem przepisów postępowania (art. 75 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Z tego powodu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c, art. 200 i art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz.1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.
/- / W. Długaszewska /-/ T. Geremek /-/ B. Koś