Uzasadnienie
4/II SA/Po 2743/03
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], działający z upoważnienia Rady Miejskiej, Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 11 pkt 2, 2a i 2b, art. 31 ust. 4a-4d, art. 31b ust. 1 i 6 pkt 2, art. 35a, art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 9 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 1998 r. nr 64 poz. 414 z późn. zm.) oraz obwieszczenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 14 maja 2002 r. w sprawie wskaźniku waloryzacji kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń z pomocy społecznej,.... oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2002 r. (Monitor Polski z 2002 r. nr 19 poz. 338) odmówił przyznania W. A. zasiłku okresowego gwarantowanego.
Według ustaleń organu dochód w rodzinie strony w październiku 2003 r. wyniósł ogółem [...] złotych. Na dochód składały się: zasiłek rodzinny w kwocie 42,50 złotych, alimenty na córkę A. – 300 złotych, 3000 złotych oszczędności na rachunku PKO pomniejszone o 400 złotych alimentów, które strona płaci na dwoje dzieci przebywających u ojca. Dochód w miesiącu wrześniu 2003 r. wyniósł [...] złotych (zasiłek rodzinny 42,50 + 366,16 zasiłku dla bezrobotnych + 300 złotych alimentów na córkę A. + [...] złotych na oszczędności na rachunku PKO – 400 złotych alimentów na dzieci przebywające u ojca). Kryterium dochodowe obliczone zgodnie ze wskazaniami ustawy o pomocy społecznej wynosi 628 złotych (418 dla pierwszej osoby w rodzinie + 210 dla osoby poniżej 15 lat). W. A. jest bowiem rozwiedziona i wychowuje córkę, która nie ukończyła 7 roku życia.
Nadto organ wskazywał, iż decyzją Starostwa Powiatu w J. z 25 sierpnia 2003 r. strona poczynając od 21 sierpnia 2003 r. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu maksymalnego okresu do jego pobierania. Zgodnie z art. 31 ust. 4a, 4d ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy gwarantowany przysługuje osobie, która utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, a dochód rodziny nie przekraczał kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1 oraz jeżeli w dniu utraty prawa do zasiłku oraz w okresie pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego samotnie wychowuje co najmniej jedno dziecko, które nie ukończyło 7 roku życia. Zasiłek ten przysługuje na okres nie dłuższy, niż 36 miesięcy.
W ocenie organu skoro posiadany przez stronę dochód przekracza wymagane kryterium, to brak podstaw do przyznania wnioskowanej formy pomocy. Dochodem bowiem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej jest suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania pomniejszoną o miesięczne obciążenia podatkiem od osób fizycznych składki ZUS, oraz kwotę w wysokości alimentów świadczonych przez osobę w rodzinie na rzecz innych osób, jednorazowe świadczenia socjalne, świadczenia w naturze, a także kwotę zwiększenia zasiłku rodzinnego na trzecie kolejne dziecko oraz dziecko samotnej matki uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego..... Rozpatrując sprawę organ uwzględnił także wersję, której rozstrzygania ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje, przeliczając posiadane oszczędności na koncie na miesiące które pozostają do końca roku (3000 podzielone na 4 miesiące równa się 750 zł + 42,50 zasiłku rodzinnego + 300 złotych alimentów – 400 złotych alimentów, które obciążają stronę, co daje łączną kwotę 692,50 złotych). Nawet według tej korzystnej dla strony wersji tak obliczony dochód (692,50 zł) przekracza wskazane wyżej kryterium dochodowe (628 zł).
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła W. A. argumentując, że w lipcu otrzymała kwotę 3000 złotych od mamy na tzw. "czarną godzinę". Z braku pieniędzy oraz z uwagi na zaległości płatnicze zlikwidowała przedmiotową lokatę wykazując w piśmie cele, na które pieniądze z konta przeznaczyła. W ocenie strony brak podstaw do wliczenia oszczędności do dochodu, a w szczególności, że doliczono je i to dwukrotnie bo w miesiącu wrześniu i październiku. Praktycznie kwota ta w przyjętym przez organ rozliczeniu urosła do kwoty 6000 złotych. Skarżąca wskazywała na swoją trudną sytuację materialną i bytową. Zasiłku nie traktowała jako dochodów docelowych lecz na czas uzyskania pracy.
Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia i wywody poczynione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia I-instancyjnego. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła W. A. przywołując argumenty podniesione wcześniej w odwołaniu.
Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego i w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przywołując wskazaną w rozstrzygnięciach obu instancji podstawę materialno-prawną normatywną organy orzekające dokonały wadliwej subsumpcji tych aktów normatywnych. Otóż art. 31 ustawy odwołuje się do dochodu rodziny. Pojęcie to precyzuje art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Według definicji zawartej w tym przepisie dochód rodziny oznacza sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu – z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania..... Przywołując ową definicję w uzasadnieniu rozstrzygnięcia I-instancyjnego w tej sprawie organ nie zauważył, że przy obliczaniu dochodu strony postąpił wbrew wymienionych wyżej zaleceń. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia strona złożyła 11 września 2003 r. Zatem rozpatrując dochód w rodzinie skarżącej postępując zgodnie ze wskazaniami z art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy należało co do zasady przyjąć sumę miesięcznych dochodów z miesiąca sierpnia 2003 r. względnie miesiąc złożenia wniosku – wrzesień 2003 r. Tymczasem organy obu instancji koncentrowały się na dochody rodziny w październiku i wrześniu 2003 r. Miesiąc wrzesień mógł stanowić podstawę obliczenia dochodu rodziny zgodnie z omawianą definicją w przypadku utraty dochodu.
Z uzasadnienia rozstrzygnięć nie wynika czy podstawą brania pod uwagę miesiąca września była utrata dochodu i jaka, a organy orzekające tą kwestię generalnie przemilczały. Brak ustaleń dochodu w miesiącu sierpniu 2003 r. nie pozwala ustalić czy nastąpiła choćby po części jego utrata. Skoro podstawą wydania zaskarżonych decyzji były dochody z niewłaściwego miesiąca – sprzecznie z zaleceniami definicji zawartej w art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 64 poz. 414 z późn. zm.), to zawierały one wadę, która skutkuje z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) koniecznością wyeliminowania obydwu rozstrzygnięć z obrotu prawnego. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 przywołanej procedury sądowo-administracyjnej.
/-/B. Popowska /-/P. Miładowski /-/E. Makosz-Frymus
MW