Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] czerwca 2002 r. S.G. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i sprostowanie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] września 1978 r. w sprawie przejęcia przez Skarb Państwa od K.Ł. gospodarstwa rolnego obejmującego m.innymi działkę nr "1" stanowiącą własność rodziców skarżącego L. i F. G. W powołanym piśmie S.G. podniósł, że decyzja z [...] września 1978 r. wydana została bez wiedzy jego rodziców. Ponadto powołał się ogólnie na nowe dowody i dokumenty oraz wskazał, że na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego (z [...]X.1969 r. nr [...] i z dnia [...]II.1970 r. nr [...]) jego rodzice stali się prawnymi właścicielami wymienionej wyżej działki.
Starosta Powiatowy w Ś. decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 148 kpa oraz art. 149 § 3 i 150 § 1 kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Miasta i Gminy Ś. z dnia [...] września 1978 r. nr [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa od K.Ł. gospodarstwa rolnego położonego w Ś., ze względu na uchybienie terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ orzekający wyjaśnił, że pismo S.G. z [...] czerwca 2002 r. - przekazane zgodnie z właściwością Staroście Powiatowemu - stanowi wniosek o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Akta sprawy zawierają pismo wnioskodawcy z dnia [...] marca 2001 r., w którym między innymi jest mowa o decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w Ś. z dnia [...] września 1978 r. i przedmiocie jej rozstrzygnięcia.
Uwzględniając powyższe okoliczności Starosta uznał, że S.G. nie zachował miesięcznego terminu przewidzianego w art. 148 kpa do wniesienia podania o wznowienie postępowania. O istnieniu decyzji z [...] września 1978 r. wiedział bowiem, co najmniej od [...] marca 2001 r.
S.G. wniósł od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów kpa tj. art. 7, 8, 9, 75 § 1, 76 § 1 i 148 § 1 skarżący wywiódł, że w sprawie pominięto dowody w postaci aktów notarialnych warunkowej umowy sprzedaży z [...]X.1969 r. (nr [...]) i umowy przeniesienia własności nieruchomości z dnia [...]II.1970 r. (nr [...]), o których treści wnoszący odwołanie dowiedział się w dniach [...]VI.2002 r. i [...]VI.2002 r.
Uzasadniając odwołanie S.G. między innymi podniósł, że w adresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego piśmie z [...]VI.2002 r. powoływał się na wskazane wyżej akty notarialne potwierdzające tytuł własności F. i L. G. do działki nr "1". Owe pismo stanowiło zatem "zgłoszenie okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia". Tymczasem Starosta Powiatowy wbrew treści powołanego pisma zajął się ubocznym wątkiem nie brania udziału w sprawie rodziców wnioskodawcy, pomijając przedłożone przez niego dowody w postaci aktów notarialnych, o których istnieniu dowiedział się [...] i [...] czerwca 2002 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. decyzją z dnia [...] września 2002 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W motywach powyższego rozstrzygnięcia Kolegium Odwoławcze podało, że S.G. wyraźnie uzasadnił swoje żądanie zawarte w piśmie z dnia [...] czerwca 2002 r. twierdzeniem o zdaniu gospodarstwa przez K.Ł. bez wiedzy F. i L. G., co miało skutkować przejęciem należących do nich części działek stanowiących ich wyłączną własność.
Zakwalifikowanie tego żądania jako podania o wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa było więc całkowicie uzasadnione. Skutkiem tego uprawnione było badanie dochowania przez stronę jednomiesięcznego terminu, o którym stanowi art. 148 § 2 kpa. Prawidłowo też organ I instancji ustalił, że już [...] marca 2001 r. S.G. wiedział o decyzji Naczelnika Miasta i Gminy Ś. z [...] września 1978 r. Uchybienie terminu do wniesienia podania jest oczywiste i dlatego zasadnie orzeczono o odmowie wznowienia postępowania.
Kolegium Odwoławcze wskazało nadto, że powoływanie się przez S.G. na umowy w formie aktu notarialnego jako nieuwzględnione dowody nie mogło odnieść skutku wobec faktu, że nie są to okoliczności nieznane organowi, który wydał decyzję w 1978 r., a na obecnym etapie nie jest prowadzone postępowanie, co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego S.G. Domagając się jej uchylenia skarżący zarzucił organom obu instancji naruszenie art. 148 § 1 kpa. Podkreślił, że rzeczywistą podstawą wznowienia postępowania był art. 145 § 1 pkt 5 kpa tj. ujawnienie nowych okoliczności w postaci umów notarialnych określających rodziców skarżącego jako właścicieli spornych działek. W konsekwencji błędnie przyjęto, że skarżący uchybił terminowi do złożenia podania o wznowienie postępowania.
Ponadto skarżący zarzucił, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została przez osobę nieuprawnioną.
W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do ostatniego z zarzutów skargi wyjaśniono, że decyzja organu I instancji wydana została z upoważnienia Starosty przez Naczelnika Wydziału Gospodarki Nieruchomościami, Architektury i Budownictwa tj. osobę uprawnioną, stosownie do art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym - Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1592 ze zm. (dowód: upoważnienie z dnia [...]III.1999 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Jakkolwiek pismo skarżącego z dnia [...] czerwca 2002 r. nie było precyzyjnie i jasno sformułowane, to w istocie poza zarzutem wydania decyzji z dnia [...] września 1978 r. nr [...] bez wiedzy rodziców skarżącego zawierało także argumenty wskazujące na istnienie dowodów potwierdzających tytuł własności małż. F. L. G. do części nieruchomości przejętej na własność Państwa od K.Ł. na podstawie powołanej decyzji.
Nieuprawnione zatem było poprzestanie przez organ I instancji na treść i omawianego pisma i przyjęcie - bez zobowiązania skarżącego do sprecyzowania podstaw wznowienia - że wskazywało ono wyłącznie na przesłankę wznowieniową określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Ewentualne wątpliwości dotyczące powołanych przez skarżącego podstaw wznowienia rozwiała treść jego odwołania, w którym skarżący wyraźnie wskazał na ujawnienie dowodów w postaci notarialnych aktów nabycia własności określonych nieruchomości przez jego rodziców oraz określał datę powzięcia o nich wiadomości. Faktycznie zatem argumenty odwołania jasno nawiązywały do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wobec tego organ odwoławczy nie mógł ograniczyć się do stwierdzenia, że okoliczności wynikające z przedstawionych przez skarżącego dowodów nie mogły odnieść skutku, gdyż znane były organowi, który wydał decyzję z 1978 r., po pierwsze dlatego, że ocena, czy przyczyny wznowienia rzeczywiście wystąpiły w sprawie i jakie rodzi to skutki dla jej rozstrzygnięcia może być wyłącznie wynikiem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia o wznowieniu - co w sprawie nie nastąpiło, a po drugie dlatego, że w kwestiach tych nie mógł wypowiadać się po raz pierwszy dopiero organ odwoławczy, gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa).
W przedstawionych wyżej okolicznościach powinnością organu odwoławczego było wydanie decyzji kasacyjnej, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, nie zaś decyzji co do meritum sprawy.
Z przyczyn wyżej wskazanych na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ orzekający zobowiązany będzie rozstrzygnąć podanie skarżącego o wznowienie postępowania z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
/-/ B.Drzazga /-/ J.Szaniecka /-/ St.Małek
MK