Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 147 kpa w związku z art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]ustalającą na wniosek Przedsiębiorstwa " A" warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych z usługami, przewidzianej dla realizacji na działkach nr [...] i [...], ark. [...], obręb W. przy ul. [...]w P. W uzasadnieniu powyższej decyzji przedstawiono następujące ustalenia i wnioski. Pismem z dnia [...] IX.2005 r. Cz.S., przedstawiciel mieszkańców przy ul. w P. wniósł o uchylenie powołanej wyżej decyzji o warunkach zabudowy. Z analizy materiałów niniejszej sprawy wynika, że działki przeznaczone pod przedmiotową inwestycję nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomościami mieszkańców ulicy [...] bowiem dzieli je ulica [...]. Dlatego mieszkańcy tej ulicy nie mogą być uznani za stronę postępowania o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Mieszkańcy ulicy [...]mieliby interes prawny jedynie wówczas, gdyby ich działki sąsiadowały bezpośrednio z nieruchomościami inwestora lub były objęte zasięgiem oddziaływania mającego powstać zespołu obiektów. Interes prawny w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy wiąże się z tym, że planowana inwestycja może oddziaływać na sposób korzystania z nieruchomości graniczących z nieruchomością, której dotyczy postępowanie o ustalenie warunków zabudowy. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 grudnia 1995 r. (sygn. akt IV SA 20/95) oraz w wyroku z dnia 26.X.1999 r. (sygn. akt IV SA 1693/97). Zatem w sytuacji, w której wnioskodawcą jest osoba nie będąca stroną postępowania wznowieniowego, wznowienie postępowania jest niedopuszczalne.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli G.K., M. Z., Cz.S. oraz J. M. W motywach odwołania zakwestionowali pogląd o braku po stronie mieszkańców ulicy [...] przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Podkreślili, że wzdłuż ulicy [...]posadowione są ich budynki jednorodzinne. Planowana inwestycja tj. realizacja osiedla mieszkaniowego na kilka tysięcy mieszkańców w tym wzniesienie pięcio i sześciokondygnacyjnych budynków naruszy ich uprawnienia właścicielskie chronione art. 64 Konstytucji RP i art. 140 i 144 kodeksu cywilnego. W szczególności nastąpi zwiększenie ruchu samochodowego, a tym samym zwiększenie hałasu oraz zanieczyszczenie powietrza, ponadto nie została uregulowana kwestia odprowadzania ścieków z terenu projektowanej inwestycji. Naruszono także ład przestrzenny nie dostosowując przedmiotowej inwestycji do istniejącej na tym terenie zabudowy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji błędnie założył, iż w niniejszej sprawie mieszkańcy ulicy [...]nie mogą w żadnym przypadku być stronami postępowania. Z raportu oddziaływania na środowisko opracowanego dla przedmiotowej inwestycji wynika, że zasięg oddziaływania osiedla w zakresie np. węglowodorów aromatycznych, węglowodorów alifatycznych, tlenku węgla, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki czy pyłu zawieszonego wkracza na tereny istniejącej zabudowy przy ul. [...].
Powołując się na uchwałę składu 5 sędziów NSA z 25.IX.1995 r. sygn. akt IV SA 13/95 Kolegium Odwoławcze wywiodło, że przymiot strony mają także właściciele nieruchomości nie przyległych do działki objętej postępowaniem o ustalenie warunków zabudowy, jeżeli inwestycja oddziałuje na ich nieruchomości. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że w sprawie należy wyjaśnić jaka jest faktyczna średnica sieci kanalizacyjnych i jej stan w ulicy [...], jakie budynki mieszkalne położone w sąsiedztwie posiadają wysokość umożliwiającą ustalenie warunków "dla tak wysokich budynków", przy uwzględnieniu, że zasada dobrego sąsiedztwa dotyczy budynków o takim samym charakterze.
Przedsiębiorstwo " A" wniosło na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji skarżące Przedsiębiorstwo wywiodło, że organ odwoławczy wadliwie uznał, że domagający się wznowienia postępowania mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. Zasada ustalania stron na podstawie oceny zasięgu obszaru oddziaływania inwestycji obowiązuje na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a nie w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy.
Jednak nawet stosując te przepisy brak jest podstaw do uznania, że domy usytuowane po przeciwnej stronie ulicy [...] znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanego osiedla.
W dalszej kolejności skarżące Przedsiębiorstwo podniosło, że kwestię odprowadzenia ścieków określa jednoznacznie opinia gestora sieci, natomiast wysokość projektowanych budynków odpowiada wysokości budynków znajdujących się na analizowanym obszarze.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Również o oddalenie skargi wnieśli uczestnicy postępowania Cz.S., J. M. i P. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie bezspornym było, że w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych z usługami towarzyszącymi, na terenie położonym przy ul. [...] w P. nie brali udziału właściciele nieruchomości położonych przy ul. [...] w P., oraz że wnioskiem z dnia [...]września 2005 r. (k. [...]akt adm.) grupa mieszkańców tej ulicy zwróciła się o uchylenie powołanej decyzji. Powyższy wniosek poprzedziło pismo z [...]września 2005 r. (k. [...] akt adm.), w którym mieszkańcy ulicy [...] między innymi podnosili, że są stroną uprawnioną do przedstawienia im wszelkich decyzji dotyczących budowy przedmiotowego osiedla (k. [...] akt adm.).
Wobec powyższego słusznie organ pierwszej instancji potraktował pisma z [...] i [...] września 2005 r. jako wniosek o wznowienie postępowania, oparty w istocie o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Wydając decyzję przewidzianą w art. 149 § 3 kpa tj. odmawiającą wznowienia postępowania, organ pierwszej instancji przyjął, że podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osoby nie będące stroną w rozumieniu art. 28 kpa.
Wskazana wyżej przyczyna może stanowić podstawę odmowy wznowienia, jeżeli już we wstępnej fazie postępowania można jednoznacznie stwierdzić lub inaczej rzecz ujmując, jest oczywistym, że podanie o wznowienie nie pochodzi od uprawnionego podmiotu (strony). Jeżeli natomiast osoba domagająca się wznowienia powołuje się na podstawę wznowieniową przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a równocześnie istnieje potrzeba dokonania ustaleń i rozważań dotyczących posiadania przez nią przymiotu strony, to koniecznym jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie postępowania dotyczącego między innymi przyczyn wznowienia (art. 149 § 1 i § 2 kpa).
Zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie sądowym poglądem podstawą odmowy wznowienia nie może być merytoryczna ocena przesłanek wznowienia. Taka ocena jest bowiem przeprowadzana dopiero po wznowieniu postępowania.
Ustalenie stron postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie warunków zabudowy następuje na podstawie art. 28 kpa, według którego stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W stanie prawnym ukształtowanym ustawą z 27.III.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm.) zachowało aktualność dotychczasowe orzecznictwo sądowe, w którym reprezentowano pogląd, że stroną postępowania o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jest także właściciel lub użytkownik wieczysty sąsiedniej nieruchomości, o ile wykaże interes prawny (uchwała NSA z 27.IX.1995 r. VI SA 13/95 - ONSA nr 4/95 poz. 154, wyrok NSA z 12.I.1999 r. sygn. akt IV SA 6/67 Lex nr 48173, wyrok NSA z 27.VI.2001 r. sygn. akt IV SA 1056/99 Lex nr 47299).
Należy przy tym dodać, że taki przymiot może przysługiwać także właścicielom nieruchomości nie sąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji jeżeli zamierzenie inwestycyjne wpływa na możliwość korzystania z takich nieruchomości. W postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy interes prawny mają z reguły właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych obszarem oddziaływania inwestycji. Wprawdzie w rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji stwierdził, że nieruchomości położone przy ul. [...] nie są objęte zasięgiem oddziaływania planowanego zamierzenia inwestycyjnego, jednak swojego stanowiska w żaden sposób nie uzasadnił.
Z powołanych wyżej przyczyn należało uznać, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1, 145 § 1 pkt 4 i 149 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z kolei organ odwoławczy kwestionując stanowisko organu I instancji ograniczył się jedynie do lakonicznego argumentu o objęciu zasięgiem oddziaływania projektowanej inwestycji również terenu istniejącej zabudowy przy ul. [...]. Lektura akt administracyjnych pozwala Sądowi sądzić, że organ ten uwzględnił "Uzupełnienie raportu oddziaływania na środowisko..." z września 2004 r., które zawiera informacje dotyczące zanieczyszczeń emitowanych z projektowanego zespołu mieszkaniowego (k. [...] i nast. akt adm.). Jakkolwiek istotnie w powołanym wyżej dokumencie jest mowa o występowaniu zanieczyszczeń poza granicami terenu inwestycji, to równocześnie stwierdzono, że wielkości dopuszczalnych stężeń nie są przekroczone.
Nie można też jednoznacznie ustalić, czy zważywszy na dzielącą nieruchomość inwestora i nieruchomości mieszkańców ul. [...], ulicę powołane zanieczyszczenia sięgają również na teren ostatnio wymienionych nieruchomości. Wreszcie, w sprawie nie wyjaśniono, czy i jaki wpływ mają dane zawarte w uzupełnionym raporcie na wnioski końcowe samego raportu sporządzonego w czerwcu 2004 r., w których stwierdzono, że "Zespół mieszkaniowy będzie jednostką nowoczesną, której oddziaływanie nie będzie przekraczać granic władania inwestora" (k. 51 raportu).
Wobec powyższego przedwczesne było wypowiadanie się przez organ odwoławczy w kwestii dotyczącej posiadania przez wnoszących odwołanie przymiotu strony.
Dlatego, jakkolwiek słusznie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i sprawę przekazał temu organowi do ponownego rozpatrzenia, to zważywszy na powołane przez ten organ motywy - które mogłyby rzutować na prawidłowość dalszego postępowania - również decyzja organu odwoławczego podlega uchyleniu.
Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i 200 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Z uwagi na treść rozstrzygnięcia Sądu, brak było podstaw do zastosowania postanowień art. 152 powołanej wyżej ustawy.
Rozpoznając ponownie sprawę rzeczą organu I instancji będzie w pierwszej kolejności ustalenie, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 148 kpa i jeśli tak, wznowienie postępowania i podjęcie dalszych czynności przewidzianych w art. 149 § 1 i § 2 kpa.
/-/ B.Drzazga /-/ A.Zieliński /-/ J.Szaniecka
MK