Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] 2017 r., nr [...], Starosta Ś. odmówił dokonania aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków dla działek o numerach: [...] o powierzchni 0,0877 ha, dla której ujawniony jest użytek gruntowy "grunty pod rowami- W", [...] o powierzchni 0,0452 ha, dla której ujawniony jest użytek gruntowy "drogi - dr" oraz [...] o powierzchni 13,2008 ha, dla której ujawnione są użytki gruntowe: grunty orne- RIVa (3,1073ha), RIHa (4,6622 ha), RHIb (3,7720 ha), RIVb (0,3460ha), łąki trwałe LIII (0,6062 ha), grunty rolne zabudowane Br-ŁIII (0,0551 ha), Br-RIVa(074359 ha), lasy LsIII (0,2161 ha), położonych w obrębie R., gm. Ś. W.. w zakresie powierzchni i użytków gruntowych (pkt 1 decyzji) oraz umorzył postępowanie w zakresie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków odnoszącej się do działki oznaczonej numerem 8 o powierzchni 0,4052 ha, dla której ujawniony jest użytek gruntowy "grunty pod rowami - W", położonej w obrębie R. (punkt 2 decyzji).
Jako podstawę prawną decyzji Starosta powołał przepisy art. 7d pkt 1a oraz art. 22 ust. 1, 24 ust. 2a pkt 2 i ust. 2b pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.) oraz art. 104 i 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że na wniosek M. i A. K. z 8 maja 2017 r., uzupełniony pismem z dnia 25 lipca 2017 r., prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji operatu ewidencyjnego odnoszącej się do działek ewidencyjnych położonych w R., oznaczonych numerami: [...], [...], [...] i [...]. Wnioskodawcy zwrócili się o,,ponowne, poprawne obliczenie i wprowadzenie korekty zmienionych powierzchni gruntów, użytków rolnych oznaczenia zbiorczego rowu melioracyjnego nr [...],,,Rowu Podgajskiego" nr [...] oraz drogi w R. zgodnie ze stanem rzeczywistym". Wnioskodawcy poza własnoręcznie dokonanymi obliczeniami i porównaniem powierzchni działek wynikającej z ewidencji gruntów i budynków z powierzchnią wynikającą z decyzji o wymiarze podatku rolnego, nie przedłożyli żadnych dokumentów, które mogłyby posłużyć za podstawę aktualizacji operatu ewidencyjnego. Organ przyjął, że wnioskodawcom chodzi o aktualizację ewidencji gruntów i budynków odnoszącą się do działek wchodzących w skład stanowiącego ich własność gospodarstwa rolnego - tj. działki oznaczonej jako użytek gruntowy "drogi" o numerze ewidencyjnym [...], działki oznaczonej jako użytek gruntowy "grunty pod rowami" o numerze ewidencyjnym [...] oraz działki przebiegającej przez wskazane gospodarstwo, stanowiącej użytek gruntowy "grunty pod rowami" o numerze ewidencyjnym [...]. M. K. wskazała, że postępowanie winno dotyczyć również zakrytego fragmentu rurociągu, położonego między działkami nr [...] i [...] w R..
Starosta następnie wyjaśnił, że na podstawie zgromadzonej w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym dokumentacji ustalono, iż przed założeniem ewidencji gruntów obrębu R. w 1965 r. gospodarstwo stanowiące aktualnie własność M. i A. K. składało się z parcel katastru pruskiego nr: 21, 22, 23 i 24 o łącznej powierzchni 13,6930 ha. Dla wszystkich wskazanych parcel była założona księga wieczysta R. tom I karta 16 (wskazana księga wieczysta została zamknięta do księgi wieczystej 8018 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Ś. W., aktualnie numer [...]). Po założeniu ewidencji gruntów w 1965 r. wskazanym parcelom katastralnym odpowiadały działki nr: 13, 14, 15 oraz części działek nr: 12 (stanowiącej użytej gruntowy "grunty pod rowami") i 19 (stanowiącej użytek gruntowy "drogi"). Po odnowieniu ewidencji gruntów i budynków w 1998 r. wskazanym parcelom odpowiadają działki: [...], [...] oraz [...] i [...]. Działka [...] położona w obrębie R. zapisana jest w księdze wieczystej Kw nr [...], w której jako właściciel figuruje Gmina Ś. W..
W 1965 r. po założeniu ewidencji gruntów w jednostce rejestrowej, w której jako władający ujawniony był W. K., a następnie jako właściciele M. i A. K., ujawnione zostały działki [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 13,42 ha. Działki [...] zostały zapisane w jednostce rejestrowej, w której nie było ujawnionego właściciela, natomiast jako podmiot władający gruntem figurowało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wodne Melioracje, natomiast działka [...] w jednostce rejestrowej, w której nie było ujawnionego właściciela, natomiast jako osoba władająca gruntem figurowało Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Zarząd Dróg Lokalnych.
W 1998 r. w obrębie R. przeprowadzono odnowienie ewidencji gruntów. Podczas prowadzonych prac ustalono, że działka nr [...] ma niejednorodny stan prawny i podzielono ją na działki [...] i [...]. Działkę o numerze [...], której powierzchnia była zapisana w księdze wieczystej nr [...], ujawniono w jednostce rejestrowej, w której jako właściciele gruntu zapisani byli M. i A. K., zgodnie ze stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej. Ponadto we wskazanej jednostce rejestrowej zostały ujawnione działki: [...], 15 i [...]. Działka [...] powstała z działek oznaczonych przed odnowieniem ewidencji gruntów numerami: 13 oraz części działki [...] - fragmentu rowu, który przebiegał przez obszar gospodarstwa Państwa Kozubskich i który został zamieniony na rurociąg, a następnie przykryty ziemią oraz działki [...] Część przykryta rowu została przez gleboznawcę Wojewódzkiego Biura Geodezji i Terenów Rolnych w P. zaliczona do gruntu ornego klasy IIIa.
Fragment otwartego rowu o numerze ewidencyjnym działki nr [...], który pozostał w granicach gospodarstwa, został oznaczony numerem [...]. Po dokonaniu nowego pomiaru położenia punktów granicznych i ponownym obliczeniu powierzchni łączna powierzchnia działek: [...], [...], 15, [...] wyniosła 13,8807 ha.
Organ przeanalizował dokumentację zgromadzoną w zasobie i uznał, że nie ma podstaw do tego, aby stwierdzić, że pomiar punktów granicznych czy obliczenia powierzchni działek były dokonane z naruszeniem jakichkolwiek norm prawnych bądź obarczone błędami. Ponadto dla działek nr: [...], [...], [...] i [...] dokonano porównania powierzchni ujawnionej w ewidencji gruntów z powierzchnią matematyczną wyliczoną na podstawie współrzędnych punktów granicznych. Z racji tego, że między tymi powierzchniami nie ma różnicy, organ uznał, że żądania wnioskodawców nie mają uzasadnienia.
Ponadto podkreślono, że o nowych pomiarach, obliczonych ponownie powierzchniach działek, nowej klasyfikacji gleboznawczej w zakresie zakrytego rowu, wnioskodawcy byli informowani. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz złożone przez nich podpisy w dokumentacji z odnowienia ewidencji gruntów. Ustalono, że M. i A. K. początkowo nie zgodzili się z powierzchnią działek wykazaną po przeprowadzeniu tych prac, w związku z powyższym wykonawca w ich obecności oraz obecności właścicieli gruntów sąsiednich i jednego z ich dzierżawców, dokonał pomiaru kontrolnego położenia punktów granicznych działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego Państwa Kozubskich. Po przeprowadzeniu wskazanego pomiaru M. i A. K. potwierdzili prawidłowość dokonanych pomiarów i zaakceptowali wyniki odnowienia ewidencji gruntów i budynków, w tym również użytki gruntowe ujawnione dla działki nr [...].
Starosta podniósł, że odnowienie ewidencji gruntów było przeprowadzone zgodnie z przepisami ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 1996 Nr 158 poz. 813). Wyniki tej pracy zostały wyłożone do publicznej oceny i przyjęte przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Starosta Ś. złożył do Sądu Rejonowego w Ś. W. wniosek o stwierdzenie zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa m.in. działki nr [...] położonej w R.. Aktualnie sprawa nie jest zakończona.
Odnosząc się do stwierdzeń zawartych we wniosku, że ułożony rurociąg nigdy nie będzie własnością wnioskodawców, Starosta wyjaśnił, że ewidencja gruntów i budynków nie rozstrzyga o stanie prawnym nieruchomości, pełni jedynie funkcje rejestrujące stany prawne ustalone przez inne organy i instytucje. Natomiast fakt zastąpienia fragmentu rowu otwartego rurociągiem i jego przykrycie nie powoduje zmiany stanu prawnego nieruchomości. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2017 r. poz. 1007) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Ujawnienie jako właścicieli Państwa Kozubskich w odniesieniu do działek nr: [...], [...], [...], [...] jest zgodne ze stanem prawnym ustalonym na podstawie badania zapisów księgi wieczystej Kw nr [...] oraz dokumentacji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Jednocześnie, zgodnie z przytoczonymi przepisami prawa, aktualizacja operatu ewidencji gruntów i budynków może nastąpić na podstawie udokumentowanych zmian. Strona wnioskująca o dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków nie przedstawiła żadnej dokumentacji, w szczególności opracowania geodezyjnego, czy projektu ustalenia klasyfikacji, z której wynikałaby zasadność dokonania aktualizacji operatu ewidencyjnego. Wobec powyższego organ takiej aktualizacji nie dokonał. Wnioskodawcy dla wykazania błędów w obliczeniach powierzchni zestawili wyłącznie dane z ewidencji gruntów i budynków z danymi wynikającymi z decyzji o wysokości zobowiązania podatkowego. Tymczasem zgodnie z art. 4 ust.
- 1. ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2016 poz. 617 z późn. zm.) podstawę opodatkowania podatkiem rolnym stanowi:
- 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego;
- 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budynków.
Zatem to na postawie danych zgromadzonych w operacie ewidencji gruntów i budynków Burmistrz Miasta Ś. W. powinien wydać decyzję o wymiarze podatku rolnego. Nie można więc wykazywać błędów w powierzchni działek ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków porównując ją i przyjmując za dane źródłowe powierzchni wynikających z decyzji o wymiarze podatku rolnego. Jeżeli strona ma wątpliwości, widzi rozbieżności pomiędzy stanem ujawnionym w oparcie ewidencji gruntów i budynków i wymiarem podatku rolnego, winna się zwrócić do organu podatkowego o wyjaśnienie zaistniałej okoliczności. Ponadto na podstawie zgromadzonej w zasobie geodezyjnym i kartograficznym ortofotomapy stan użytków gruntowych ujawnionych dla działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego Państwa Kozubskich jest zgodny ze stanem faktycznym na gruncie.
Starosta wyjaśnił, że kwestia istnienia użytku gruntowego "grunty pod stawami", na gruntach stanowiących własność Państwa Kozubskich oraz nie zgłoszenia tego faktu organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tej zmiany, zostanie zbadana w odrębnym postępowaniu.
Uzasadniając umorzenie postępowania w stosunku do działki oznaczonej numerem 8 położonej w R. S. wyjaśnił, że działce tej stanowiącej użytek gruntowy "grunty pod rowami" przed założeniem ewidencji gruntów odpowiadała część parceli katastralnej [...] i parcele nr [...], które były zapisane w matrykule podatku gruntowego R. 24 bez oznaczenia hipotecznego. W miejscu właściciela we wskazanej matrykule figurował wpis "Publiczne drogi i rowy". Działka nr [...] aktualnie zapisana jest w jednostce rejestrowej, w której jako właściciel figuruje Gmina Ś. W.. Dla wskazanej działki prowadzona jest księga wieczysta Kw nr [...] [...], w której jako właściciel figuruje Gmina Ś. W.. Działka wykorzystywana jest jako rów melioracji szczegółowych odwadniający wszystkie znajdujące się w jej sąsiedztwie pola uprawne, a wnioskodawcy nie posiadają do niej tytułu prawnego, zatem nie mają legitymacji do wnioskowania o aktualizację ewidencji gruntów i budynków w jej zakresie. Wobec powyższego wszczęte na wniosek M. i A. K. postępowanie w odniesieniu do działki nr [...] położonej w R. należało umorzyć.
Kończąc Starosta wyjaśnił, że aktualnie mapa pochodząca z czasów obowiązywania katastru pruskiego została włączona do materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego i jest to materiał zasobu, który nie podlega aktualizacji. Mapa ta służy tut. organowi jako materiał dowodowy. Starosta nie zmieniał i nie aktualizował tego dokumentu.
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli M. i A. K., domagając się zmiany zaskarżonej decyzji zgodnie z ich żądaniami. Odwołujący zarzucili organowi bezprawne przypisanie działki nr [...] do ich gospodarstwa, błędne oznaczenie klasy gruntu nad przykrytym rurociągiem oraz na działce nr [...], przypisanie im drogi należącej do Skarbu Państwa w sytuacji, gdy w Sądzie toczy się postępowanie z wniosku Starosty o zasiedzenie tej nieruchomości (działka nr [...]). Ponadto odwołujący postawili zarzuty dotyczące popełnienia przez organ błędów formalnych: przewlekłości postępowania, brak do wglądu dokumentacji z operatu ewidencji gruntów i budynków w wersji papierowej, nie ujawnienie wszystkich dokumentów i załączników do wniosku złożonych przez odwołujących oraz nie przeprowadzenie wizji lokalnej na gruncie.
Odwołujący podnieśli, że mapy stanowiące załączniki do wniosku wskazują, iż działka nr [...] należała do Skarbu Państwa, a w księdze wieczystej nr [...] uwidocznione są działki o numerach: [...], [...], [...] i [...], natomiast nie ma działki nr [...]. W związku z tym, odwołujący nie posiadają tytułu prawnego do tej działki. Nie zgadzają się również z wynikami klasyfikacji gruntów pod zasypanym rowem i całej działki nr [...], Kwestionują twierdzenie organu, że grunt pod betonowym kanałem nie ma wpływu na jakość produkcyjną gruntu. Odnosząc się do kwestii toczącego się przed Sądem Rejonowym w Ś. W., z wniosku Starosty [...], postępowaniem o zasiedzenie działki nr [...], odwołujący podnieśli, że Starostwo ma świadomość władania gruntem jak właściciel od takiego czasu, który potrzebny jest, by mówić o zasiedzeniu. Ponadto organ pierwszej instancji nie zawiesił postępowania i wydał decyzję mimo, iż stan prawny nieruchomości jest niejasny.
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej również jako "Inspektor Wojewódzki") decyzją z dnia [...] 2018 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2101, z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków określają przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034, z późn zm.). Organ przytoczył treść przepisów mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia. Wskazał, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji gruntów i budynków należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Wyjaśnił, że ewidencja gruntów i budynków odzwierciedla stan nieruchomości w oparciu o określone dokumenty. Z uwagi na techniczno-deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków ustawodawca wskazał dokumenty, z których powinny wynikać zmiany danych ewidencyjnych, aby możliwe było ich ujawnienie w ewidencji.
Wskazano, iż ostatnia aktualizacja danych ewidencyjnych dotyczących przedmiotowych nieruchomości nastąpiła w wyniku przeprowadzenia w 1998 r. czynności odnowienia ewidencji gruntów i budynków obrębu R.. Obowiązywały wówczas przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163, z późn. zm.) oraz przepis wykonawczy do ustawy - rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813). Zgodnie z załącznikiem nr [...] do powyższego rozporządzenia "Szczegółowe zasady zaliczania gruntów do poszczególnych użytków gruntowych" "do rowów zalicza się odwadniające lub nawadniające otwarte rowy melioracyjne ". Natomiast "do gruntów ornych zalicza się grunty zasiane lub zasadzone ziemiopłodami rolniczymi lub ogrodniczymi, a takie ugory, odłogi, plantacje chmielu, szkółki drzew ozdobnych i krzewów, ogrody działkowe, szklarnie i inspekty". Zatem zmiana przez klasyfikatora części konturu użytku gruntowego "rowy - W" na,,grunty orne klasy III - RUI" działki nr [...], była uzasadniona.
Odnosząc się do zarzutu odwołujących dotyczącego przypisania do ich gospodarstwa działki nr [...] organ wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] stanowiąca użytek gruntowy "drogi", o niejednorodnym stanie prawnym, w trakcie prowadzenia czynności związanych z odnowieniem ewidencji gruntów i budynków została podzielona na działkę nr [...] o powierzchni 0,0452 ha i działkę nr [...] o powierzchni 0,1312 ha. Działkę nr [...], której powierzchnia była zapisana w księdze wieczystej nr [...], ujawniono w jednostce rejestrowej, w której jako właściciele byli wpisani M. i A. K., zgodnie ze stanem prawnym wynikającym z księgi wieczystej.
Organ odwoławczy wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów aktualizacja informacji zawartych w operacie ewidencyjnym może nastąpić na wniosek zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego na podstawie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Z uwagi na deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków postępowanie dotyczące aktualizacji danych ewidencyjnych opiera się na dokumentach i dowodach sporządzonych w prawidłowej formie w innych procedurach, których treść ma jedyny wpływ na zapisy dokonane w ewidencji gruntów i budynków. Organ prowadzący ewidencję nie może kreować danych ewidencyjnych, a jedynie je rejestrować z pozyskanych dowodów i dokumentów. Organ ten nie prowadzi również postępowań ustalających lub rozstrzygających przedmiot zmian wynikający z określonych dowodów i dokumentów.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że ewidencja gruntów i budynków jest jedynie zbiorem informacji, nie może być natomiast źródłem praw, co oznacza, że nie można poprzez zmianę zapisu w ewidencji gruntów ustanowić prawa, czy rozszerzyć jego zakres. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza zaistniały stan prawny nieruchomości. A zatem ewidencja gruntów pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy. Tryb aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków został uregulowany w przepisie art. 24 ust. 2a i 2b ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Odnosząc się do poruszonej przez odwołujących kwestii nie zawieszenia przez organ pierwszej instancji postępowania administracyjnego do czasu wydania przez Sąd Rejonowy w Ś. W. orzeczenia w sprawie z wniosku Starosty [...] o zasiedzenie na rzecz Skarbu Państwa działki nr [...], w ocenie organu odwoławczego, przyszłe rozstrzygnięcie w przedmiocie zmian prawa własności nie może mieć wpływu na aktualną treść operatu ewidencji gruntów. Dlatego zawisłość sprawy o zasiedzenie działki ewidencyjnej nr [...] nie może być uznana za zagadnienie wstępne w przedmiotowej sprawie, od którego zależy wydanie decyzji w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Dopiero w przypadku wydania prawomocnego orzeczenia sądowego w sprawie o zasiedzenie będzie można w oparciu o nie dokonać zmian w operacie ewidencyjnym.
W ocenie organu odwoławczego nie można zgodzić się z zarzutem przewlekłości prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji oraz niemożliwości wglądu do dokumentacji geodezyjnej. Z analizy zgromadzonej w sprawie korespondencji wynika, że zarówno przed wszczęciem postępowania administracyjnego w związku ze złożonym wnioskiem z 8 maja 2017 r., jak i po wszczęciu postępowania, skarżący składali liczne pisma o wyjaśnienia i kserokopie dokumentacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Organ pierwszej instancji niezwłocznie udzielał wyjaśnień i udostępniał żądane materiały z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Wnioskodawcy mieli również wgląd do zgromadzonej dokumentacji.
Maria i A. K. wnieśli skargę na powyższą decyzję do WSA w Poznaniu, zarzucając:
- 1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu za zgodne z prawem przypisanie działki nr [...] do gospodarstwa skarżących, pomimo iż stanowi ona część ciągu drogowego będącego od dziesięcioleci we władaniu Skarbu Państwa i o której zasiedzenie na rzecz władającego toczy się już przed sądem właściwe postępowanie; stwierdzeniu prawidłowego oznaczenia klasy gruntu nad przykrytym rurociągiem oraz na działce nr [...]
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego i nie dokonanie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków z urzędu na skutek wykrycia błędnych informacji, które zostały ujawnione w trakcie toczącego się postępowania;
- 3. naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego poprzez jego wybiórcze traktowanie oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów z urzędu, jak i wnioskowanych przez stronę, w tym wizji;
- 4. niedostateczne wskazanie stronie faktów uznanych za udowodnione, dowodów w oparciu o które wydano przedmiotową decyzję oraz przyczyn, dla których nie przeprowadzono innych dowodów w tym za wnioskowanych przez skarżących;
- 5. bezpodstawną odmowę zawieszenia toczącego się postępowania na czas zakończenia sprawy o zasiedzenie, która toczy się przed SR Ś. W. pod syg. akt I Ns [...].
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem skarżących organy obu instancji w niedostateczny sposób wyjaśniły całą sprawę oraz swoje stanowisko. Skarżący podnieśli, że powierzchnia ich gospodarstwa rolnego w R. od pokoleń nie zmieniła się, a gospodarstwo nie zmieniło swoich granic. W 2016 r. dowiedzieli się, że do jego granic przypisano jako drogę prywatną część ciągu drogowego stanowiącego działkę [...]. Obciążono ich też dodatkowo podatkiem od tej części nieruchomości. Nie zgadzają się z takim stanem rzeczy, gdyż ww. ciąg drogowy od XIX w. fizycznie istnieje jako obszar służący ogółowi społeczeństwa, a nie wyłącznie skarżącym, jako właścicielom nieruchomości, przez które przechodzi. Do 2006 r. nikt włącznie z właścicielami nieruchomości, przez które ów ciąg przebiegał, nie miał wątpliwości co do tego stanu faktycznego. Jednakże w 2006 r. na skutek wniosku jednego z właścicieli nieruchomości sąsiadujących z ww. ciągiem drogowym, dokonano przyłączenia części tego ciągu w postaci działki [...] do jego gospodarstwa jako tzw. przybytek gruntowy.
W trakcie postępowania w sprawie skarżący wykazali, że zarówno przy pomiarach geodezyjnych w 1998 r. w wyniku których podzielono ów ciąg na odcinki stanowiące działki [...], [...], [...].[...],[...],[...], dokonując zmian "historii ciągu drogowego", jak i uwzględniając w 2006 r. wniosek sąsiada, dopuszczono się szeregu błędów zarówno w ocenie dostępnego organom materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia tych spraw jak i obliczeń powierzchni nieruchomości.
Skarżący nie zgodzili się także z zaskarżonymi decyzjami w częściach dotyczących odmowy aktualizacji operatów ewidencji gruntów i budynków dla nieruchomości stanowiących nieużytki w postaci rowu melioracyjnego i rurociągu betonowego przebiegających przez ich gospodarstwo rolne. W trakcie postępowania dołączyli szereg dokumentów wykazujących, że system ten istniał na tym terenie już w ubiegłych stuleciach. Wykazali oraz ujawnili informacje dotyczące inwestycji melioracyjnych na spornym odcinku rowu, dokonywanych przez jednostki działające z ramienia władz publicznych. Dowody te bezsprzecznie wskazują, iż władze te traktowały całą instalację jako obiekt użyteczności publicznej, nie stanowiący własności osób prywatnych, w tym skarżących. W trakcie prac melioracyjnych wykonawcy nie zabiegali o zgodę skarżących na ich wykonanie oraz nie uzgadniali z nimi ich zakresu. Dlatego też za niesłuszne i niezgodne z prawem uważają przeklasyfikowanie części nieruchomości, w obrębię której znajduje się ów rów, na klasę gruntu tożsamą z pozostałym gruntem wchodzącym w skład gospodarstwa rolnego.
Jakość gruntu tworzącego rów nie odpowiada możliwością produktywnym gleby, jest znacznie niższa od pozostałej. Przyjęta obecnie klasyfikacja nie uwzględnia tych elementów, co wskazuje że została dokonana nierzetelnie, z pominięciem oczywistych faktów i dostępnych organowi informacji czy dokumentów. Decyzja dot. tej sprawy została podjęta przez służby geodezyjne bez przeprowadzenia wizji w terenie, która unaoczniłaby organom słuszność zarzutów.
Zdaniem skarżących podnoszone w trakcie postępowania nieprawidłowości w procesie przeklasyfikowania gruntów nad rowem melioracyjnym wraz z załączonymi i wskazywanymi dowodami, były wystarczającą przesłanką, aby właściwe organy podjęły stosowne działania w celu dokonania z urzędu żądanych przez nich zmian. Tymczasem organy bezpodstawnie próbowały wyłącznie na skarżących przerzucić obowiązki w zakresie dostarczania dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia załatwianej sprawy. Efektem takiego działania w. organów jest niczym nie uzasadnione obciążenie ich dodatkowymi opłatami podatkowymi od powierzchni gruntu, która powinna być zwolniona z tego obciążenia.
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie sadowoadministracyjnej w dniu 12 lipca 2018 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik skarżących poparł skargę i jej argumenty. Pełnomocnik podniósł, że w sprawie nie przeprowadzono postępowania, które pozwoliłoby wyjaśnić sporne kwestie i usunąć wątpliwości skarżących co do zaistniałych w przeszłości przybytków i ubytków powierzchni gruntów oraz jakości gleby na działce [...]. Ciężar dowodów przerzucono na skarżących, choć organ powinien procedować z urzędu. Podniesiono, że racjonalnym działaniem byłoby zawieszenie postępowania do czasu zasiedzenia działki nr [...], tym bardziej, że na skarżących przerzucono wykazanie okoliczności, które w tym postępowaniu zostaną rozstrzygnięte.
Również skarżąca M. K. podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Na pytanie Sądu wyjaśniła, że część rowu - działka nr [...] została zasypana czyli, że zepchnięto ziemię z okolicy przylegającej do tego rowu. Nie nawożono innej ziemi celem zasypania. Sąsiad odcinka tego rowu, który przebiega przez nieruchomość, nie ma wliczonego do powierzchni. Uważa, że rów dopisano do powierzchni gospodarstwa po aktualizacji ewidencji w 1998 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje;
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia 13 października 2017 r. nr [...], zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższe rozstrzygnięcia wydane zostały na skutek wniosku skarżących o aktualizację ewidencji gruntów i budynków odnoszącą się do działek wchodzących w skład stanowiącego ich własność gospodarstwa rolnego - tj. działki oznaczonej jako użytek gruntowy "drogi" o numerze ewidencyjnym [...], działki oznaczonej jako użytek gruntowy "grunty pod rowami" o numerze ewidencyjnym [...] oraz działki przebiegającej przez wskazane gospodarstwo, stanowiącej użytek gruntowy "grunty pod rowami" o numerze ewidencyjnym [...] - zakrytego fragmentu rurociągu, położonego między działkami nr [...] i [...] w R.. W odniesieniu do tego odcinka rowu skarżący wywodzili, że teren ten w istocie nie stanowi ich własności, a nadto, że klasa bonitacyjna tego gruntu nad ujętym w rurociąg rowem jest niższa, aniżeli wpisana w ewidencji, co powinno zostać zweryfikowane przez organ prowadzący ewidencję.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 2101) - dalej: u.p.g.k. oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1034) - dalej: rozporządzenie z 2001 r.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 8 u.p.g.k. ewidencja gruntów i budynków to jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władający tymi gruntami, budynkami i lokalami. Natomiast w myśl art. 2 ust. 12 u.p.g.k. przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleb. Organem prowadzącym ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów jest właściwy miejscowo starosta (art. 22 ust. 1 u.p.g.k.).
Ponadto, jak wynika z treści art. 20 ust. 1 u.p.g.k., ewidencja gruntów obejmuje między innymi informacje, co do granic i powierzchni gruntów oraz rodzaju użytków gruntowych i ich klas gleboznawczych. Gleboznawcza klasyfikacja gruntów rolnych i leśnych przeprowadzana jest na podstawie urzędowej tabeli gruntów (art. 20 ust. 3 u.p.g.k.). Aktualnie podstawą ustalania typów i klas gleby są dane zawarte w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1246) - dalej: rozporządzenie z 2012 r.
Podkreślenia wymaga, że postępowanie w sprawie klasyfikacji gruntów, jak i postępowanie w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, stanowią dwa odrębne postępowania administracyjne. Postępowania te, co istotne, są ze sobą powiązane, gdyż z jednej strony wyniki postępowania w sprawie klasyfikacji gruntów wpływają bezpośrednio na informacje stanowiące zasób ewidencji gruntów i budynków, a z drugiej, wyniki postępowania aktualizacyjnego - ujawnione w ewidencji, stanowią dane w oparciu, o które przeprowadza się klasyfikację gruntów. Ponadto z przepisów u.p.g.k., w szczególności art. 1 pkt 4 i pkt 6, art. 7d pkt 1a, art. 20 ust. 1 pkt 1, art. 22 oraz art. 26 ust. 1 i ust. 2 oraz wydanych na jej podstawie przepisów wykonawczych, to jest rozporządzenia z 2001 r. i rozporządzenia z 2012 r., wynika, iż gleboznawcza klasyfikacja gruntów jest jednym z elementów, który ujawnia się w ewidencji gruntów, na podstawie dokumentu wytworzonego w odrębnym postępowaniu, prowadzonym w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2012 r.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że prowadzona przez Starostę Średzkiego ewidencja gruntów i budynków obrębu R., na terenie którego położone są działki wchodzące w skład gospodarstwa rolnego skarżących, została założona w 1965 roku, a w 1998 roku zostało przeprowadzenie jej odnowienie. W toku prowadzonego postępowania aktualizacyjnego, dokonano wówczas weryfikacji użytków gruntowych użytkowych i opierając się na opinii klasyfikatora, przyjęto dla działki nr [...] na całym jej obszarze – w tym na obszarze obejmującym uregulowany i zasypany rów melioracyjny – klasę bonitacyjną RIIIa.
Skarżący nie wnosili wówczas zastrzeżeń co do prawidłowości przeprowadzonego wówczas postępowania, jak i dokonanych ustaleń faktycznych, w tym co do kwalifikacji użytków gruntowych na działce nr [...]. Powyższe ustalenie wynika z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i przeczy twierdzeniom skarżących, iż wiedzę o stanie prawnym i faktycznym działek wchodzących w skład ich gospodarstwa powzięli dopiero w 2006 roku. Tym niemniej, co istotne, sprawę niewłaściwej klasy bonitacyjnej użytku gruntowego na działce nr [...] skarżący podnieśli w ramach przedmiotowego postępowania.
W decyzji z dnia 13 października 2017 r., podjętej w ramach postępowania wszczętego na wniosek skarżących, który organ zakwalifikował jako wniosek o aktualizację operatu gruntów i budynków, Starosta Ś. uzasadnił odmowę zmiany ewidencji w zakresie klasy bonitacyjnej gruntu tym, że nie wpłynął żaden dokument świadczący o takiej zmianie. Starosta przyjął, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do przeprowadzenia z urzędu prac dotyczących zmiany klasy bonitacyjnej gleby. Zdaniem organu nie zachodziła też konieczność wykonania dodatkowej opinii (ekspertyzy) przez klasyfikatora. Organ stanął na stanowisku, że dostarczenie odpowiednich ekspertyz spoczywa na wnioskodawcach. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji organ odwoławczy stanowisko to podzielił.
Tymczasem z uwagi na odrębność postępowań w sprawie klasyfikacji gruntów i w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, brak jest możliwości kwestionowania w przedmiotowym postępowaniu klasyfikacji gruntów, jak również wiążącego wypowiadania się przez organ w tej materii. Żądanie Skarżących dokonania zmiany klasyfikacji gleby na cz. działki nr [...] z klasy IIIa na niższą powinno zostać rozpatrzone w odrębnym postępowaniu, prowadzonym na podstawie przepisów art. 7d pkt 1 i art. 22 ust. 1 u.p.g.i.k. oraz przepisów ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie klasyfikacji gruntów, w którym określony został sposób i tryb przeprowadzania gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Zgodnie z jego § 3, klasyfikację przeprowadza starosta z urzędu albo na wniosek właściciela gruntów podlegających klasyfikacji albo innego władającego takimi gruntami wykazanego w ewidencji gruntów i budynków, zwanych dalej "właścicielem".
W § 4 Rozporządzenia wymieniono sytuacje, w których postępowanie tego rodzaju prowadzone są z urzędu. Ma to miejsce: (1) na gruntach, które nie zostały dotychczas sklasyfikowane; (2) na gruntach zmeliorowanych - po upływie 3 lat od wykonania urządzeń melioracji wodnych; (3) na gruntach objętych postępowaniem scaleniowym; (4) na gruntach, na których starosta zarządził przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków albo okresowej weryfikacji danych ewidencyjnych - w przypadku zmiany użytków gruntowych na gruntach podlegających klasyfikacji; (5) po wystąpieniu klęski żywiołowej powodującej zmiany środowiska glebowego; (6) po zalesieniu gruntów na podstawie przepisów o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub na podstawie przepisów o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
W rozpatrywanej sprawie organ w ogóle nie rozważał możliwości prowadzenia postępowania w zakresie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, choć w pierwszej kolejności oceny wymagało, czy w odniesieniu do obszaru działki nr [...] nad zakrytym rowem nie zachodziła potrzeba prowadzenia takiego postępowania z urzędu z uwagi na to, że grunt ten może zostać uznany za grunt zmeliorowany w rozumieniu § 4 pkt 2 Rozporządzenia z 2012 r. i co obligowałoby Starostę do przeprowadzenia postępowania z urzędu. Jednocześnie Starosta zaniechał wszczęcia postępowania na wniosek skarżących.
Wskazać należy, że ustawodawca nie określił, w jakich sytuacjach tego rodzaju postępowania mogą być prowadzone na wniosek, zatem należy uznać, że dotyczy to każdej sytuacji, innej niż wymieniona w przytoczonym przepisie. Wszczęcie postępowania obliguje zaś organ do jego prowadzenia zgodnie z zasadami wskazanymi w kodeksie postępowania administracyjnego, w szczególności zaś organy mają obowiązek prowadzić postępowanie w sposób taki, aby został wyjaśniony wyczerpująco stan faktyczny sprawy.
Zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia, przeprowadzenie klasyfikacji obejmuje: (1) analizę niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny; (2) przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie; (3) sporządzenie projektu ustalenia klasyfikacji; (4) rozpatrzenie zastrzeżeń do projektu klasyfikacji; (5) wydanie decyzji o ustaleniu klasyfikacji. Do wykonania ponownej klasyfikacji gruntów uprawniony jest wyłącznie klasyfikator (§ 5 Rozporządzenia), do którego obowiązków należy określenie typów i klasy gleby oraz ustalenie na gruncie konturów poszczególnych typów gleby i konturów klas gleby wraz ze sporządzeniem potrzebnej dokumentacji. Podkreślenia wymaga, że czynności tych dokonuje klasyfikator tylko z upoważnienia starosty (§ 5 ust. 2).
Ponadto, z przepisów cyt. Rozporządzenia nie wynika, że ustawodawca uzależnił konieczność przeprowadzenia określonych czynności przez klasyfikatora od jakichkolwiek czynników. W szczególności brak jest podstaw do tego, aby bez przeprowadzenia dowodu z opinii klasyfikatora z góry przesądzić, że zmiana klasyfikacji jest niedopuszczalna.
Przekładając powyższe na realia rozpatrywanej przez Sąd sprawy wskazać należy, że o ile skarżący faktycznie nie przedłożyli dokumentu, z którego wynikałoby, że konieczna jest aktualizacja operatu w zakresie klasy bonitacyjnej gruntu na działce nr [...], to jednak swoje żądania w tym zakresie zgłosili, a to nakazywało rozważyć konieczność przeprowadzenia w tym zakresie stosownego postępowania. W przypadku uznania, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania z urzędu, organ w stosownym trybie może zobowiązać osoby wnioskujące o zmianę klasy bonitacyjnej gleby do pokrycia kosztów ekspertyzy klasyfikatora. Zaniechanie organu w zakresie procedowania nad wnioskiem skarżących o zmianę klasyfikacji gleby w odniesieniu do cz. działki nr [...] spowodowało naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. co do obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tych uwarunkowaniach Sąd uznał, że przedwcześnie rozstrzygnięto w przedmiocie wniosku o przeprowadzenie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Powyższe stwierdzenie nakazuje uchylić wydane w sprawie decyzje.
Sąd nie podziela natomiast pozostałych zarzutów skargi. I tak, w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji wyczerpująco wyjaśniono historię powstania ewidencji gruntów i budynków obrębu R. oraz jego aktualizacji. Wyjaśniono w jaki sposób dokonywane zostały wpisy dotyczące działek wchodzących w skład gospodarstwa rolnego skarżących. Organ wyjaśnił, że do obszaru gospodarstwa zaliczono wydzieloną działkę nr [...] – w oparciu o wpisy w księdze wieczystej prowadzonej dla gospodarstwa skarżących oraz, że toczy się postępowanie o zasiedzenie tej działki przez Skarb Państwa. Należy podzielić stanowisko organów, iż dopiero prawomocny wyrok sądu cywilnego wydany w tej sprawie może stanowić podstawę zmiany wpisu w ewidencji w odniesieniu do działki nr [...].
Organy wyjaśniły również, że działka [...] powstała z działek oznaczonych przed odnowieniem ewidencji gruntów numerami: 13 oraz części działki [...] - fragmentu rowu, który przebiegał przez obszar gospodarstwa skarżących i który został zamieniony na rurociąg, a następnie przykryty ziemią, oraz działki [...] Nie budzi również wątpliwości Sądu, że decyzje organów podatkowych nie mogą stanowić podstawy do zmian zapisów ewidencji. Organy wyjaśniły jaka jest powierzchnia gospodarstwa skarżących oraz poszczególnych działek na nie składających się. W tym zakresie Starosta przekonywująco wyjaśnił, że dla działek nr: [...], [...], [...] i [...] dokonano porównania powierzchni ujawnionej w ewidencji gruntów z powierzchnią matematyczną wyliczoną na podstawie współrzędnych punktów granicznych. Ponieważ między tymi powierzchniami nie ma różnicy, w tym zakresie zapisy ewidencji uznać należało za prawidłowe. Za prawidłowe uznać należy również umorzenie postępowania w zakresie żądania skażonych dot. działki nr [...] obr. R., co do której skarżący nie legitymują się jakimkolwiek tytułem prawnym.
W opinii Sądu wydane w sprawie rozstrzygnięcia zawierają wszystkie niezbędne składniki decyzji, o których mowa art. 107 § 1 k.p.a., a ich uzasadnienie zawiera zarówno uzasadnienie prawne, jak i uzasadnienie faktyczne, a skarżący stosownie do wymogu art. 10 § 1 k.p.a. mieli zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję jak też ją poprzedzającą decyzję Starosty [...] z dnia 13 października 2017 r., nr [...] O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 1800).
Rozpoznając sprawę ponownie organy uwzględnią zaprezentowane w tym wyroku stanowisko Sądu, co oznacza, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie żądania skarżących o aktualizację operatu gruntów i budynków rozpatrzą wniosek o zmianę klasy bonitacyjnej gruntu w odniesieniu do cz. działki nr [...] obr. R..