Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w P. jest czynność materialno-techniczna Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w P., z dnia [...] 2012r. nr A[...] - przejęcia do czasowego depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w P., posiadanej przez M. J. zam. R., ul [...], broni myśliwskiej palnej oraz amunicji do tego rodzaju broni, a także legitymacji noszącą nazwę "pozwolenie na broń".
Do dokonania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:
Decyzją z dnia 10 września 2008r. Komendant Wojewódzki Policji w P. wydał M. J. pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich w liczbie 6 egzemplarzy broni.
W dniu 5 marca 2012r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w P. wydał wobec M. J. postanowienie o przedstawieniu zarzutów popełnienia czynów z art. 286 § 1 kk, w zw z art. 294 § 1 kk, w zw z art. 12 kk, a także art. 291 § 1 kk, w zw z art. 294 § 1 kk, w zw z art. 12 kk, oraz z art. 291 § 1 kk w zw z art. 12 kk, (sygn. akt VI Ds. 71/10 Prokuratury Okręgowej w P.).
W dniu 23 kwietnia 2012r. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji w P. dokonał nazwanej "postanowieniem" czynności materialno-technicznej przejęcia do czasowego depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w P., posiadanej przez M. J. zam. R., [...], broni myśliwskiej palnej oraz amunicji do tego rodzaju broni, a także legitymacji noszącą nazwę "pozwolenie na broń". W uzasadnieniu Komendant wskazał, iż zgodnie z art. 19 ust. 1a) ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji (Dz. U z 2012r. poz. 576), Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata.
Broń (dwie jednostki), amunicja oraz legitymacja "pozwolenie na broń" zostały fizycznie odebrane M. J., (k. 46 akt administracyjnych).
Pismem z dnia 7 maja 2012r. M. J. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w P., na podstawie art., 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. o usunięcie naruszenia prawa, poprzez uchylenie "postanowienia" z dnia 23 kwietnia 2012r.
Pismem z dnia 24 maja 2012r. Komendant Wojewódzki Policji w P. poinformował M. J., iż odmawia wydania zatrzymanych przedmiotów. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Komendant odwołał się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu "postanowienia" z dnia 23 kwietnia 2012r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., na powyższą czynność materialno-techniczną z dnia 23 kwietnia 2012r., wywiódł M. J., zarzucając naruszenie przepisów prawa, w szczególności art. 19 ust. 1a), w zw z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w świetle przepisów ustawy o broni i amunicji, broń i amunicję można odebrać osobie, co do której istnieje "uzasadniona obawa", że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Zdaniem skarżącego taka uzasadniona obawa w przypadku jego osoby nie występuje, a jego dotychczasowa postawa życiowa nie wskazuje w żadnym stopniu na obawę użycia przez niego broni i amunicji w celach innych aniżeli łowiectwo. Na Wielkopolskim Komendancie Policji spoczywa obwiązek w takiej sytuacji badania realności ziszczenia się takowej obawy użycia broni i jej zasadności. W konkluzji skarżący wniósł "o uchylenie zaskarżonego postanowienia".
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w P. wniósł o jej oddalenie, wskazując w uzasadnieniu, iż zarzuty zawarte w skardze są chybione, bowiem odnoszą się w istocie do art. 19 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, a nie do przepisu będącego podstawą dokonanej przez Komendanta czynności. Ponadto argumenty skarżącego odnoszą się do art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w nieobowiązującym już brzmieniu, albowiem przepis ten został zmieniony od dnia 10 marca 2011r. ustawą z 5 stycznia 2011r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Zaskarżona czynność została zaś dokonana 23 kwietnia 2012r.
Postanowieniem z 10 października 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne: czy art. 19 ust. 1 a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn. Dz. U. z 2004r. Nr 52 poz. 525 ze zm.) w zakresie w jakim wskazuje przesłanki, w oparciu o które możliwe jest dokonanie czynności materialno technicznej odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, osobie przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art.15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest zgodny z art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 i 3 oraz art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrokiem z d 18 grudnia 2013r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576) w zakresie, w jakim wskazuje przesłanki umożliwiające dokonanie czynności materialno-technicznej odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, jest zgodny z zasadą prawidłowej legislacji wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W pozostałym zakresie Trybunał Konstytucyjny postępowanie umorzył.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał zważył, iż użycie przez ustawodawcę w kwestionowanym przepisie słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku czynności materialno technicznej) zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Kontrola ta obejmuje badanie, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego stosownie do unormowania art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) obejmuje wszystkie, a nie tylko podniesione w skardze kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym. Obejmuje więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń odnośnie do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i czy nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione.
Sąd zważył, iż w przedmiotowej sprawie czynność polegająca na odebraniu broni w oparciu o art. 19 ust. 1 a) ustawy o broni i amunicji jest czynnością materialno-techniczną. Czynności materialno-techniczne mają wyraźną podstawę prawną, upoważnienie mające postać aktu normatywnego albo aktu administracyjnego i wywołują konkretne skutki prawne. Obywatele muszą się im podporządkować, a prawnym obowiązkiem organów administracji jest współudział w tych czynnościach. Czynności materialno-techniczne można podzielić na wewnętrzne (sfera wewnętrzna działalności administracji, wykonywanie poleceń służbowych) i zewnętrzne (działania skierowane przez organ administracji na zewnątrz do adresatów niepodporządkowanych służbowo ani organizacyjnie danemu organowi). Podstawą prawną czynności materialno-technicznych wewnętrznych jest prawo wewnętrzne, np. przepisy dotyczące organizacji wewnętrznej urzędów, natomiast czynności materialno-technicznych zewnętrznych akty normatywne albo akty administracyjne.
W doktrynie przyjmuje się, iż tam gdzie przepisy nakazują organowi dokonanie pewnego działania w sensie czysto fizycznym, np. wręczenie, odebranie, ogłoszenie, występują czynności faktyczne. Chociaż przepisy nie regulują w zasadzie trybu dokonywania czynności faktycznych, to wszystkie te działania muszą być zgodne z prawem.
Czynności materialno-techniczne to ten rodzaj prawnych form działania administracji, który istotny jest zwłaszcza w odniesieniu do ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ich celem jest realizacja zadań poprzez wywoływanie określonych skutków prawnych na podstawie faktów, bądź wywoływanie nowej sytuacji prawnej poprzez zdarzenia. Czynności materialno-techniczne zewnętrzne, mają ogromne znaczenie dla realizacji podstawowej funkcji Policji jaką jest ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego. Dotyczą one bezpośrednio obywatela, mają często charakter władczy np. odebranie broni, wezwanie obywatela do stawienia się przed organem Policji.
O tym, iż art. 15 ust. 1 a) ustawy o broni i amunicji upoważnia Policję do dokonania czynności materialno- technicznej wskazuje również lektura przepisów tej ustawy. Ustawodawca określając uprawnienie organów do wydania decyzji administracyjnej posługuje się określeniem: "właściwy organ Policji" np. art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy. Tymczasem wobec czynności materialno-technicznych ustawodawca wskazuje, że dokonuje ich "Policja" oraz "Żandarmeria Wojskowa".
Przedmiotowa czynność materialno techniczna należy do kategorii czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, (art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.), a zatem zainteresowanemu przysługuje prawo wniesienia na taką czynność skargi do sądu administracyjnego.
Podstawę materialno-prawną zaskarżonej czynności stanowi art. 19 ust. 1a) ustawy o broni i amunicji, wprowadzony w życie od dnia 10 marca 2011r. ustawą z 5 stycznia 2011r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. nr 38, poz.195). Zgodnie z ww. przepisem Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata.
Art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 marca 2011r. przewiduje: Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego:
- a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe,
- b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo:
- - przeciwko życiu i zdrowiu,
- - przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
Nie ma wątpliwości, iż czyny, których popełnienie zarzucono skarżącemu (art. 286 § 1 kk, w zw z art.. 294 § 1 kk, w zw z art. 12 kk, z art. 291 § 1 kk, w zw z art. 294 § 1 kk, w zw. z art. 12 kk) należą do kategorii wymienionej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, chodzi tu bowiem o zarzut popełnienia przestępstw umyślnych skierowanych przeciwko mieniu.
Już w tym miejscu ponownie należy przytoczyć stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w uzasadnieniu powyżej cytowanego wyroku, iż użycie przez ustawodawcę w art. 19 ust. 1a) słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Stanowisko to Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni popiera, gdyż tylko taka wykładnia przepisu art. 19 ust. 1a) ustawy o broni i amunicji powoduje, iż norma ta może być uznana za zgodną z Konstytucją.
Zatem dokonując czynności materialno technicznej wskazanej w art. 19 ust. 1 a) ustawy o broni i amunicji organ zobligowany jest dać wyraz swemu przekonaniu, iż w konkretnej sytuacji dopatruje się ze strony posiadacza broni, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa z katalogu zawartego w art. 15 ust. 1 pkt. 6 ustawy o broni i amunicji, obawy stanowienia przez niego zagrożenia dla bezpieczeństwa lub porządku prawnego albo dla wolności i praw innych osób.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż motywacja organu jaka towarzyszyła dokonaniu przedmiotowej czynności materialno technicznej, zawarta jest w dwóch dokumentach: "Postanowieniu" z 23 kwietnia 2012r. oraz piśmie Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP w P. z 24 maja 2012r. stanowiącego odpowiedź na skierowane przez skarżącego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W obu tych dokumentach wskazano, iż Policja dokonała czynności materialno technicznej odebrania broni i dokumentów posiadania broni z powodu postawienia M. J. zarzutu popełnienia ww. przestępstw. Z żadnego z tych dwóch sporządzonych przez Policję dokumentów nie wynika czy co do skarżącego istnieje obawa, iż stanowi on zagrożenia dla bezpieczeństwa lub porządku prawnego albo dla wolności i praw innych osób.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona zawarta w art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji przesłanka wykazania, iż dokonanie przedmiotowej czynności materialno technicznej jest niezbędne z uwagi na istnienie obawy, iż M. J. może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku prawnego albo dla wolności i praw innych osób. To naruszenie prawa materialnego niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 146 § 1, w z art. 145 § 1 pkt 1a) P.p.s.a. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności przejęcia do czasowego depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w P., posiadanych przez M. J. jednostek broni palnej do celów łowieckich, amunicji do tego rodzaju broni oraz legitymacji noszącej nazwę "pozwolenia ba broń".
O ile Policja będzie w dalszym ciągu rozważać celowość dokonania przedmiotowej czynności, zobligowana będzie uwzględnić zapatrywania prawne Sądu przedstawione w niniejszym uzasadnieniu. Winna również zważyć, iż uzasadnienie dokonania czynności materialno technicznej w formie wydania "postanowienia" jest niewątpliwie wadliwe. Uzasadnienie konieczności dokonania czynności materialno technicznej będącej przedmiotem niniejszej sprawy może nastąpić w jakiejkolwiek formie, z tym zastrzeżeniem, iż musi być precyzyjne i jednoznaczne. Wystarczającym jest skierowanie do zainteresowanego posiadacza broni pisma wyjaśniającego powód dokonania tej czynności. Uzasadnienie to może być również zamieszczone na dokumencie pokwitowania odebrania broni. Nie jest przy tym konieczne by uzasadnienie to było sporządzone przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, ponieważ art. 19 ust. 1a) ustawy o broni i amunicji nie wskazuje konkretnego organu uprawnionego do dokonania czynności, wskazując iż może jej dokonać "Policja".
Forma postanowienia zarezerwowana jest zgodnie z art. 123 k.p.a. dla poszczególnych kwestii, które pojawiają się w toku prowadzonego postępowania. Również przepis szczególny może wymagać dla dokonania określonej czynności formy postanowienia. W sprawie M. J. nie jest prowadzone postępowanie administracyjne, nadto dla dokonania czynności materialno technicznej odebrania broni, ustawa ta nie przewiduje formy postanowienia.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 1 i 2 oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 461).