Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 stycznia 1997 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75 ze zm./, stwierdził, że Jan Tomasz A. spełnia warunki określone w art. 21 cyt. ustawy i w związku z tym przyznał mu uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w wojsku polskim podczas działań wojennych od marca 1944 do maja 1945 r. oraz z tytułu uczestnictwa w walkach z oddziałami UPA w czasie od maja 1945 do października 1946 r. Równocześnie, na podstawie art. 22 ust. 1 w związku z art. 2 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "b" cyt. ustawy odmówił zaliczenia do podstawy uprawnień okresu pobytu w ZSRR od stycznia 1941 do marca 1944 r. W tym zakresie organ do spraw kombatantów ustalił, że Jan Tomasz A. w maju 1941 r. po ukończeniu szkoły zawodowej w Wilejce został skierowany z liczną grupą cieśli do pracy w Tulskim Zjednoczeniu Budowlanym w Tule, a w czasie oblężenia Tuły przez wojska niemieckie brał udział w budowie umocnień.
W lutym 1942 r. został ranny. Po wyleczeniu wrócił do pracy w przedsiębiorstwie i pracował tam do marca 1944 r. to jest do czasu wstąpienia do Wojska Polskiego. W ocenie Kierownika do Spraw Kombatantów powyższe okoliczności nie uzasadniają przyjęcia aby Jan Tomasz A. był deportowany do ZSRR z przyczyn politycznych, religijnych lub narodowościowych.
Jan Tomasz A. zaskarżył powyższą decyzję w części odmawiającej zaliczenia do podstawy uprawnień pobytu w ZSRR, do sądu administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie.
Skarżący podniósł, że był represjonowany jako syn Podoficera Wojska Polskiego, a następnie Komendanta Policji, a także harcerz i drużynowy w miejscowości Ilja. Po wkroczeniu Armii Czerwonej na teren Polski został zabrany od babci /rodzice już nie żyli/, i umieszczony w Domu Dziecka w Obodowcach koło Ilji, gdzie przebywały dzieci wojskowych i policjantów. W październiku 1940 r. został skierowany do szkoły zawodowej w Wilejce, a po jej ukończeniu wysłany wraz z grupą cieśli do budowy osiedla Nowa Tuła. Pracował tam przy umacnianiu fortyfikacji. W czasie oblężenia Tuły, przez Niemców został zmobilizowany do budowy rowów przeciwczołgowych pod obstrzałem artyleryjskim i lotniczym. Po uratowaniu Tuły przez wojska radzieckie pracował przy odbudowie linii kolejowej, huty i cementowni.
W ocenie skarżącego powyższe okoliczności pozwalają na przyjęcie, że w okresie od listopada 1939 r. do chwili wstąpienia do Wojska Polskiego był represjonowany z przyczyn narodowościowych.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z naruszeniem art. 77 par. 1 Kpa organ do spraw kombatantów nie zebrał w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W szczególności nie wyjaśnił okoliczności umieszczenia skarżącego w domu dziecka, a także charakteru skierowania go do pracy w Tule. Wprawdzie z dokumentów dołączonych przez skarżącego do wniosku o przyznanie mu uprawnień kombatanckich powyższe okoliczności wprost nie wynikały, organ winien jednak zobowiązać skarżącego do przedstawienia stosownych dowodów, w tym dowodu z przesłuchania świadków. Pominięcie takiego wezwania stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby po uzupełnieniu postępowania dowodowego zostało potwierdzone, że skarżący jako dziecko został zabrany od babci i umieszczony w domu dziecka, w którym przebywały wyłącznie dzieci polskich policjantów i wojskowych, należałoby rozważyć czy przymusowe umieszczenie skarżącego w takim domu nie stanowiło represji z przyczyn narodowościowych, jako zmierzające do wynarodowienia.
Formą represji mogłoby być także wywiezienie skarżącego do Tuły gdyby ustalono, że skarżący został tam deportowany z grupą Polaków i zmuszony do pracy.
Niewyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy skutkuje uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Z powyższych motywów, na podstawie wymienionego przepisu i art. 55 ust. 1 cyt. ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.