Uzasadnienie
Decyzją z dnia (...) stycznia 2010 r. nr (...) działający z upoważnienia Wójta Gminy C. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 20, art. 23 ust. 1 – 4, art. 24 ust. 1 – 3, art. 26, art. 47 i art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) orzekł o odmowie przyznania T. K. świadczeń: 1) zasiłku rodzinnego na dziecko – K. K.;
- 2) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego;
- 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu pokrycia wydatków związanych z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych przyznanie pomocy, w formie o jaką wnosiła T. K., jest możliwe jedynie na rzecz rodziców, jednego z rodziców albo opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub do ukończenia 21 roku życia jeżeli uczy się ono w szkole. Wskazano, iż w przypadku wnioskodawczyni, jej córka – K. K., (...) października 2009 r. ukończyła 18 lat i nie uczy się obecnie w szkole, lecz jak wynika z zaświadczenia przedstawionego z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, bierze udział w kursie. W dalszej części wyjaśniono, że art. 3 pkt. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśnia, co należy rozumieć pod pojęciem szkoły. Zdaniem organu poza zakresem powyższego pojęcia pozostają kursy językowe, na które uczęszcza córka wnioskodawczyni.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. K. podnosząc, że jej córka od dwóch lat kształci się na terytorium Niemiec, przy czym nie uczęszcza tam na kursy językowe, lecz bierze udział w normalnych zajęciach lekcyjnych obejmujących zajęcia z matematyki, fizyki, biologii, języka angielskiego i niemieckiego oraz przedmiotu zawodowego i chce uzyskać wykształcenie średnie i maturę. Zdaniem skarżącej kurs, o jakim mowa w decyzji organu I instancji, oznacza w rzeczywistości prawdziwą naukę w niemieckiej szkole w wymiarze przynajmniej 36 godzin lekcyjnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) lutego 2010 r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz powtórzył, za organem I instancji, że koniecznym warunkiem uzyskania wnioskowanych świadczeń jest w przypadku pełnoletnich dzieci kontynuowanie przez nie po osiągnięciu 18 roku życia nauki w szkole, definicja której jest zawarta w art. 3 pkt. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ze zgromadzonej w przedmiotowej sprawie dokumentacji wynika, że pełnoletnia córka T. K. ukończyła gimnazjum na terenie Polski, a obecnie, jak wynika z przedstawionego zaświadczenia wystawionego w dniu (...) września 2009 r. przez niemiecką instytucję dokształcającą "A", jest uczestnikiem kursu, którego celem jest uzyskanie średniego wykształcenia.
Kurs ten jest przeprowadzany jako pełnogodzinny trwający przynajmniej 36 godzin lekcyjnych na tydzień w formie internatowej i kończy się (...) lipca 2010 r. W opinii organu II instancji instytucja dokształcająca, do której uczęszcza córka skarżacej, nie może zostać zakwalifikowana jako szkoła ponadgimnazjalną, o której mowa w art. 3 pkt. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na fakt, że nie jest ona żadną z instytucji wymienionych w art. 9 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.), zawierającą katalog podmiotów klasyfikowanych jako szkoły ponadgimnazjalne. Podkreślono, że w zgodnie z ustawą o systemie oświaty, żadne roczne bądź dwuletnie kursy przygotowujące do uzyskania średniego wykształcenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako szkoły ponadgimnazjalne.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K. podtrzymując zarzuty zawarte w treści odwołania od decyzji organu I instancji oraz wskazując, że ukończenie nauki w placówce, w której obecnie przebywa jej córka, umożliwi jej podjęcie dalszej nauki w celu uzyskania matury. Ponadto skarżąca podniosła, iż znajduje się w ciężkiej sytuacji majątkowej, świadczenie jest zasadne, jak również, ze oboje z mężem przebywają na terytorium Polski.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia oceny prawidłowości rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji odmawiającej przyznania T. K. zasiłku rodzinnego na dziecko, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka jak również opiekunowi faktycznemu dziecka, do ukończenia przez dziecko: 1. 18 roku życia; 2, nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia;
- 3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
Definicje zawartych w ustawie wyrażeń zostały zamieszczone w art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w pkt 18 wyjaśnia, że pod pojęciem "szkoły" należy rozumieć: "szkołę podstawową, gimnazjum i ponadgimnazjalną, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki". Równocześnie, zgodnie z powszechnie przyjętą wykładnią ustawy o świadczeniach rodzinnych, dla dokonania wykładni pojęć użytych w art. 3 pkt 18 niezbędne jest sięgnięcie do ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 2047/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 listopada 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 320/08).
Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 3 ustawy o systemie oświaty do szkół ponadgimnajalnych zalicza się: a) zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także dalsze kształcenie w szkołach wymienionych w lit. e i f; b) trzyletnie licea ogólnokształcące, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego; c) trzyletnie licea profilowane kształcące w profilach kształcenia ogólnozawodowego, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego; d) czteroletnie technika, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego; e) dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące dla absolwentów szkół wymienionych w lit. a, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego; f) trzyletnie technika uzupełniające dla absolwentów szkół wymienionych w lit. a, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego; g) szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu; h) trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy.
Odnosząc powyższe rozważania wskazać należy, że córka skarżącej ukończyła gimnazjum. Obecnie, jak wynika z przedłożonego przez skarżącą przetłumaczonego na język polski przez uprawnionego tłumacza przysięgłego języka niemieckiego zaświadczenia o uczestnictwie z dnia (...) września 2009 r., wystawionego przez "A", kontynuuje ona naukę w wyżej wymienionej instytucji w celu późniejszego uzyskania średniego wykształcenia. Kurs jest prowadzony jako pełnogodzinny trwający przynajmniej 36 godzin lekcyjnych na tydzień w formie internatowej i kończy się z dniem (...) lipca 2010 r. W opinii organu II instancji, zajęcia, na które uczęszcza córka T. K., nie mogą zostać zakwalifikowane jako nauka w szkole ponadgimnazjalnej, wobec czego należało odmówić przyznania wnioskowanych świadczeń. Stanowisko powyższe uznać należy za błędne.
Sąd wskazuje, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych przyznanie zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 6, jest uzależnione, w przypadku dzieci, które ukończyły 18 rok życia, od dalszego kontynuowania nauki w szkole. Ustawa powyższa wprowadza również definicję legalną szkoły wskazując, iż jest nią szkoła podstawowa, gimnazjum i szkoła ponadgimnazjalna, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Jak wyżej wykazano, zarówno organy administracji jak i wojewódzkie sądy administracyjne, dla prawidłowego zdefiniowana użytych w treści art. 3 pkt. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych pojęć, sięgają do ustawy o systemie oświaty.
Wykładnię powyższą uznać należy za jak najbardziej racjonalną, w przypadku rozstrzygania sporów dotyczących instytucji oświaty znajdujących się na terytorium Polski, podlegających polskiemu systemowi prawnemu. Jest ona jednakże niewystarczająca w przypadku rozstrzygania sporów dotyczących charakteru szkół znajdujących się poza granicami kraju. Wówczas dla rozstrzygnięcia, czy dana instytucja może zostać zakwalifikowana jako szkoła ponadgimnazjalna w rozumieniu art. 3 pkt. 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych niezbędne jest w pierwszej kolejności wyjaśnienie charakteru danej instytucji, w szczególności poprzez sięgnięcie do jej statutu i programu nauczania, a dopiero następnie wykazanie, czy charakter danej instytucji oświaty posiada cechy szkół ponadgimnazjalnych określone w ustawie o systemie oświaty. Konieczność poczynienia powyższych ustaleń stanowi, w świetle art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa, obowiązek organów administracji rozstrzygających sprawę.
Zdaniem Sądu w przypadku rozstrzygania o charakterze instytucji oświaty nie ma znaczenia nazwa instytucji czy też nazwa formy w jakiej pobierana jest nauka. Decydujące znaczenia ma program nauczania oraz forma, w jakiej pobierana jest nauka, jak również uprawnienia, jakie otrzymać można wraz z zakończeniem nauki w danej instytucji. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 94 ustawy o systemie oświaty świadectwa szkolne oraz świadectwa maturalne uzyskane za granicą uznaje się za równorzędne świadectwom ukończenia odpowiednich szkół publicznych i świadectwom dojrzałości określonym w ustawie, na zasadach przewidzianych w umowach międzynarodowych. Równocześnie uznanie (nostryfikacja) zagranicznego świadectwa szkolnego lub świadectwa maturalnego opiera się na założeniu, że występują porównywalności i przynajmniej podobieństwo cyklu kształcenia w szkole zagranicznej oraz polskiej (M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty.
Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 889). Stwierdzenie powyższe potwierdza twierdzenie, że dla uznania danej szkoły jako szkoły ponadgimnajalnej, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, decydujące znaczenia ma charakter cyklu kształcenia i programu nauczania, nie zaś nazwa instytucji, w jakiej pobierana jest nauka.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając przedmiotową sprawę nie zbadało, czy instytucja, w której pobiera naukę córka skarżącej, może zostać zakwalifikowane jako szkoła ponadgimnajalna w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a więc dopuściło się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium powinno uzupełnić materiał dowodowy w sprawie, w szczególności poprzez wezwanie skarżącej do przedłożenia dokumentów pozwalających określić cykl kształcenia i charakter nauczania, a następnie rozstrzygnąć, czy nauka w instytucji, w której pobiera ją córka skarżącej spełnia wymogi szkoły ponadgimnazjalnej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.
/-/ J. Zieliński /-/ B. Drzazga /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak