Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] Prezydent Miasta P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej w skrócie: "u.p.s."), w związku z § 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie: "K.p.a.") odmówił G. M. przyznania zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia wiosennego w wys. [...] zł oraz na zakup wielodziałaniowej kuchenki mikrofalowej wraz z transportem o wartości [...] zł.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że w dniu [...] lutego 2014 r. G. M. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia wiosennego w wys. [...] zł. Z kolei w dniu [...] marca 2014 r. wnioskodawczyni zwróciła się o przyznanie zasiłku celowego na zakup wielodziałaniowej kuchenki mikrofalowej.
W związku z powyższymi wnioskami w dniu [...] marca 2014 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy mający na celu zaktualizowanie sytuacji życiowej i materialnej, podczas którego wnioskodawczyni wyraziła zgodę na łączne rozpatrzenie w/w wniosków podczas jednego postępowania. W dniu [...] lipca 2014 r. przeprowadzono w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni aktualizację wywiadu środowiskowego i podjęto działania mające na celu ustalenie i wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego.
W trakcie dokonywania czynności urzędowych ustalono, iż G. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zainteresowana nie pracuje, jest osobą bierną zawodowo. Nie pobiera renty ani emerytury, deklaruje, że nie posiada własnego dochodu. W miesiącu styczniu 2014 r. dochód Klientki stanowił zasiłek okresowy pobierany z ośrodka pomocy w wys. [...] zł. Spełnione zatem zostało, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej wynoszące dla jednoosobowego gospodarstwa domowego 542 zł.
Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że podopieczna otrzymuje regularne wsparcie z ośrodka w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wys. [...] zł oraz zasiłku okresowego w wys. [...] zł, a także innych zasiłków celowych. Wnioskodawczyni zamieszkuje w dwukondygnacyjnym domu jednorodzinnym, którego jest właścicielką. W ocenie organu pierwszej instancji wnioskodawczyni posiadając swoje zasoby w postaci majątku, jakim jest dom dwukondygnacyjny z nieruchomością gruntową, nie wykorzystuje własnych zasobów celem poprawy swej sytuacji materialnej. Jak się wydaje brak jest przeszkód ku temu by część domu, nawet w stanie do remontu, została wynajęta i przynosiła dochód, ewentualnie by całą nieruchomość sprzedać i uzyskać środki na kupno adekwatnego do potrzeb i możliwości finansowych mieszkania oraz środki na zaspokojenie codziennych potrzeb.
Zdaniem organu pierwszej instancji, świadczenia przewidziane w ramach pomocy z ustawy o pomocy społecznej mają charakter wyłącznie pomocniczy, wspierający osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do samodzielnego pozyskania środków materialnych. Organ pierwszej instancji uznał, że G. M. nie ma zamiaru podejmować kroków w celu sprzedaży domu czy wynajmu pokoi. Dom wnioskodawczyni od lat nie był gruntownie remontowany, wymaga finansowych nakładów, jednakże ośrodek pomocy nie może przejąć na siebie obowiązku wykonywania napraw i remontów, w tym wymiany sprzętów gospodarstwa domowego.
G. M. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła w terminie odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawczyni podniosła, że pomoc dla obywateli wymaga działań prężnych, konkretnych i natychmiastowych, tak by umożliwić wnioskodawcom wykonanie wysiłków zmierzających do samodzielnego pozyskania środków materialnych.
Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a. w związku, z art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. przyznał G. M. pomoc finansowa na zakup obuwia letniego oraz sukienki w kwocie [...] zł. Poza tym należy podkreślić, iż zakup kuchenki mikrofalowej wydaje się być niecelowy skoro organ pomocy społecznej przyznał i zrealizował na rzecz Strony postępowania zakup kuchenki elektrycznej w kwocie [...] zł decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Ponadto realizacja pomocy finansowej na rzecz osób korzystających z pomocy społecznej jest limitowana środkami finansowymi, które posiadają i są one ograniczone. Organ odwoławczy, po szczegółowej analizie akt sprawy, a także treści odwołania strony uznał, iż decyzja Prezydenta Miasta P. dnia [...] sierpnia 2014 r. w tym stanie faktycznym i prawnym, nie narusza prawa.
G. M. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Skarżąca podniosła, że jest schorowana. Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie, organy nie ustaliły i nie wykazały w poprawny sposób stanu faktycznego. W odczuciu skarżącej, od lat jest ona bardzo dochodowa dla organu.
W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na powyższą odpowiedź na skargę, skarżąca podniosła, że organy nadal nie odnoszą się do meritum sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym. W razie stwierdzenia istotnych uchybień sąd administracyjny nie ma więc kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia danego postępowania, lecz jest upoważniony jedynie do uchylenia bądź stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Wywody Sądu powinna rozpocząć uwaga, że przedmiotem skargi G. M. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. w sprawie odmowy przyznania G. M. zasiłku celowego na zakup odzieży i obuwia wiosennego w wys. [...] zł, a także na zakup wielodziałaniowej kuchenki mikrofalowej wraz z transportem o wartości [...] zł.
Skarżąca zamieszkuje w dwukondygnacyjnym domu jednorodzinnym, którego jest właścicielką. G. M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zainteresowana nie pracuje, jest osobą bierną zawodowo. Nie pobiera renty ani emerytury, deklaruje, że nie posiada własnego dochodu.
Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). W myśl art. 39 ust.1 i 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Tym samym rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna stanowi bowiem instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.).
Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest w pierwszej kolejności ustalenie, że jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej a następnie stwierdzenie, że udzielenie pomocy jest konieczne z uwagi na fakt, iż osoba wnioskująca nie może własnymi zasobami i możliwościami przezwyciężyć trudnej sytuacji, w jakiej się znalazła. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 u.p.s.). Tym samym ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej.
Równocześnie, jak wynika z powołanych powyżej przepisów, kwestia uczynienia zadość wnioskowi o przyznanie pomocy zależy od uznania organu rozstrzygającego sprawę. Innymi słowy, organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, pozostawiając kwestię możliwości jego przyznania oraz jego wysokości swobodnemu uznaniu organu administracji publicznej. Pamiętać jednak należy, że organ, działając w granicach uznania administracyjnego, zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swoich uprawnień, ma obowiązek: wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a przed wydaniem decyzji rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.
Co więcej, podjęte przez niego ustalenia muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (decyzji administracyjnej). Fakultatywność i uznanie administracyjne w przedmiocie wydania decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego nie oznacza bowiem pełnej dowolności i nie może prowadzić do urzędniczej samowoli.
Zauważyć również należy, że wykładnia przepisów art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. nie może w żadnym razie prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła utrzymania. Interpretacja taka byłaby niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, a zwłaszcza z ustanowioną w art. 2 ust. 1 u.p.s. zasadą pomocniczości (subsydiarności). Jak już wskazano, decyzje w przedmiocie przyznania zasiłku celowego opierają się na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. W szczególności, wobec danej osoby pewien zakres przyznanych już świadczeń organ może uznać za zaspokajający jej bieżące, niezbędne potrzeby życiowe. Stąd w przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze.
Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że niewątpliwie skarżąca spełnia kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Jest bowiem osobą samotnie gospodarującą, która nie uzyskuje dochodów. Jednocześnie, jak wynika z ustaleń organu pierwszej instancji, których skarżąca nie podważa, podopieczna otrzymuje regularne wsparcie z ośrodka pomocy w formie zasiłku celowego (na zakup żywności w wys. [...] zł) oraz zasiłku okresowego (w wys. [...] zł), a także innych zasiłków celowych (np. zasiłek celowy na zakup dwóch grzejników elektrycznych w wys. [...] zł). Pomoc świadczona G. M. w różnych formach wynosiła odpowiednio: [...] zł w 2010 r.; [...] zł w 2011 r., [...] zł w 2012 r. oraz [...] zł w 2013 r. W okresie od stycznia do marca 2014 r. pomoc finansowa wyniosła [...] zł.
Mając powyższe na uwadze, należy stanąć na stanowisku, że organy pomocy społecznej w sposób aktywny wspierają skarżącą w jej codziennym funkcjonowaniu, oczywiście na miarę możliwości, jakimi organy te dysponują.
Istotną okolicznością w sprawie poddanej sądowej kontroli, na którą zwróciły uwagę organy, jest fakt, że skarżąca jest właścicielką domu, w którym mieszka Podkreślenia wymaga, że przedmiotowy dom jest dwukondygnacyjny. Oznacza to, że skarżąca dysponuje majątkiem w postaci posiadanej nieruchomości, który to majątek może być przez nią wykorzystany celem poprawy swojej sytuacji materialnej.
Dodatkowo odnośnie do wniosku skarżącej o przyznania zasiłku celowego na zakup kuchenki mikrofalowej wraz z transportem o wartości [...] zł, Sąd zauważa, że pomoc w wys. [...] zł na zakup kuchenki dwupalnikowej elektrycznej została zrealizowana przez organ pierwszej instancji w miesiącu sierpniu 2014 r. W związku z powyższym przyznanie zasiłku celowego na zakup kuchenki mikrofalowej wydaje się bezzasadne. W przypadku skarżącej, przyznanie zasiłku na zakup kuchenki mikrofalowej nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej, ponieważ zadaniem pomocy społecznej nie jest podwyższanie standardu wyposażenia mieszkań podopiecznych.
Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.