Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 listopada 2021 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 49g ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane (Dz. U z 2020 r., poz.1333 ze zm.; dalej: "P.b.") oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a."), po przeprowadzeniu kontroli na działce nr [...] położonej w miejscowości Ł. nr [...], nałożył na M. K. obowiązek przedłożenia w terminie czterech miesięcy od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne następujących dokumentów:
- - oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. (o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane),
- - geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego,
- - ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania.
W zażaleniu z dnia 4 listopada 2021 r. do Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego A. G. podniosła, że postanowienie organu I instancji jest sprzeczne z przepisami prawa.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 17 lutego 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 123 w zw. z art. 144 K.p.a., zmienił postanowienie w części w zakresie sformułowania dotyczącego nałożenia obowiązku tj.:
"obowiązek przedłożenia w terminie czterech miesięcy od dnia, w którym niniejsze postanowienie stanie się ostateczne następujących dokumentów:
- - oświadczenia o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. (o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane);
- - geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego;
- - ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania";
orzekając w to miejsce:
"obowiązek przedłożenia w terminie czterech miesięcy od dnia, w którym niniejsze postanowienie stanie się ostateczne następujących dokumentów:
- - oświadczenia o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b. (o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane);
- - geodezyjną inwentaryzację powykonawczą obiektu budowlanego - budynku inwentarskiego([...]) usytuowanego na działce położonej w Ł. nr [...] oznaczonej nr ewidencyjnym [...];
- - ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego - budynku inwentarskiego (obory) usytuowanego na działce położonej w Ł. nr [...] oznaczonej nr ewidencyjnym [...] nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania;
Budynek inwentarski ([...]) usytuowany na działce położonej w Ł. nr [...] oznaczonej nr ewidencyjnym [...] został zobrazowany na załączniku nr [...] do niniejszego postanowienia -szkicu sytuacyjnym - jako sporny obiekt o wymiarach w rzucie 1,68 m x 9,00 m.",
W pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W skardze z dnia 20 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. G. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WWINB oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także zwrot kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazano.
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że niecelowe stało się opisywanie w części historycznej motywów, którymi kierowały się organy przy wydawaniu rozstrzygnięć w sprawie, albowiem postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia bez dokonywania jego merytorycznej oceny.
W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że art. 138 K.p.a. – mający na mocy art. 144 K.p.a. zastosowanie także do postępowań zakończonych postanowieniami – zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć podejmowanych przez organ odwoławczy. Przywołany przepis ściśle określa kompetencje decyzyjne tego organu, co oznacza, że podjęte przez niego rozstrzygnięcie musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. Organ odwoławczy wydaje więc na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. decyzję, w której:
- 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
- 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
- 3) umarza postępowanie odwoławcze.
Ponadto na podstawie § 2 wspomnianego artykułu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Dalej wskazać należy, że rozstrzygnięcie (osnowa) postanowienia jest jednym z zasadniczych i najistotniejszych jego elementów. Stanowi bowiem jego kwintesencję, jako że wyraża rezultat stosowania normy prawa materialnego do konkretnego przypadku, w kontekście okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Rozstrzygnięcie przesądza o istocie sprawy. Rozstrzygnięcia nie można zatem ani domniemywać, ani wyprowadzać z treści uzasadnienia, winno ono być wyrażone wprost w sentencji postanowienia w sposób precyzyjny, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1923/07 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że określone w art. 138 § 1 i 2 K.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące dla organu odwoławczego, w tym znaczeniu, że decyzja (tu: postanowienie), która nie mieści się w ramach tego przepisu, może zostać w konkretnych uwarunkowaniach uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 926/10).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy zmienił postanowienie organu I instancji "w części w zakresie sformułowania dotyczącego nałożenia obowiązku" i uszczegółowił zakres tej zmiany, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem Sądu tak sformułowana treść rozstrzygnięcia nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć określonych w art. 138 K.p.a. Zaskarżone postanowienie WWINB wymagało więc wyeliminowania z obrotu prawnego, bowiem zawarte w nim rozstrzygnięcie świadczy o naruszeniu powołanego w jego podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Organ odwoławczy "zmienił" postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej treści obowiązku oraz orzekł w tym miejscu o nowej treść obowiązku. Z treści art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. wyraźnie natomiast wynika, że organ odwoławczy nie miał możliwości "zmiany" decyzji organu I instancji.
Jeśli widział konieczność orzeczenia reformatoryjnego, to w tym zakresie winien uchylić zaskarżoną decyzję. Co przy tym istotne, organ odwoławczy "w pozostałej części" utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, choć sentencja postanowienia organu I instancji została zmieniona przez organ odwoławczy w całości, tj. od słów "obowiązek przedłożenia..." do słów "zamierzonym sposobem użytkowania". Należało więc uznać, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym postanowieniu nie odpowiada żadnemu z rodzajów rozstrzygnięć przewidzianych w treści art. 138 § 1 i § 2 K.p.a.
Końcowo odnosząc się do treści skargi wskazać należy, że z uwagi na stwierdzony zakres uchybień, przedwczesnym na tym etapie postępowania byłoby odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "P.p.s.a."), w punkcie I wyroku uchylił zaskarżone postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 lutego 2022 r., nr [...], albowiem zostało wydane z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania, na które składa się kwota 100,00 zł tytułem opłaty sądowej od skargi, Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 P.p.s.a.