Uzasadnienie
Skarżąca K. C. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości argumentując, że jest osobą starszą, schorowaną i znaczną część dochodów przeznacza na leki. Po uregulowaniu opłat (średnio miesięcznie – [...] zł) niewiele środków pozostaje jej na pozostałe wydatki.
We wniosku skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką, zięciem i małoletnim wnukiem. Mieszkają w mieszkaniu o powierzchni [...] m² położnym w [...], który stanowi odrębną własność lokalu i należy do skarżącej. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej dochodów rodziny skarżąca poddała, że uzyskuje rentę w wysokości [...] zł, a zięć ze stosunku pracy otrzymuje wynagrodzenie w kwocie [...] zł, co łącznie daje [...] zł brutto miesięcznie.
W oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnioskodawczyni została zobowiązana do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w celu uzupełnienia wniosku o prawo pomocy. Wezwano ją do złożenia oświadczenia w przedmiocie uzyskiwanych przez skarżącą i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodów stałych, jak i dorywczych. Skarżąca podała we wniosku, że jej córka nie uzyskuje dochodów, wobec tego zobowiązano skarżącą do podania, czy córka jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, czy pobiera zasiłek dla bezrobotnych i w jakiej wysokości oraz czy poszukuje pracy. Skarżąca została także zobowiązana do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza lub rolnicza i z jakim wynikiem finansowym. Wezwano skarżącą do przedłożenia odpisu rocznego rozliczenia podatkowego członków rodziny za poprzednie lata oraz posiadanych wyciągów z rachunków bankowych. Prócz tego wnioskodawczyni została zobowiązana do opisania wszystkich posiadanych nieruchomości oraz szczegółowego podania kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania rodziny.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełniania wniosku o prawo pomocy wnioskodawczyni zwróciła się z pismem w którym podała, że uiściła należny wpis od skargi w wysokości 500 zł. i jednocześnie rezygnuje z domagania się zwolnienia od opłat. Argumentowała, że powodem cofnięcia wniosku o prawo pomocy jest zbyt krótki termin na zgromadzenie zaświadczeń. Jednocześnie wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do żadnego z punktów wezwania.
W tym miejscu wskazać należy, że zakreślony termin do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy ma charakter terminu sądowego i co do zasady istnieje możliwość jego przedłużenia, gdyby skarżąca zwróciła się z takim wnioskiem. Z drugiej strony skarżąca nie została zobowiązana do przedkładania zaświadczeń określonych organów, ale przede wszystkim do złożenia dodatkowych oświadczeń wiedzy w oparciu, o które wyjaśniłaby wątpliwości dotyczące realnej sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej. Jeżeli skarżąca i pozostali członkowie rodziny dysponują rachunkami bankowymi to otrzymują także wyciągi z tych rachunków, można więc je przedłożyć bez zwracania się do banku o powtórne wydanie takiego dokumentu. Składając roczne rozliczenie podatkowe PIT za ubiegłe lata skarżąca i dzieci winni posiadać ich kopię z potwierdzoną przez organ skarbowy datą złożenia zeznania. Możliwe jest, więc przedłożenie także i tego dokumentu bez zwracania się o zaświadczenie do właściwego urzędu skarbowego.
Skarżąca w piśmie z 13 marca 2008r. cofnęła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 243 §1 powyższej Ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie jedynie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Wniosek ten wywiera skutki prawne od daty jego wniesienia, czyli na przyszłość.
Wynika z powyższego, że do oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej z punktu widzenia możliwości skorzystania przez wnioskodawczynię z dobrodziejstwa prawa pomocy niezbędne jest istnienie wyraźnego żądania strony w tym przedmiocie.
Z drugiej strony, żaden przepis ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozbawia strony możliwości decydowania, czy swoje żądanie podtrzymuje i popiera, czy też z niego rezygnuje. W niniejszej sprawie skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy wyraźnie oświadczyła, że cofa złożony przez nią wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli de facto domaga się zaniechania jego rozpoznania. W tego więc powodu należało odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych.
Wnioskodawczyni wniosła jednak o prawo pomocy w całości, czyli także o ustanowienie fachowego pełnomocnika, pozostała więc konieczność merytorycznego rozpoznania wniosku o prawo pomocy w tej części.
Zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 2 powyższej Ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawczyni spoczywa ciężar wykazania, że jej sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wynagrodzenia adwokata (art. 245 §3 powyższej Ustawy). Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy bowiem ogólnikowe twierdzenie, że jest osobą starszą, schorowaną i że po uiszczeniu niezbędnych opłat pozostaje jej niewiele środków na inne wydatki.
Wobec powyższego, w celu wykazania, że sytuacja majątkowa i finansowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, wnioskodawczyni była zobowiązana do szczegółowego opisania na urzędowym formularzu PPF swojej kondycji majątkowej, finansowej i rodzinnej. Oświadczenia w nim zawarte okazały się jednak niepełne i niewystarczające dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej. Wezwano ją, więc do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych na ich poparcie. W ten sposób wnioskodawczyni miała dodatkową możliwość uzupełnienia swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy i wykazania, że zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa tego prawa.
Tymczasem wnioskodawczyni nie udzieliła żadnych wyjaśnień, co do rzeczywistej sytuacji finansowej i nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów, umożliwiających ich weryfikację. Niemożliwe, więc okazało się jednoznaczne określenie wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, a w konsekwencji prawidłowa ocena realnej sytuacji finansowej skarżącej i rodziny, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W konsekwencji nie można przyjąć, że skarżąca zasługuje na prawo pomocy w części poprzez ustanowienie adwokata.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 powyższej Ustawy wniosek o prawo pomocy należało oddalić w całości.
Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie.
/-/ K. Witkowicz - Dwornicka