Uzasadnienie
W dniu 16 września 2003 r. o godz. 14.15 uprawniony funkcjonariusz Referatu Ruchu Drogowego Sekcji Prewencji Komendy Powiatowej Policji w Ż. przeprowadził na drodze krajowej K-27 (27,8 km) gm. Ż. kontrolę pojazdu marki STAR nr rej. [...]. Pojazd, należący do skarżącej Spółki - Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego P. Sp. z o.o. z siedzibą w N. B., kierowany był przez K. K. Kontrolowany na żądanie funkcjonariusza nie okazał karty opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych, co zostało odnotowane w protokole kontroli jako brak karty wniesienia tej opłaty. Wynik kontroli utrwalono w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu Nr [...], który przez kontrolowanego został podpisany bez zgłaszania uwag i zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] Komendant Powiatowy Policji w Ż. nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 3.000 (trzy tysiące) zł. za stwierdzone wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Komendant uznał, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów art. 92 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125 poz. 1371 ze zm.) w zw. z art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 tej ustawy, a jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 93 ust. 1 wskazanej ustawy oraz pkt 1.4.1. załącznika do ustawy, znowelizowanej ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 149 poz. 1452).
Jednocześnie Komendant wyjaśnił, iż wobec przedłożenia w ramach przeprowadzonego postępowania administracyjnego siedmiodniowej karty opłaty drogowej, której kierujący nie posiadał w pojeździe podczas kontroli drogowej, w sprawie nie zastosowano poz. 1.4.2. tego załącznika. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Składając odwołanie od powyższej decyzji do Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. Prezes skarżącej Spółki zwrócił się z prośbą o "odstąpienie od kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł" wyjaśniając, że wymagana opłata została uiszczona przed wyjazdem pojazdu w trasę, co dokumentuje godzina widniejąca na karcie opłaty wystawionej dla przedmiotowego pojazdu o numerze [...]. Wyjaśnił także, że z zapisu tego wynika, iż opłatę wniósł o godzinie 13.00 w dniu 16 września 2003 r., a nadto, że osobiście włożył ją do znajdujących się w kabinie pojazdu dokumentów kierowcy, który o tym nie miał wiedzy, stąd podczas kontroli dowodu tego nie okazał.
Decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w G., działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Komendant Wojewódzki Policji wyjaśnił, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny sprawy oraz właściwie zastosował przepisy powołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji, prawidłowo też ustalił wysokość kary obciążającej stronę za brak dowodu uiszczenia należnej opłaty.
W skardze na to rozstrzygnięcie skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podniosła, iż przytoczony przez organy punkt załącznika do ustawy o transporcie drogowym penalizuje czyn polegający wykonywaniu transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych, przy czym nie ma w tym przepisie mowy o karze za nie okazanie kontrolującemu dowodu uiszczenia opłaty.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w G. w całości podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Organ podkreślił, iż z naruszeniem art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kierowca pojazdu nie okazał na żądanie kontrolującego dowodu uiszczenia opłaty, za co zgodnie z art. 92 ust. 1 i 4 tej ustawy oraz l.p. 1.4.1. załącznika do niej nałożona została kara w wysokości 3000 zł. Zdaniem organu ustawodawca określił wysokość kary za to wykroczenie, nie przewidując innej możliwości oddziaływania na sprawcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawę nałożenia kary w niniejszej sprawie stanowiły przepisy załącznika do wyżej powołanej ustawy o transporcie drogowym, w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 28 września 2003 r., a nadanym nowelizacją ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. Tymczasem kontrola pojazdu w przedmiotowej sprawie miała miejsce w dniu 16 września 2003 r., a więc w okresie obowiązywania przepisów w ich brzmieniu obowiązującym do dnia 28 września 2003 r. Jednocześnie zgodnie z art. 9 ustawy nowelizującej z dnia 23 lipca 2003 r. do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy.
Tym samym wydając zaskarżoną decyzję organ zobligowany był zastosować przepisy obowiązujące od dnia 28 września 2003 r. Zważyć przy tym należy, iż o ile w przepisach obowiązujących w tym zakresie do dnia 28 września 2003 r. ustawodawca ustalił wysokość kary za nie okazanie dowodu wniesienia opłaty za przejazd pojazdu po drogach krajowych (4000 zł- zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym - Dz. U. Nr 115 poz. 999 ze zm.), to takiej regulacji zabrakło w treści załącznika przyjętego wraz z wejściem w życie wskazanej nowelizacji.
Co więcej, w jego pkt 1.4.2. ustawodawca ustalił wysokość kary za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe karty opłaty drogowej w wysokości 200 zł, przy czym regulacja ta dotyczy wyłącznie karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej, pomijając pozostałe rodzaje opłat, tj. jednodniowe i tygodniowe. Tym samym wskazane regulacje nie mogą stanowić podstawy prawnej do nałożenia kary na przewoźnika, który opłatę tygodniową przed wyruszeniem pojazdu w trasę wniósł, lecz podczas kontroli dowodu tego nie okazał. Zasadny jest więc zarzut strony skarżącej, iż w jej przypadku nie można zastosować kary wskazanej w powołanych w sprawie przepisach - pkt 1.4.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Nałożona na stronę skarżącą kara ma w tym aspekcie także wymiar kary niewspółmiernie wysokiej, bowiem pkt 1.4.2 załącznika do ustawy przewiduje za wskazane w nim nie okazanie w czasie kontroli dowodów posiadania karty opłaty miesięcznej, półrocznej i rocznej (tym samym wartościowo wyższych od opłaty 7-dniowej), karę w wysokości 200 zł.
W świetle powyższego wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji zobligowany był zweryfikować decyzję organu I instancji, co jest tym bardziej uzasadnione, że organ ten nałożył karę za brak przedmiotowej opłaty, podczas gdy strona wykazała w ramach przeprowadzonego wcześniej postępowania, iż opłata została wcześniej uiszczona. W tych okolicznościach konieczna była również zmiana kwalifikacji prawnej zarzucanego stronie skarżącej naruszenia przepisów ustawy. W ocenie Sądu pominięcie tej okoliczności na etapie postępowania odwoławczego uzasadnia postawienie organowi odwoławczemu zarzutu naruszenia art. 138 §1 i 2 k.p.a.
Jednocześnie zważyć należy, iż jako podstawę swojego rozstrzygnięcia organ II instancji przyjął przepis art. 138 §1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy przyjęte rozstrzygnięcie odpowiada normie zawartej w art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. Wskazane uchybienie z uwagi na ksacyjno-reformacyjny charakter decyzji podejmowanej w postępowaniu odwoławczym ma również istotne znaczenie dla oceny prawidłowego działania organów administracji publicznej zobligowanych do prawidłowego stosowania prawa.
Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, o kosztach orzekając w oparciu o przepis art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaś na podstawie art. 152 tej ustawy orzeczono o zakazie wykonania zaskarżonej decyzji.
W związku z treścią niniejszego wyroku ponowne rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym obliguje organ II instancji do uchylenia decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Ż. z dnia [...] października 2003 r. Nr [...] oraz umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary w oparciu o pkt 1.4.1. wyżej wskazanego załącznika do ustawy o transporcie drogowym, w ich brzmieniu z dnia wydawania tej decyzji.
/-/E.Kręcichwost-Durchowka /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/M.Dybowski jf