Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 06 października 2015r. odmówił Spółce A Sp.j. z siedzibą w M. dopuszczenia do udziału w sprawie ze skargi K. F. na uchwałę Rady Miasta i Gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w charakterze uczestnika postępowania. Pismem z 02 listopada 2015r. Spółka reprezentowana przez adw. T. G. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu wraz z wnioskiem o prawo pomocy, ostatecznie uzupełnionym wnioskiem przedłożonym 24 listopada 2015r. (k. 156 i nast.).
Spółka wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie odmowy dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania. Argumentowała, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych, w szczególności opłaty od zażalenia. W części wniosku dotyczącej majątku i dochodów Spółka oświadczyła, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych Spółki wynosi [...] zł, wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł. Nadto na rachunkach bankowych Spółka posiada środki w wysokości [...] zł oraz [...] zł.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w świetle art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skarżąca Spółka jest stroną postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia do udziału w sprawie głównej – skargi na uchwałę organu samorządu terytorialnego. Ma zatem możliwość ubiegania się o prawo pomocy w toku tego postępowania wpadkowego, tym bardziej, że wniosek o prawo pomocy złożono wraz z zażaleniem na postanowienie Sądu o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie, które jest nieprawomocne. Należało, więc rozpoznać wniosek o prawo pomocy merytorycznie. Przychylić się zatem należy, w okolicznościach niniejszej sprawy, do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 lutego 2012r. (sygn. akt II OZ 66/12, dostępne www.cbois.nsa.gov.pl), zgodnie z którym skarżący, będący stroną postępowania wpadkowego, dotyczącego dopuszczenia do udziału w sprawie głównej, ma możliwość ubiegania się o przyznanie mu prawa pomocy.
Wobec powyższego, w świetle art. 199 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w powyższym przepisie, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Zgodnie z treścią art. 246 §2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy.
Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim stronom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Spółka winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe.
Z oświadczenia zawartego we wniosku o prawo pomocy wynika, że sytuacja majątkowa i finansowa Spółki nie uzasadnia twierdzenia, że uiszczenie kosztów sądowych, w tym opłaty od zażalenia w wysokości 100 zł spowoduje zachwianie płynności finansowej Spółki, w taki sposób, że nie będzie w stanie dalej funkcjonować. Spółka posiada kapitał zakładowy w znacznej wysokości, dysponuje środkami trwałymi o wartości przekraczającej [...] zł., a także osiągnęła zysk w ostatnim roku obrotowym. Na posiadanych rachunkach bankowych dysponuje kwotą wielokrotnie przekraczającą wysokość należnych kosztów sądowych, zwłaszcza opłaty sądowej od zażalenia.
Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych, zatem powinny być ponoszone przez Spółkę w pierwszej kolejności, tym bardziej gdy sprawa dotyczy przedmiotu jej działalności.
W tym stanie rzeczy przyjmując, że Spółka aktualnie ma na rachunku bankowym kwotę, która przewyższa opłatę od zażalenia w wysokości 100 zł, to nawet nie uprawdopodobniła, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia tej należności.
Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §2 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K.Witkowicz-Grochowska