Uzasadnienie
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego postanowienie to traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd.
We wniosku z dnia 14 kwietnia 2009 r. Cz. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Wskazała, że jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura rodzinna; mieszka sama i samodzielnie utrzymuje swój dom. Ponadto ponosi wysokie koszty związane z prowadzeniem swojego gospodarstwa domowego. Cz. K. zaznaczyła nadto, że jest osobą schorowaną i ponosi znaczne wydatki na leczenie i lekarstwa. W części wniosku dotyczącej posiadanego stanu majątkowego wskazała, że jest właścicielką domu o powierzchni [...] m2 i nie posiada żadnego innego wartościowego majątku. Wnioskodawczyni podała, że renta rodzinna wynosi [...] zł brutto, to jest [...] zł netto miesięcznie.
Cz. K. wezwana w trybie art. 255 P.p.s.a. do uzupełnienia swoich oświadczeń o stanie majątkowym i finansowym oraz poparcia podanych informacji dokumentami źródłowymi podała, że nie posiada samochodu, nieruchomość stanowi dom o powierzchni [...] m2 posadowiony na działce o powierzchni [...] m2 i nieruchomość ta nie jest oddana osobom trzecim do użytkowania. Załączyła następujące rachunki lub ich kopie:
- – za rehabilitację - [...] zł;
- – za gaz - [...] zł za dwa miesiąca, co daje około [...] zł miesięcznie, [...] zł ([...] zł miesięcznie), [...] zł ([...] zł miesięcznie);
- – zakup leków w maju 2009r. - [...] zł i [...] zł;
- – za telefon - [...] zł;
- – za energię elektryczną - [...] zł za dwa miesiąca, co daje około [...] zł miesięcznie, [...] zł ([...] zł miesięcznie);
- – za podatek od nieruchomości za 2009r. - [...] zł;
- – za wodę - [...] zł;
- – za opłatę Kom-Lub Sp. z o.o. w Luboniu - [...] zł;
- – za należność w GE Money Bank - [...] zł; oraz wyciągi z rachunku bankowego, z których wynika, że aktualna wysokość renty rodzinnej wynosi [...] zł netto miesięcznie, saldo końcowe na dzień 8 maja 2009r. wynosiło [...]zł.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Co do zasady w postępowaniu sądowym strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na wyjątkowy charakter przyznanie prawa pomocy powinno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.. sygn. FZ 478/04 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli.
Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącej pozwala przyjąć, iż uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł nie wykracza poza granice możliwości płatniczych skarżącej, a tym samym nie spowodowałoby uszczerbku, którym mowa w art. 248 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. Główne źródło utrzymania skarżącej stanowi stałe świadczenie społeczne, którego wysokość wynosi [...] zł miesięcznie. Kwota ta, biorąc pod uwagę sumę niezbędnych wydatków skarżącej (ok. 800-900 zł) oraz kosztów koszty utrzymania (żywność, środki czystości), jest - w ocenie Sądu - wystarczająca by zaoszczędzić środki niezbędne na poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Należy też zaznaczyć, że poza wskazaniem kwot dochodów gospodarstwa domowego i wydatków związanych z jego utrzymaniem, w tym wydatków na codzienne potrzeby, skarżąca nie podała, iżby ciążyły na niej zobowiązania finansowe ograniczające możliwość dysponowania posiadanymi środkami. Zdaniem Sądu, oceny sytuacji majątkowej skarżącej nie zmienia fakt, że ciąży na niej obowiązek spłaty kredytu zaciągniętego na wydatki związane w wymianą okien w kwocie [...] zł miesięcznie. Łącznie z tą kwotą, do dyspozycji skarżącej - po odliczeniu miesięcznych kosztów utrzymania (w tym wydatków na leki i rehabilitację) - pozostaje bowiem ok. [...] zł miesięcznie.
Nie bez wpływu na powyższą ocenę pozostaje także fakt, że skarżąca dysponuje własną nieruchomością, która co do zasady stanowi źródło dodatkowego zarobkowania poprzez jego częściowe wynajęcie, czy obciążenie celem uzyskania kredytu, czy pożyczki.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 260 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.
/-/ J.Szaniecka