Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniuz 11 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 240/14

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] 2013 r., nr albumu [...], Prorektor ds. Edukacji Ustawicznej, na podstawie art. 200 ust. 1 i 3, art. 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164 poz. 1365 ze zm.) oraz § 14 i § 15 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351) oraz Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z budżetu państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w [...] (dalej: "Regulamin"), nie przyznał J. M. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że J. M. jest doktorantem drugiego roku studiów doktoranckich prowadzonych na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska. Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 Regulaminu stypendium doktoranckiej na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Zdaniem Prorektora, w roku akademickim 2012/2013 wnioskodawca nie wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej, rokującymi jej zakończenie na czwartym roku studiów doktoranckich. Osiągnięcie takiego postępu powinno być wykazane przygotowaniem publikacji co najmniej za 6 punktów i o zasięgu co najmniej ogólnopolskim bądź rezultatami w działalności projektowej lub patentowej. We wniosku stypendialnym J. M. nie wykazał zaś takich osiągnięć.

J. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia 4 listopada 2013 r. (zatytułowane: "odwołanie"). Podniósł, iż w ubiegłym roku akademickim przygotował dwie publikacje (przyjęte do druku):

1. - artykuł pt. [...]" (w monografii "[...]", praca zbiorowa pod red. [...], Seria [...], t. 2, Kraków 2013,
2. - artykuł pt. "[...]", który otrzymał pozytywną recenzję i został zakwalifikowany do prezentacji i do druku w Wydawnictwie Usytuowanie zewnętrznych elementów instalacji jako problem w kształtowaniu spójności architektonicznej budynków w przestrzeni miejskiej w roku 2013.

Wskazał, iż Regulamin nie przewiduje wymogu uzyskania określonej liczby punktów za publikacje dla otrzymania stypendium doktoranckiego kategorii A – zgodnie z § 6 ust.

1. 3. stypendia doktoranckie w poszczególnych kategoriach kwotowych mogą być przyznane:
2. 1) Kategoria A – doktorantom przyjętym na pierwszy rok studiów (...) oraz doktorantom kolejnych lat, którzy nie spełniają kryteriów właściwych dla kategorii B lub C, jeżeli w poprzednim roku uzyskali średnią ze studiów nie mniejszą niż 4,2. J. M. zaznaczył, że wymóg ten, dotyczący uzyskania co najmniej 6 punktów za publikacje, znajduje się jedynie w kryteriach Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska. Jednakże ich obowiązywanie ma prawo wejść w życie dopiero przy ocenianiu wniosków stypendialnych w roku akademickim 2013/2014, zgodnie z § 10 ust.

1. 1. Znajduje to potwierdzenie w "Pytaniach i odpowiedziach dotyczących stypendiów doktoranckich z dnia 26 września 2013 r. opublikowanym na stronie internetowej Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska, na których czytamy: "zgodnie z zapisami Regulaminu (...), a konkretnie § 10.1, uchwalone we wrześniu 2013 r. kryteria "wydziałowe" nie mogą być wiążące dla Komisji w jej najbliższych rozważaniach (w październiku 2013), one nam ułatwią pracę, ale nie mogą być podstawą pozytywnego bądź negatywnego opiniowania wniosków do Rektora; mówiąc krótko: obowiązują stare zasady, a te nowe za rok; prosimy jednak o wypełnianie formularzy traktując to jako "próbę generalną" przed ich wprowadzeniem". Składający wniosek podniósł też, że Wydziałowa Komisja Stypendialna przyznała mu 7 pkt za publikacje w trakcie oceny wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Nadto wskazał, że w trakcie roku wykazał się zaawansowaniem pracy nad rozprawą doktorską na poziomie 25%, potwierdzoną opinią opiekuna naukowego dr hab. Inż. A. N.. Zdaniem strony, tym samym spełnił on warunki określone w kryteriach wydziałowych, które obowiązywać będą dopiero w bieżącym roku akademickim, a nie mogły być podstawą do oceny przy przyznawaniu stypendium.

J. M. wskazał również, że w trakcie I roku studiów doktoranckich odbył 45 godzin praktyk dydaktycznych, potwierdzonych przez opiekuna naukowego, Am więc spełnił wymogi określone w § 9 pkt 5 Regulaminu Studiów Doktoranckich, jak również wymogi zawarte w kryteriach wydziałowych obowiązujących w roku akademickim 2013/2014 (30 godzin). Dodał, że w minionym roku był koordynatorem oraz opiekunem naukowym ze strony [...]międzyuczelnianych warsztatów studenckich [...] 2013. Podał też, że uzyskał również prawa autorskie do kilku utworów architektonicznych, w tym do Projektu [...], a projekt ten otrzymał wyróżnienie w Międzynarodowym Konkursie Architektonicznym. Wskazał, że jest też autorem kilku artykułów w czasopismach branżowych, a także cyklu prac plastycznych pt. "[...]".

Rektor [...]decyzją z dnia z dnia [...] 2013 r., nr albumu: [...], na podstawie art. 200 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 23 i 24 rozporządzenia MNiSW w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, a także § 6, 7 i 9 Regulaminu w zw. z z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), utrzymał w mocy decyzję z dnia 4 listopada 2013 r. o nieprzyznaniu J. M. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż zgodnie z § 2 Regulaminu wniosek o stypendium doktoranckie zostaje zaopiniowany przez komisję doktorancką wydziału, powołaną przez rektora, w skład której wchodzi co najmniej trzech członków powołanych spośród nauczycieli akademickich wydziału prowadzącego studia doktoranckie, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego, w tym kierownik studiów doktoranckich, który pełni funkcję przewodniczącego komisji oraz przedstawiciel doktorantów.

Zgodnie zaś z art. 200 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym (dalej: p.s.w.) uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, przy czym zgodnie z ust. 3 decyzję o przyznaniu tego stypendium podejmuje rektor. Organ II instancji wyjaśnił, że w celu zaopiniowania wniosków doktorantów o stypendium doktoranckie, zgodnie z § 2 ust. 2 Regulaminu Rektor [...]powołał komisję doktorancką na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska. Stosownie do § 4 ust. 2 Regulaminu, komisja doktorancka przekazuje rektorowi listę doktorantów ubiegających się o stypendium doktoranckie, przy czym na liście wyróżnia doktorantów rekomendowanych do przyznania stypendiów doktoranckich w liczbie nie większej niż ustalona przez dziekana. Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 3 Regulaminu stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego między innymi wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Zdaniem Rektora, w roku akademickim 2012/2013 J. M. uzyskał dorobek naukowo-badawczy oceniony przez komisję doktorancką na 7 punktów (dwie publikacje za 4 i 3 punkty). Z dorobkiem tym, w opinii Rektora [...]nie wykazał się postępem w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej kwalifikującym J. M. do przyznania stypendium doktoranckiego.

J. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję Rektora [...]. Skarżący zarzucił organowi naruszenie:

1. - przepisów prawa materialnego - art. 200 w zw. z art. 201 ust. 1 p.s.w. w zw. z § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich poprzez niezastosowanie tych przepisów zawierających obiektywne kryteria oceny wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego,
2. - przepisów postępowania: art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności poprzez wydanie decyzji na podstawie wewnętrznym akcie zakładowym (Regulaminie), do którego wydania Rektor nie był legitymizowany, a którego treść jest sprzeczna z powszechnie obowiązującym prawem, art. 207 ust. 2 p.s.w. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez rozpoznanie wniosku o przyznanie stypendium przez Prorektora ds. Edukacji Ustawicznej bez wskazania, że osoba ta działała na podstawie upoważnienia od Rektora w wyniku czego wydana została decyzja z dnia 4 listopada 2013 r., w której skarżący został nieprawidłowo pouczony o prawie do wniesienia odwołania za pośrednictwem Wydziałowej Komisji Doktoranckiej, w sytuacji, gdy przysługiwał mu środek w postaci ponownego rozpatrzenia sprawy przez Rektora, ponieważ decyzje wydane przez Rektora w pierwszej instancji są ostateczne, art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając przy tym na względzie słuszny interes skarżącego, art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania skarżącego do organu, art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie skarżącemu przez organ zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, uzasadniając rozstrzygnięcie zdawkowo wyjaśnieniami, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącego wniosku stypendialnego, art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego w celu dokonania oceny spełnienia wymagań do przyznania skarżącemu stypendium, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł odmawiając mocy dowodowej dowodom przedłożonym przez skarżącego, a także poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji.

Mając na względzie przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję z dnia 4 listopada 2013 r., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także, w przypadku stwierdzenia przez Sąd, iż w toku postępowania o przyznanie stypendium doszło do naruszenia prawa na [...], wniósł o poinformowanie o stwierdzonych naruszeniach ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego.

W uzasadnieniu skargi J. M. podniósł, iż zasada autonomii szkół wyższych nie może być rozumiana jako dowolność postępowania organów uczelni w obszarach jej działań. Organy uczelni powinny poczynić najpierw ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym i przedstawić motywy odmowy przyznania stypendium doktoranckiego przy zastosowaniu zasad postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, wbrew zasadzie legalności wyrażonej w art. 6 k.p.a., organy uczelni wydały rozstrzygnięcie w oparciu o przepisy zarządzenia Rektora [...]nr 33 z dnia [...] 2013 r. ([...]), ponieważ rozporządzenie z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich określa samodzielnie warunki i tryb, w tym szczegółowe kryteria przyznawania doktorantom przedmiotowych stypendiów, a także nie zawiera upoważnienia dla rektora do ustalenia regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich.

Takie upoważnienie ustawodawca przyznał natomiast rektorowi wyraźnie w przypadku zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w art. 200a ust. 1 zd. drugie p.s.w. Wprowadzenie wewnętrznym aktem zakładowym dodatkowych, nieznanych aktom powszechnie obowiązującym, kryteriów, które zawiera zamknięty katalog przesłanek uzasadniających przyznanie stypendium, jest bezprawne.

Skarżący, podobnie jak w odwołaniu od decyzji z dnia 4 listopada 2013 r., wykazał swoje zaangażowanie w pracę naukową oraz stwierdził, że spełnia przesłanki do przyznania mu żądanego stypendium doktoranckiego. Następnie wskazał, że organy uczelni uznały, że jedynym jego dorobkiem naukowo-badawczym były dwie publikacje, pomijając pozostałe osiągnięcia, które zostały opisane we wniosku. Tym samym naruszyły przepis art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązujący organy administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Dodał, że Rektor w uzasadnieniu obu decyzji skupił się wyłącznie na kwestii publikacji naukowych i przyznanej za nie punktacji, pomijając zupełnie resztę istotnych kryteriów wynikających z rozporządzenia, naruszając tym samym art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja w zasadzie zawiera powtórzenie uzasadnienia decyzji z dnia [...]2013 r. W obu zaś decyzjach Rektor uzasadnia odmowę przyznania stypendiów zdawkowo podając, że dorobek naukowy skarżącego sprowadza się jedynie do dwóch publikacji oraz uznanie, że skarżący nie wykazał się postępem w pracy naukowej i przygotowaniem pracy doktorskiej.

W odpowiedzi Rektor [...]wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że jego rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem i w pełni uzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), dalej: p.s.w. Zgodnie z art. 200 ust. 1 i 3 p.s.w., uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, a decyzję o przyznaniu tego świadczenia pieniężnego, okresie jego pobierania oraz wysokości podejmuje co do zasady rektor uczelni. Stosownie do przepisu art. 201 ust. 1 p.s.w. minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb organizowania, prowadzenia i odbywania studiów doktoranckich, przyznawania stypendiów doktoranckich oraz zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, a także minimalną wysokość kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego, uwzględniając:

1. 1) czas trwania studiów i możliwość przedłużania go, w tym prawo do dodatkowego przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich o czas trwania urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu ojcowskiego oraz urlopu rodzicielskiego, określonych w odrębnych przepisach, mając na uwadze potrzebę prawidłowego przygotowania do przeprowadzenia przewodu doktorskiego;
2. 2) szczegółowe uprawnienia organu tworzącego studia doktoranckie, rady jednostki organizacyjnej i kierownika studiów doktoranckich, uwzględniając potrzebę zapewnienia sprawnego przebiegu studiów i wysokiej jakości kształcenia;
3. 3) wymóg sprawowania opieki naukowej i prowadzenia zajęć dydaktycznych przez pracowników posiadających aktualny dorobek naukowy, opublikowany w okresie ostatnich pięciu lat;
4. 4) wzór legitymacji doktoranta;
5. 5) wysokość opłat za wydanie legitymacji, nie wyższą niż koszty wydania dokumentu;
6. 6) tryb i okresy przyznawania stypendiów doktoranckich.

Na podstawie tegoż przepisu wydane zostało rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 225, poz. 1351) obowiązujące do dnia 17 grudnia 2013 r., uchylone na podstawie art. 36 ustawy z dnia 28 maja 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 675), z dniem 17 grudnia 2013 r. poprzez wejście w życie od dnia następnego tj. od 18 grudnia 2013 r. rozporządzenia MNiSW z dnia 12 grudnia 2013 r. o studiach doktoranckich i stypendiach doktoranckich (Dz. U. z 2013 r. poz. 1581).

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela stanowisko Rektora, iż w niniejszej sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy rozporządzenia z 5 października 2011 r. Wprawdzie jedyny przepis przejściowy nowego rozporządzenia - § 16 – reguluje jedynie kwestię prowadzenia studiów doktoranckich, a nie zasad przyznawania stypendiów doktoranckich, to wobec braku przepisu przejściowego regulującego kwestię stosowania odpowiednich przepisów do spraw o przyznanie stypendium doktoranckiego wszczętych, a niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia, powinno się mieć na uwadze, że do zdarzeń mających miejsce przed jego wejściem w życie, na stosowanie nowych przepisów powinien zdecydować się prawodawca tylko w sytuacji, gdy za tym przemawia ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowe rozporządzenie ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jego wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej, które jednak trwają dalej po wejściu w życie nowego rozporządzenia.

Wziąwszy pod uwagę, że istotą przyznania stypendium doktoranckiego jest ocena dotychczasowego dorobku naukowo-badawczego doktoranta, w przypadku braku przepisów intertemporalnych, zastosowanie powinny znaleźć przepisy obowiązujące w okresie pracy naukowej doktoranta, który podlega ocenie w kontekście przyznania mu stypendium. W niniejszej sprawie są to przepisy rozporządzenia MNiSW z dnia 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (dalej: rozporządzenie).

W tym miejscu Sąd pragnie zaznaczyć, że wydając zaskarżoną decyzję, pomimo, iż w jej sentencji Rektor stwierdził, że utrzymuje w mocy decyzję z dnia [...] 2013 r. o nieprzyznaniu J. M. stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2013/2014, to w podstawie prawnej decyzji powołał przepisy § 23 i § 24 rozporządzenia dotyczące nie przyznania stypendium doktoranckiego, a zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych. Zważywszy, że zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. do decyzji wydanych przez organy uczelni stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, uchybienie to narusza przepis art. 107 § 1 k.p.a. polegające na powołaniu błędnej podstawy prawnej.

Ustosunkowując się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego braku podstaw zastosowania przez Rektora w niniejszej sprawie przepisów aktu wewnętrznego uczelni – Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich z budżetu państwa na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz zwiększenia stypendiów doktoranckich z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w [...] (zarządzenie Rektora [...]z dnia 19 sierpnia 2013 r. RO/VIII/33/2013), Sąd w pierwszej kolejności pragnie wyjaśnić obowiązujący stan prawny.

Po pierwsze, jak już wskazano, zgodnie z art. 201 ust. 1 pkt 6 p.s.w. minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego określi, w drodze rozporządzenia warunki i tryb m.in. przyznawania stypendiów doktoranckich. Stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia stypendium doktoranckie przyznaje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej, po zaopiniowaniu przez komisję doktorancką jednostki organizacyjnej uczelni albo jednostki naukowej, zwaną dalej "komisją", wniosków o przyznanie tego stypendium. Komisję powołuje rektor uczelni albo dyrektor jednostki naukowej (§ 14 ust. 2 rozporządzenia). W skład komisji wchodzi co najmniej trzech członków powoływanych spośród nauczycieli akademickich zatrudnionych w jednostce organizacyjnej uczelni albo pracowników naukowych jednostki naukowej, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego albo doktora habilitowanego sztuki lub kwalifikacje II stopnia w zakresie sztuki i dyscyplin artystycznych, albo osoba, która nabyła uprawnienie równoważne z uprawnieniami doktora habilitowanego na podstawie art. 21a ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki, w tym kierownik studiów doktoranckich, który pełni funkcję przewodniczącego komisji, oraz przedstawiciel doktorantów (§ 14 ust. 3 rozporządzenia).

Stosownie do przepisu § 15 ust. 1 rozporządzenia stypendium doktoranckie może być przyznane doktorantowi, który terminowo realizuje program studiów doktoranckich oraz wykazuje się zaangażowaniem w:

1. 1) prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo
2. 2) realizacji badań naukowych prowadzonych przez jednostkę organizacyjną uczelni albo jednostkę naukową.

Jak określa § 15 ust. 3 rozporządzenia stypendium doktoranckie na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego:

1. 1) uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich;
2. 2) wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej.

Jak stanowi przepis § 16 ust. 1 rozporządzenia doktorant składa wniosek o przyznanie stypendium doktoranckiego do kierownika studiów doktoranckich. Wniosek ten zawiera: 1) dane osobowe doktoranta oraz opis jego postępów w pracy naukowej, 2) opinię opiekuna naukowego albo promotora, 3) informacje potwierdzające spełnienie kryteriów, o których mowa w § 15 ust. 1 i 3 albo § 15 ust. 2 (§ 16 ust. 2 rozporządzenia). Komisja, po zaopiniowaniu wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego, przekazuje rektorowi uczelni listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania stypendium (§ 17 rozporządzenia), a decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania stypendium podejmuje – zgodnie z art. 200 ust. 3 p.s.w. w zw. z § 14 ust. 1 – rektor.

Reasumując stwierdzić należy, że w przypadku złożenia przez doktoranta drugiego i kolejnych lat studiów doktoranckich wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego rektor, zasięgnąwszy opinii komisji uczelnianej, podejmuje decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania tegoż stypendium, uwzględniając, czy doktorant terminowo realizuje program studiów doktoranckich, wykazuje się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych albo realizacji badań naukowych, a także czy w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki z egzaminów objętych programem studiów doktoranckich oraz wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowywaniu rozprawy doktorskiej. Regulamin, stanowiący załącznik do Zarządzenia Rektora Nr [...] z dnia [...] 2013 r. precyzuje z kolei w § 5 i 6 jakie warunki musi spełnić doktorant, aby uzyskać stypendium oraz zasady ustalania wysokości stypendium.

Zgodnie z § 5 ust. 2 Regulaminu, stypendium doktoranckie na drugim i kolejnych latach studiów może być przyznane doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym złożenie wniosku:

1. - terminowo realizował program studiów doktoranckich oraz wykazał się zaangażowaniem w prowadzeniu zajęć dydaktycznych w ramach praktyk zawodowych, albo realizacji badań naukowych prowadzonych przez wydział,
2. - uzyskał bardzo dobre albo dobre wyniki (średnia ważona) z ocen z zajęć objętych programem studiów doktoranckich,
3. - wykazał się postępami w pracy naukowej i w przygotowaniu rozprawy doktorskiej.

Z kolei w § 6 ust. 3 sprecyzowane zostały kategorie stypendium, zgodnie z którymi, doktorantom przyjętym na pierwszy rok studiów oraz doktorantom kolejnych lat, którzy nie spełniają kryteriów właściwych dla kategorii B lub C, stypendium przysługuje, jeżeli w poprzednim roku uzyskali średnią ze studiów nie mniejsza niż 4,2.

Zdaniem Sądu, w ramach autonomii uczelni, rektor uczelni wyższej może doprecyzować określone w § 15 rozporządzenia kryteria dotyczące uzyskania bardzo dobrych albo dobrych wyników z egzaminów, bądź wykazania się postępami w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Są to bowiem określenia nie ostre i mogące prowadzić do dużej dowolności w ocenie. Sprecyzowanie powyższych kryteriów nie jest zatem, w ocenie Sądu, sprzeczne z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym i rozporządzenia.

W rezultacie stwierdzić należy, że ocena postępów skarżącego w wyrażona przez Rektora w obu decyzjach jest sprzeczna z co najmniej wskazanymi wyżej zapisami § 6 ust. 3 pkt 1 Regulaminu, skoro niespornym było, że skarżący uzyskał średnią ocen 4,75.

Co istotne, zgodnie z art. 207 ust. 1 p.s.w. w postępowaniu tym zastosowanie znajdują odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. obowiązkiem organu administracji publicznej, a w tym wypadku rektora uczelni wyższej było podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Rektor miał obowiązek prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władz uczelni (odpowiednio stosowany art. 8 k.p.a.) oraz wyjaśniać doktorantowi zasadność przesłanek, którymi kieruje się przy załatwianiu sprawy (odpowiednio art. 11 k.p.a.). Powinien przy tym, wyjaśniając sprawę, jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (odpowiednio art. 75 § 1 zd. pierwsze). Obowiązkiem rektora było zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (odp. art. 77 § 1 k.p.a.) i ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy ziściły się przesłanki do przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego (odp. art. 80 k.p.a.).

Z uzasadnienia decyzji Rektora powinno zaś wynikać, które z faktów uznał za udowodnione, na jakich oparł się dowodach oraz dlaczego innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, rozstrzygnięć wydanych przez Rektora, stwierdzić należy, że ani w decyzji z dnia 4 listopada 2013 r., ani w zaskarżonej decyzji Rektor nie odniósł się do przedstawionych przez skarżącego dowodów – przedstawionego szczegółowo dorobku naukowo-badawczego oraz pozytywnej opinii opiekuna naukowego prof. dr hab. A. N.. Rektor ograniczył się jedynie do powołania podstawy prawnej decyzji oraz konstatacji, iż dorobek naukowo-badawczy J. M. został oceniony przez komisję doktorancką na 7 punktów (dwie publikacje za 4 i 3 punkty), a dorobek ten nie świadczy o wykazaniu się przez doktoranta postępem w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej kwalifikującym do przyznania stypendium (uzasadnienie zaskarżonej decyzji).

Sąd pragnie zauważyć, że powyżej powołane twierdzenia Rektora nie tylko pozostawiają nierozpoznanymi dowody przedstawione przez skarżącego, lecz również sprzeczne są ze stanowiskiem Rektora zawartym w poprzedzającej decyzji z dnia 4 listopada 2013 r. W uzasadnieniu tej decyzji Rektor (z jego upoważnienia Prorektor ds. Edukacji Ustawicznej) wskazał, że osiągnięcie postępu w pracy naukowej i przygotowaniu pracy doktorskiej powinno być wykazane przygotowaniem publikacji co najmniej za 6 punktów i o zasięgu co najmniej ogólnopolskim bądź rezultatami w działalności projektowej lub patentowej. Z powyższych rozbieżnych stanowisk Rektora, zawartych w obu decyzjach wydanych w sprawie nie wynika, jakimi kryteriami oceny kierował się Rektor odmawiając się skarżącemu przyznania stypendium. Należy przy tym zauważyć, że Regulamin w § 6 ust. 3 pkt 1 w ogóle nie wymaga punktów za autorstwo lub współautorstwo przyjętych do druku publikacji.

Należy również zauważyć, że w uzasadnieniu decyzji z dnia 4 listopada 2013 r. Rektor wskazując, iż J. M. nie wykazał osiągnięcia postępu w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej, nie odniósł się do przedstawionych we wniosku dowodów (publikacje, umowy zawarte z innymi podmiotami na wykonanie prac B+R, prawa autorskie do utworów) oraz opinii promotora skarżącego.

W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję z dnia 30 grudnia 2013 r. oraz poprzedzającą decyzją z dnia 4 listopada 2013 r. z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 200 ust. 1 p.s.w. i § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia oraz § 5 i 6 Regulaminu przyznawania stypendiów doktoranckich (...), co miało wpływ na wynik sprawy, a także z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 p.s.w., co mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy.

Rozpatrując ponownie sprawę, Rektor na nowo zbada przedstawione przez stronę dowody, wszystkie je oceni w kontekście przesłanek określonych w § 15 ust. 1 i 3 rozporządzenia z dnia 5 października 2011 r. oraz Regulaminu z dnia 19 sierpnia 2013 r., a następnie da temu wyczerpujący wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zaś o wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a.