Uzasadnienie
I. W. w dniu [...] czerwca 2004r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, w którym zadeklarował do dopłaty 1 ha stanowiący ugór oraz 3,80ha stanowiące plantację wikliny.
Wniosek zawiera skreślenia w części dotyczącej gruntów o pow. 0,49; 0,92; 0,83 stanowiących plantację wikliny.
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. decyzją z dnia [...] listopada 2004r., na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) przyznał I.W. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości [...]zł. Organ odstąpił od sporządzenia uzasadnienia decyzji.
I.W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że winien otrzymać także dopłatę do gruntów, na których prowadzi plantację wikliny plecionkarskiej. Odwołujący zaznaczył, iż wiklina plecionkarska nie jest uprawą leśną.
Dyrektor Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2005r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji powołał się na treść art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz na § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 07 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004r., Nr 65, poz. 600) i wskazał, że grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami, z wyjątkiem drzew i krzewów, które nie podlegają wycięciu zgodnie z przepisami o ochronie przyrody, mają znaczenie dla ochrony wód i gleb lub nie wpływają na prowadzoną na nich produkcję roślinną. Wiklina jest zaliczana do upraw leśnych i dlatego dopłata nie przysługuje.
Zaskarżając powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że plantacja wikliny figuruje w nakazie płatniczym za rok 2004 pod pozycją "użytki rolne", grunt, na którym rośnie wiklina jest gruntem rolnym i jest utrzymany w dobrej kulturze rolnej. Na gruncie nie rosną zbędne drzewa i krzewy.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i wskazał, że działając w oparciu o art. 9 w związku z art. 14 § 2 kpa pracownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. w dniu [...] lipca 2004r. poinformował telefonicznie I.W. o tym, że do plantacji wikliny nie przysługują płatności bezpośrednie i w konsekwencji za zgodą wnioskodawcy dokonał wykreślenia przedmiotowej uprawy z przedmiotowego wniosku o dopłaty.
Na rozprawie dnia 16 maja 2006r. skarżący potwierdził, że skreślenia dokonali pracownicy organu za jego wiedzą i zgodą. Obecna przy tym była matka skarżącego. I.W. oświadczył, że rozmawiano z nim telefonicznie, namawiając na skreślenie. Bez nich odmawiano przyjęcia wniosku. Tłumaczono, że dopłaty za wiklinę nie ma.
Skarżący twierdził, że zaznaczał, że będzie się odwoływał, bo dopłaty za wiklinę żądał i żądać będzie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny, słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).
Organy administracji obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa).
Ocena dowodów powinna być przeprowadzona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa).
Powyższe reguły mają zastosowanie w postępowaniu odwoławczym poprzez art. 140 kpa.
Ustalenia organu winny mieć odzwierciedlenie w decyzji, która w myśl art. 107 § 3 kpa winna zawierać wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności, mocy dowodowej, wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Organ I instancji w decyzji z dnia [...] listopada 2004r. po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] czerwca 2004r. o przyznaniu płatności na rok 2004 przyznał I.W. płatność na rok 2004 w łącznej wysokości [...]zł.
Nie sporządził uzasadnienia swojej decyzji.
Organ II instancji rozpatrując odwołanie I.W., w którym domagano się przyznania dopłat za obszar jak w żądaniu z dnia [...] czerwca 2004r. o pow. 4,8ha utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wywiódł, że decyzja organu I instancji przyznała producentowi płatności w zakresie 1 ha będącego ugorem. Zdaniem organu odwoławczego wiklina jest zaliczana do upraw leśnych, a płatności bezpośrednie do gruntów leśnych nie przysługują.
Zdaniem Sądu postępowanie organu II instancji narusza wymogi procedury określone w art. 7, 77 § 1, 80 kpa.
Czyniąc ustalenia organ obowiązany jest oprzeć się na materiale zgromadzonym w aktach sprawy.
Ustalenia organu nie mogą pozostawać z nimi w sprzeczności.
W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wywodzi, że organ I instancji przyznał płatności bezpośrednie za 1 ha gruntów.
Poczynienie tego rodzaju ustaleń nie znajduje odzwierciedlenia w materiale dowodowym.
W istocie decyzja organu I instancji nie wyjaśnia za jakie grunty przyznała określoną w decyzji kwotę.
Nie sposób także z niej wyinterpretować czy pozostawała w zgodzie z żądaniem strony skarżącej.
Analiza decyzji organu I instancji nie pozwala na zrozumienie czy dotyczy ona całego żądania, czy rozstrzyga tylko o jego części.
Organ odwoławczy nie wyjaśnia jak udało się temu organowi poczynić powyższe ustalenie, jak doszedł do ostatecznych, zawartych w uzasadnieniu swojej decyzji konkluzji.
Sąd sam również nie był w stanie zrozumieć sposobu ustaleń organu II instancji. Decyzja, która nie znajdowała odzwierciedlenia w materiale dowodowym pozostawała w sprzeczności z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa.
Naruszała także postanowienia art. 107 § 3 kpa. Jej lakoniczność, brak precyzyjnego wskazania dowodów, na których organ się oparł pozostaje w sprzeczności z jednoznacznymi przepisami wspomnianego art. 107 § 3 kpa.
Zdaniem Sądu organ II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania pomijając w ogóle w swych rozważaniach konieczność rozstrzygania w przedmiocie odmowy żądania, także w części.
Wywiódł, że decyzja organu I instancji obejmowała przyznanie płatności za ugór, nie ustosunkował się do tego jak w jego ocenie należy potraktować w takim razie brak rozstrzygnięcia co do gruntów z wikliną.
Organ II instancji w żaden sposób nie odniósł się do czynności jakie zostały dokonane przed organem I instancji w przedmiocie skreślenia w treści wniosku.
Organ II instancji ma obowiązek oceniać prawidłowość wszelkich istotnych czynności organu I instancji.
Ustalenie rzeczywistej treści żądania ma istotne znaczenie, gdyż zakreśla ramy postępowania administracyjnego (art. 61 § 1 kpa).
Uzasadnienie decyzji organu II instancji odnosi się do 3,80 ha plantacji wikliny mimo, że we wniosku zawarte są skreślenia właśnie jej dotyczące.
Trudno zatem przyjąć, by organ w istocie wiedział co jest przedmiotem postępowania, przedmiotem odwołania.
Rozważyć skreślenia należało także w świetle art. 14 § 1 i 2 kpa.
Dopiero wyjaśnienia skarżącego złożone na rozprawie oraz wyjaśnienia organu z odpowiedzi na skargę pozwalają na zrozumienie skreśleń we wniosku.
Jednakże wyjaśnienie, czy sposób w jaki zostało to uczynione skutkowało ograniczeniem żądania winno być przez organ szczegółowo zbadane.
Zauważyć też trzeba, że rezygnacja z części wniosku jest zmianą co do meritum i w przypadku uznania, że taki wniosek modyfikujący został rzeczywiście złożony wymaga się wydania rozstrzygnięcia w tej kwestii, w myśl art. 105 § 2 kpa.
Podkreślić w tym miejscu należy, że w świetle wyjaśnień złożonych przez skarżącego na rozprawie i wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę za niedopuszczalną uznać należy praktykę sprowadzającą się do telefonicznego nakłaniania strony do cofnięcia części żądań.
Ustne załatwienie sprawy jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie.
Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez strony adnotacji.
Przy wspomnianych wyżej wyjaśnieniach skarżącego i organu z odpowiedzi na skargę, nie sposób uznać, by intencją skarżącego była rezygnacja z dopłat za grunty z wikliną.
Podkreślić w tym miejscu należy, że odmienna interpretacja przepisów prawa przez żądającego nie może być traktowana jako przejaw złej woli, jako świadome wprowadzenie organu w błąd, skutkujące wymierzeniem grzywny. Strona ma prawo domagać się przyjęcia, że w istocie plantacje wikliny stanowią uprawę roślin w rozumieniu § 1 pkt 1 ppkt 1 rozporządzenia z dnia 07 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. z 2004r. Nr 65,. poz. 600)
Rzeczą organu jest ustosunkowanie się do żądania i tej wykładni, z tymże rozważań swych organ nie może ograniczyć jedynie do stwierdzenia, że wiklina to uprawa leśna, a płatności bezpośrednie do gruntów leśnych nie przysługują. Rozważaniami objąć należy definicję uprawy roślin w rozumieniu cyt. rozporządzenia i dopiero w jej świetle należałoby rozważyć czy plantacja wikliny nie spełnia tych wymogów.
Zdaniem Sądu powyżej opisane błędy proceduralne uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli. Wyczerpują znamiona art. 145 § 1 pkt 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa.
Stąd zaskarżoną decyzję należało uchylić.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione wyżej rozważania.
O kosztach Sąd orzekł na zasadzie art. 200 ppsa.
Jak w punkcie III rozstrzygnięto na podstawie art. 152 ustawy jak wyżej.
M. Górecka A. Łaskarzewska E. Brychcy kk