Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta P. ustalił skarżącej J.G. odpłatność od [...] r. za pobyt nieletniego D.G. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł. w wysokości [...] zł miesięcznie, począwszy od miesiąca [...] r. Wskazano też, iż kwotę [...] zł, za miesiące [...] i [...] skarżąca jest obowiązana wpłacić w terminie do [...] r.
Uzasadniając decyzję wskazano, iż zgodnie z art. 33k ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) opłatę za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej ponoszą do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni, w przypadku gdy dysponują dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych nie może być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód dziecka. Wyjaśniono, że wysokość wydatków bieżących w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym w Ł. wynosi [...] zł miesięcznie. Zwrócono uwagę, iż dochód ustalony zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, w rodzinie skarżącej wynosi [...] zł, a w przeliczeniu na osobę [...] zł, natomiast kryterium dochodowe w rodzinie ustalone na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do [...] r. wynosiło [...] zł, a od [...] r. wynosiło [...] zł. Wskazano, iż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wyrażone w procentach wyniosło [...]%. Powołując się na § 1 pkt 3 uchwały Rady Powiatu w P.. Zgodnie z którym ustalono odpłatność w wysokości 30% wydatków bieżących.
Od decyzji organu I instancji skarżąca złożyła odwołanie, wyjaśniając że postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r. ustalono odpłatność za pobyt D.G. w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym Ł. w wysokości [...] zł.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając organ odwoławczy wskazał na treść art. 33k ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zauważono, że zarzuty podniesione przez skarżącą są bezzasadne i wynikają z nieprawidłowej interpretacji przepisów. Poinformowano, że zgodnie z ustawą o nieletnich sąd określa w swoim orzeczeniu wysokość należności za pobyt nieletnich w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, jedynie jako element kosztów postępowania.
Na decyzję organu II instancji skarżąca wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje
Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia [...] r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art. 33k ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji - za pobyt dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej opłatę ponosili, do wysokości wydatków bieżących ponoszonych na jego utrzymanie, rodzice dziecka, a także opiekunowie prawni, w przypadku gdy dysponowali dochodami dziecka, z tym że opłata ponoszona przez opiekunów prawnych nie mogła być wyższa niż 50% kwoty stanowiącej dochód dziecka. Opłata ta jest ustalana w drodze decyzji administracyjnej (art. 33k ust. 6). D.G. został umieszczony i przebywał w placówce opiekuńczo-wychowawczej, w związku z czym jego rodziców można było obciążyć opłatą, za ten pobyt, wydając decyzję.
Skarżąca J.G. – matka umieszczonego w placówce D. – w toku postępowania powołała się na postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] r., wydane na podstawie § 7 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 2001 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad ustalania kosztów postępowania w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2001 r. Nr 90, poz. 1009). Wskazanym orzeczeniem postanowiono nie pobierać odpłatności za pobyt nieletniego D.G. w placówce opiekuńczo- wychowawczej typu resocjalizacyjnego, od dnia [...] r., uznając, iż odpłatność ustalona w postępowaniu administracyjnym, na podstawie odrębnych przepisów przez Starostwo Miejskie w P. jest wyższa od ustalonej przez Sąd należności zryczałtowanej.
W przedmiotowej sprawie sąd rodzinny zmniejszył wysokość orzeczonej należności zryczałtowanej ponoszonej w związku z zastosowaniem środka wychowawczego o wysokość ponoszonej przez skarżącą opłaty. Za zasadny należy uznać więc zarzut skarżącej dotyczący niewykorzystania drogi sądowej, w związku z umorzeniem zryczałtowanej odpłatności. Skarżąca została obciążona kosztami pobytu syna w placówce, przez Sąd Rejonowy w G.. Ustaloną w kwocie [...] zł opłatę skarżąca uiszczała regularnie, jednak wydając zaskarżoną decyzję i decyzje ją poprzedzającą pozbawiono skarżąca możliwości wystąpienia o umorzenie zryczałtowanej odpłatności.
Stosownie do upoważnienia zawartego w art. 33k ust. 7 ustawy o pomocy społecznej Rada Powiatu określała w drodze uchwały zasady częściowego lub całkowitego zwalniania rodziców z opłat za pobyt dziecka placówce opiekuńczo-wychowawczej. Decyzja ustalająca odpłatność za pobyt syna skarżącej w placówce, została wydana w oparciu o przepisy uchwały nr [...] Rady Powiatu w P. z dnia [...] r. w sprawie określania zasad zwalniania rodziców z opłat za pobyt dzieci w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Jednak organy obydwu instancji, nie rozważyły możliwości zastosowania §1 ust. 4 cytowanej uchwały, zgodnie z którym w przypadkach szczególnie trudnych, losowych, na wniosek rodziców dziecka lub z urzędu Starosta P. lub jego upoważniony Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w P., może zwolnić rodziców całkowicie lub częściowo z odpłatności, pomimo spełnienia warunków wymaganego dochodu. Organ zbadał sytuację materialną rodziny skarżącej i ustalił, iż dochód na osobę w rodzinie przekracza kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, i na tej podstawie przyjęto, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej z odpłatności, pomimo że treść przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, nie wskazuje na brak możliwości wydania rozstrzygnięcia zwalniającego rodziców z przedmiotowej odpłatności, za okres miniony.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, istnieją regulacje mające zapobiegać powstawaniu sytuacji, w których rodzice, bądź opiekunowie byliby zmuszeniu do dwukrotnego ponoszenia kosztów pobytu dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Dokonując analizy stanu faktycznego zaistniałego w rozpatrywanej sprawie, należy stwierdzić jednak, że uregulowania te zawiodły.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. "a" i art. 200 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia [...] r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w trybie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż zaskarżoną decyzją nie przyznano żadnych uprawnień, które podlegałyby wykonaniu.
/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Hrycaj /-/ P. Miładowski
MK