Uzasadnienie
Okręgowy Inspektor Pracy w [...] dnia [...] r. - działając na podstawie art. 9 pkt 1 i 2 w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 124, poz. 1362 ze zm.) w zw. z art. 207 § 2 pkt 1 i art. 225 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.- dalej KP) i § 62 ust. 2 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników przedsiębiorstwa państwowego PKP zawartego w dniu 4 stycznia 1999 r. oraz pkt 8 załącznika Nr 16 do Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników przedsiębiorstwa państwowego PKP zawartego w dniu 4 stycznia 1999 r., po przeprowadzonej kontroli w dniach [...] r. nakazał PKP [...], w pkt 3 Nakazu nr [...], zapewnić w zakładzie wykonywanie prac przy utrzymaniu, naprawie, konserwacji i oględzinach pojazdów i urządzeń towarzyszących (elektrycznego ogrzewania i sterowania ruchem) przez co najmniej dwie osoby.
Nakazowi w pkt 3 nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm - dalej kpa)
W przewidzianym terminie ustawą PKP [...] wniosły odwołanie od nakazu z dnia [...] r. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że istotnie Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy dla pracowników przedsiębiorstwa państwowego PKP zawarty w dniu 4 stycznia 1999 r. oraz pkt 8 załącznika Nr 16 określają prace - między innymi konserwacje i oględziny rozjazdów - które powinny być wykonywane co najmniej przez dwie osoby i [...] spełnia ten wymóg. Oględziny i konserwacja rozjazdów są i zawsze były wykonywane przez dwóch pracowników. Pracownika, który wykonuje prace na rozjeździe, oraz pracownika, który ma nad nim nadzór. Jest nim nastawniczy lub dyżurny ruchu posterunku w rejonie którego wykonywane są te czynności. Druga osoba nie zawsze musi znajdować się w bezpośrednim sąsiedztwie osoby asekurowanej. W przypadku oględzin i konserwacji rozjazdów, nadzór drugiej osoby jest realizowany w sposób wcześniej uzgodniony przez zainteresowanych pracowników.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Wskazał w uzasadnieniu, że podniesione w odwołaniu argumenty nie mogą być uwzględnione, ponieważ obowiązki nastawniczego i dyżurnego ruchu w zakresie nadzoru, dotyczą w obrębie okręgu nastawczego większej grupy ludzi. Nadto są nie wystarczające skoro doszło do wypadku podczas konserwacji rozjazdu przez jednego pracownika. Organ wskazał także, że § 63 ust. 6 pkt 22 Warunków technicznych utrzymania nawierzchni na liniach kolejowych D1 nie stanowi zezwolenia na wykonywanie prac przy utrzymaniu naprawie, konserwacji i oględzinach rozjazdów przez jedną osobę.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu PKP [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji nakazowej z dnia [...] r. Decyzjom zarzucono niewłaściwą interpretacje przepisów prawnych, dotyczących wykonywania prac przy konserwacji i oględzinach rozjazdów przez dwie osoby.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z postanowieniami art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji wydane zostały z poszanowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
Podstawą rozstrzygnięć w niniejszej sprawie były przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r., nr 21, poz. 94 ze zm.) nakazujące pracodawcy zapewnić pracownikom bezpieczne warunki pracy, oraz przepisy ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 124, poz. 1362 ze zm.) Te ostatnie określają kompetencje organów Państwowej Inspekcji Pracy w przypadkach naruszenia przepisów kodeksu pracy.
Zdaniem Sądu organy administracyjne w niniejszej sprawie prawidłowo powołały się na art.207 i 225 KP. Mimo, że art. 225 KP jest przepisem ogólnym to jednak wyraźnie określa cel, któremu ma służyć skierowanie dwóch pracowników do prac, przy których istnieje szczególne zagrożenie dla życia i zdrowia pracownika. Chodzi tu o asekurację. Zdaniem Sądu, nie stanowiło przeszkody w interwencyjnym działaniu organu I instancji to, że wydane na podstawie art.225 KP rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie rodzajów prac, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby - nie wymienia w katalogu tych prac - prac przy konserwacji i oględzinach rozjazdów. Skoro istnieje wymóg określony w § 80 ust. 2 rozporządzenia z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z którym pracodawca jest obowiązany do ustalania i aktualizowania wykazu prac szczególnie niebezpiecznych występujących w zakładzie pracy.
Zgodnie z postanowieniami § 62 ust. 2 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników przedsiębiorstwa państwowego PKP zawartego w dniu 4 stycznia 1999 r. oraz pkt 8 załącznika Nr 16 do Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla pracowników przedsiębiorstwa państwowego PKP zawartego w dniu 4 stycznia 1999 r., prace powyższe zostały zaliczone do tych, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby.
Zdaniem Sądu istotą powyższych przepisów jest by pracownicy, którzy wykonują powyższe prace, które są także szczególnie niebezpieczne, ze względu na to, że podczas ich wykonywania pracownicy są narażeni na utratę zdrowia i życia, nie wykonywali ich pojedynczo, lecz by każdy z nich podczas wykonywania tych prac był asekurowany przez drugiego pracownika bezpośrednio w miejscu wykonywania tej pracy. Zdaniem Sądu tej bezpośredniej asekuracji nie mogą zastępować tablice ostrzegawcze, kapturki na przyciski zwrotnicowe, kliny zwrotnicowe czy też połączenie radiotelefoniczne z inną osobą. Zwłaszcza taką, do której obowiązków należą także inne ważne czynności, od których zależy życie i zdrowie innych pracowników i pasażerów.
Jako podstawę wydanego nakazu słusznie organ I instancji powołał art. 9 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, który określa instrumenty interwencji organów Państwowej Inspekcji Pracy w przypadku naruszenia przepisów prawa pracy. Zgodnie z w/w przepisem, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy, organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy usunięcia stwierdzonych uchybień w wypadku gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa higieny pracy. W tej sytuacji organ zastosował instrument, który wprost służy zapewnieniu bezpieczeństwa przy wykonywaniu w/w prac tj. nakazał pracodawcy zapewnić w zakładzie wykonywanie prac przy utrzymaniu, naprawie, konserwacji i oględzinach rozjazdów i urządzeń towarzyszących (elektrycznego ogrzewania i sterowania ruchem) przez co najmniej dwie osoby.
W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 151 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) z związku z art. 97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), orzeczono jak w sentencji.
/-/B. Popowska /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/M. Dybowski
MK