Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].10.2002. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia [...].09.2002 r., w której na podstawie art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 poz. 1209 z 2001 r.) odmówiono wnioskodawcom K. K. i J. K. nieodpłatnego przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w G. w prawo własności. W uzasadnieniu wskazano, że zawarty w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. Nr 113 poz. 1209 z 2001 r.) zakres przedmiotowy i podmiotowy określa, iż przepisy tego aktu prawnego znajdują zastosowanie do osób fizycznych, będących w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 24.10.2001 r., użytkownikami wieczystymi bądź współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 06.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U.
Nr 46 poz. 340 z 1957 r.). Nieodpłatne nabycie nieruchomości dotyczy dwóch rodzajów nieruchomości: nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe i nieruchomości rolnych. Nieruchomość musiała być zabudowana na cele mieszkaniowe lub być nieruchomością rolną już w dniu 26.05.1990 r. i nadal taką pozostawać w dniu 24.10.2001 r. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy dotyczy nieruchomości wymienionych we wskazanym dekrecie z dnia 06.09.1951 r., tj. położonych na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska oraz będących gospodarstwami rolnymi lub działkami gruntowymi nadanymi w trybie osadnictwa rolnego. Zgodnie z zapisami dekretu nabycie nieruchomości następowało ex lege na własność.
W konsekwencji ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości będzie miała zastosowanie jedynie do osób, na rzecz, których ustanowiono użytkowanie wieczyste na gruntach, które wcześniej z mocy dekretu stały się własnością osób fizycznych, a później na skutek dziedziczenia, sprzedaży, oddania na własność Skarbu Państwa za rentę, trafiły do Skarbu państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Przedmiotowa nieruchomość w żaden sposób nie wiąże się z przepisami wymienionego dekretu, prawo użytkowania wieczystego ustanowiono dla K. i Z. S. decyzją z dnia [...].10.1982 r. wydaną na podstawie ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach i ustawy z dnia 06.07.1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości. Aktem notarialnym z dnia [...].09.1988 r. prawo użytkowania wieczystego zbyte zostało na rzecz wnioskodawców K. i J. K. Nie spełniona została więc jedna z przesłanek nieodpłatnego nabycia nieruchomości.
W skardze na powyższą decyzję K. K. i J. K. domagali się jej uchylenia oraz podnieśli, iż w art. 1 powołanej ustawy z dnia 26.07.2001 r. określone jest wyraźnie, że dekret z dnia 06.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych wyznacza jedynie zakres geograficzny w jakim powinny znajdować się nieruchomości objęte regulacjami ustawy, a nie jej zakres podmiotowy, ponadto według wypisu z rejestru nieruchomości z dnia [...].07.2000 r. przedmiotowa działka była nieruchomością rolną, a także była zabudowana na cele mieszkaniowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się uzasadniona.
Ustawa z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. 113 poz. 1209 z 2001 r.) w wersji obowiązującej w okresie orzekania przez organy obu instancji, stanowiła w art. 1 ust. 1, że roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności przysługiwało osobom fizycznym, będącym w dniu 26 maja 1990 roku oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 roku o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46 poz. 340 z 1957 r.), zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne. Cytowany przepis określał zatem warunki, które musiał spełnić nabywca prawa własności, wskazując m.in. kategorie osób uprawnionych, rodzaje nieruchomości, a także miejsce położenia nieruchomości (ograniczenie terytorialne do obszarów Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z 6.09.1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych).
Organy obu instancji dokonały błędnej wykładni dyspozycji art. 1 ust. 1 powołanej ustawy. Odesłanie do wspomnianego dekretu z dnia 06.09.1951 r. zawarte w tym przepisie art. 1 ustawy nie dotyczy bowiem przedmiotu regulacji (ochrona i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych), lecz odnosi się do zasięgu terytorialnego ustawy, który jest tożsamy z zasięgiem terytorialnym dekretu. Zasięg ten określony został już w tytule dekretu, następnie powtórzony w jego treści w art. 1 oraz doprecyzowany w art. 13 ust. 2, gdzie stwierdzono, że przez obszar Ziem Odzyskanych należy rozumieć również obszar byłego Wolnego Miasta Gdańska. Ustawa z dnia 26.07.2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości formułuje natomiast samodzielnie i autonomicznie przedmiot regulacji, to jest nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące nieruchomości rolne.
Podkreślić należy, iż gdyby wolą ustawodawcy było odesłanie zarówno do zasięgu terytorialnego jak i zakresu przedmiotowego dekretu wystarczyłoby użyć określenia "nieruchomości wymienionych w dekrecie", zbędne byłoby natomiast sformułowanie "nieruchomości, położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie". Na taką intencję ustawodawcy wskazuje także późniejsza zmiana przedmiotowego przepisu i jego obecne brzmienie - jego zastosowanie rozszerzono na obszar całego kraju. Argumentacja organów obu instancji przytoczona powyżej ma charakter spekulacji i prowadzi do wniosków nie znajdujących uzasadnienia ani w racjach natury społecznej, ani natury ekonomicznej czy gospodarczej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały więc z naruszeniem art. 1 ust. 1 ustawy o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Ponadto organy obu instancji przy rozpatrzeniu niniejszej sprawy nie wyjaśniły w dostateczny sposób stanu faktycznego, a mianowicie czy przedmiotowa nieruchomość w obu wymienionych w ustawie datach była nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe lub nieruchomością rolną, pominęły mogący przyczynić się do wyjaśnienia sprawy dowód z przesłuchania stron, ustalając okoliczności sprawy nie oparły się na całokształcie materiału dowodowego, czym naruszyły przepisy art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa.
Reasumując powyższe rozważanie stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ja decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia [...].09.2002 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy zaskarżoną decyzję oraz wcześniejszą decyzję organu I instancji należało uchylić. Ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę należy przeprowadzić wszelkie dowody mogące przyczynić się do wyjaśnienia istotnych okoliczności, dokonać ustalenia czy nieruchomość przy ul. [...] w G. w obu wymienionych w ustawie datach była nieruchomością zabudowaną na cele mieszkaniowe lub nieruchomością rolną, ocenić dowody w ich całokształcie i stosownie do wyników postępowania zastosować przepisy ustawy z dnia 26.07.2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 135 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r.) należało uwzględnić skargę i uchylić decyzje organów obu instancji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z 2002 r.). Z uwagi na treść obu decyzji, które nie nadają się do wykonania pominięto rozstrzygnięcie w zakresie wykonalności z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
/-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ G. Radzicka kk