Uzasadnienie
4/II SA/Po 2366/03
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 2 oraz art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 1 XII 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. z 1998 r., nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz na podstawie art. 104 kpa., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia [...], przyznał D [...] M [...] od [...] r. do [...] r. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 141,70 zł. miesięcznie. Organ wskazał, że zasiłek został przyznany z uwagi na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nr [...] z dnia [...] VIII 2003 r. o zaliczeniu D. M. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Dyrektor MOPS podał, że zgodnie z komunikatem Prezesa ZUS z dnia 13 II 2003 r. w sprawie kwoty zasiłku pielęgnacyjnego (M.P. nr 10, poz. 154 ze zm.) wysokość zasiłku pielęgnacyjnego od 1 III 2003 r. wynosi 141,70 zł., a do jego wypłaty uprawniony jest ZUS.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. M. zakwestionował sposób ustalenia terminu, od którego został mu przyznany zasiłek i zażądał jego wypłaty od kwietnia 2002 r. Uzasadniając wskazanie tego terminu Odwołujący się podniósł, że [...] 2002 r. zostało wydane pierwsze orzeczenie o niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Orzeczenie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], a następnie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w [...]. Wyrok ten zmienił orzeczenia wspomnianych organów, a na jego podstawie wydano w dniu [...] r. ostateczne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. D. M. zauważył, że z uwagi na czas trwania postępowania był od kwietnia 2002 r. bezprawnie pozbawiony należnych mu świadczeń.
W związku z tym Odwołujący się wniósł o wyrównanie należności od kwietnia 2002 r., gdyż - jego zdaniem - z uwagi na uchylenie przez sąd wcześniejszych decyzji obowiązuje wniosek złożony na początku postępowania.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 III 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r., nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 138 § 2 kpa. oraz art. 14 ust. 3 pkt 2, art. 15 ust. 3, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 1 XII 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 28 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych zasiłki te wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo, jednak maksymalnie na jeden miesiąc wstecz od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Zdaniem Kolegium, skoro z treści orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dnia [...] r. wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od urodzenia i ma charakter trwały, a wniosek strony o przyznanie świadczenia pochodzi z [...] r., to zasiłek pielęgnacyjny powinien być ewentualnie przyznany od lipca 2003 r.
W skardze na powyższą decyzję D [...] M [...] podniósł te same argumenty co w odwołaniu zaznaczając, że złożenie przez niego wniosku o przyznanie zasiłku wcześniej było niemożliwe z uwagi na trwające postępowanie odwoławcze. Skarżący wniósł o wypłatę należnych świadczeń od lipca 2002 r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swą dotychczasową argumentację i nie znalazło podstaw do zmiany swej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna, choć z uwagi na inne argumenty niż te, które zostały zawarte w skardze. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc jednak przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało mu sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 kpa. wskazując na błędne obliczenie terminu, od którego Skarżącemu przysługiwał zasiłek pielęgnacyjny. Sąd stwierdza, że organ II instancji wydał decyzję kasacyjną, wykraczając poza upoważnienie określone w art. 138 § 2. W orzecznictwie i doktrynie prawa administracyjnego jest bezsporne, że ten rodzaj decyzji stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, w związku z czym przesłanki określone w art. 138 § 2 nie mogą być interpretowane rozszerzająco (por. wyrok NSA z 22 IX 1981 r., ONSA 1981, nr 2, poz. 88 i wyrok NSA z 25 V 1983 r., ONSA 1983, n1, poz. 38). Tego rodzaju decyzja kasacyjna może być zatem wydana jedynie wtedy, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub też przeprowadził je z rażącym naruszeniem przepisów procesowych, w związku z czym organ odwoławczy musiałby przeprowadzić w całości lub w części postępowanie wyjaśniające, czym naruszono by zasadę dwuinstancyjności.
W każdym innym przypadku organ winien wydać decyzję merytoryczno - reformacyjną określoną w art. 138 § 1 pkt 2 kpa. lub inną decyzję określoną w art. 138 § 1 kpa. W niniejszej sprawie należy uznać, że uchylenie w całości decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania tylko z powodu błędnego obliczenia terminu stanowi rażące naruszenie art. 138 § 2 kpa.
Jednocześnie należy zauważyć, że bezzasadne są zarzuty Skarżącego, jakoby zasiłek pielęgnacyjny powinien mu zostać wypłacony od momentu wydania pierwszego orzeczenia o niepełnosprawności. Sprzeciwia się temu jednoznaczne brzmienie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 1 XII 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz.U. z 1998 r., nr 102, poz. 651 ze zm.), zgodnie z którym zasiłek pielęgnacyjny wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, jednak za okres nie dłuższy niż jeden miesiąc wstecz od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Skoro wniosek został złożony w sierpniu 2003 r., to zasiłek pielęgnacyjny może być przyznany co najwyżej od lipca 2003 r.
Wobec powyższego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.
/-/ E. Makosz-Frymus /-/ J. Stankowski /-/ E. Kręcichwost
Durchowska