Uzasadnienie
W dniu 27 czerwca 2011 r. A. G. złożyła w P.skim Centrum Świadczeń w P. (dalej: PCŚ) wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – córki O. G. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz starszej córki - K. G..
Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. Nr [...] postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej zostało na żądanie strony zawieszone do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez sąd w sprawie z pozwu A. G. o zaprzeczenie ojcostwa córki wnioskodawczyni – O. Postępowanie podjęto w dnu 9 sierpnia 2012 r.
Decyzją z dnia [...] 2012 r. [...]Prezydent Miasta P. odmówił A. G. przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na rzecz O. G. (aktualnie P.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G.. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wskazano, że w związku z tym, iż brakujący dokument (tj. prawomocny wyrok sądu o zaprzeczeniu ojcostwa) wnioskodawczyni dostarczyła w miesiącu sierpniu 2012 r. – prawo do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej można ustalić począwszy od dnia 31 marca 2012 r., czyli od momentu wystąpienia klauzuli wykonalności wyroku o zaprzeczenie ojcostwa na rzecz córki wnioskodawczyni – O.. Tymczasem okres zasiłkowy, na który przedmiotowy wniosek został złożony, upłynął.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...]2012 r nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniesiono, iż kompletny wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożyła dopiero po zakończeniu okresu zasiłkowego, bowiem brakujące dokumenty wpłynęły w sierpniu 2012 r., a dopiero w dniu 4 września 2012 r. wpłynął do PCŚ w P. zupełny akt urodzenia córki wnioskodawczyni – O.. Tym samym skompletowany wniosek wpłynął już po okresie zasiłkowym, który zakończył się z dniem 31 października 2011 r. Podniesiono, że w przedmiotowej sytuacji rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające prawa do wnioskowanych świadczeń należy uznać za prawidłowe, bowiem w świetle wyżej cytowanego art. 24 ust. 2 u.ś.r. organ nie był uprawniony do przyznania świadczeń za okres poprzedzający złożenie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, złożony już po zakończeniu okresu zasiłkowego, jak domagała się tego wnioskodawczyni.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. G..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Po 248/13 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż błędne było stanowisko organu I instancji zgodnie, z którym podstawowe znaczenie dla ustalenia prawa do zasiłku na córkę O. miało wyjaśnienie kwestii ojcostwa, co spowodowało zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z pozwu o zaprzeczenie ojcostwa. Zdaniem Sądu w następstwie złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych – przedmiotowy wniosek powinien był zostać rozpatrzony, ponieważ na dzień jego złożenia (27 czerwca 2011 r.) organ był w posiadaniu stosownych dokumentów, pozwalających na rozpatrzenie wniosku A. G. co do meritum. Dokumentacja złożona przez skarżącą w PCŚ na dzień 27 czerwca 2011 r., w dniu 6 lipca 2011 r. uzupełniona oświadczeniem o sposobie wypłaty świadczenia oraz zaświadczeniem z urzędu skarbowego, była wystarczająca, aby przyznać skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej.
Według Sądu zawieszenie postępowania, pomimo faktu, że nastąpiło z wniosku skarżącej, nie może pozbawiać jej prawa do świadczenia, które przysługiwały jej w dacie złożenia wniosku (uzupełnionego w wyznaczonym przez organ terminie – 6 lipca 2011 r.). W ocenie Sądu strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania organu administracji w zakresie prawidłowego pouczenia o konsekwencjach zawieszenia postępowania oraz o fakcie, że takie zawieszenie nie było w ogóle potrzebne i zasadne.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta P., decyzją z dnia [...]2013 r. nr [...] przyznał A. G.:
- 1. zasiłek rodzinny na O. P. w wysokości po 64,- zł miesięcznie w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 31 czerwca 2011 r.
- 2. Dodatek z tytułu wychowywania dziecka – K. G. w rodzinie wielodzietnej w wysokości po 80,- zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2011 r. do 31 października 2011 r.
- 3. Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka O. P. w wysokości po 1000,- zł jednorazowo na okres od 1 czerwca 2011 r. do 30 czerwca 2011 r.
Jako podstawę prawną decyzji organ przytoczył art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6, art. 8 art. 9 ust. 1,art. 9 ust. 3,art. 9 ust. 6,art. 12a ust. 1,art. 12a ust. 2 art. 20, art. 24, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się, stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U.2009r. Nr 129, poz. 1058) oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r., poz.
3) w związku z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r. poz. 959) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, iż zgodnie z dokumentami załączonymi do wniosku A. G. spełnia kryteria wymagane do otrzymania świadczeń rodzinnych od dnia 1 czerwca 2011 r. do 31 października 2011r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. G. domagając się "spłaty" przyznanych jej zasiłków za okres od dnia 1 listopada 2011r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. oraz spłaty podwyższonego zasiłku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej zd okres od 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r. Podniosła, iż nie była należycie informowana o sprawie przez organ I instancji.
Decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowiło utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 61 § 3 K.p.a. datą wszczęcia postępowania administracyjnego jest data doręczenia organowi żądania strony.
W świetle art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych - art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Z kolei z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Według organu odwoławczego z literalnego brzmienia cytowanego przepisu jasno wynika, że decydujące znaczenie w ustaleniu prawa do świadczeń rodzinnych ma data złożenia w siedzibie organu kompletnego wniosku o przyznanie świadczenia. Złożenie wniosku w tym przedmiocie obliguje organ do wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia rodzinnego na okres od pierwszego dnia miesiąca, w którym strona złożyła kompletny wniosek do końca okresu zasiłkowego.
Zdaniem Kolegium w świetle oceny wrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2013 r. o sygn. II SA/Po 248/13 uznać należało, iż skompletowany wniosek wpłynął już w czerwcu 2011 r. i tym samym świadczenia przyznano na okres od 1 czerwca 2011 r. do 31 października 2011 r.
W tej sytuacji, prawidłowe jest rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji przyznające prawo do wnioskowanych świadczeń, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Odnosząc się do żądań strony zawartych w odwołaniu, a dotyczących:
- 1. podwyższenia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej od dnia 1 czerwca 2011 r. do 31 lipca 2012 r.
- 2. spłaty zasiłku rodzinnego za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 lipca 2012 r.,
- 3. spłaty odsetek od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r., Kolegium wyjaśniło:
Sprawa podwyższenia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, za okres od dnia 1 czerwca 2011 r. do 31 lipca 2012 r., została już zakończona ostatecznie - w administracyjnym toku instancji - decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2012 r. nr [...], która nie została zaskarżona przez G. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w P..
Ponadto sprawa świadczeń rodzinnych, na kolejny okres zasiłkowy została ostatecznie w administracyjnym toku instancji załatwiona przez Prezydenta Miasta P. decyzjami:
- 1. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz O. P. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G., na okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. - doręczoną w dniu 27 września 2012 r.,
- 2. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w sprawie przyznania podwyższenia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G., na okres od dnia 1 sierpnia 2012 r. do dnia 31 października 2012 r. - doręczoną w dniu 27 września 2012 r.
W związku z powyższym również żądanie spłaty odsetek, od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r. uznać należy za pozbawione podstaw prawnych.
Skargę na powyższą decyzję wniosła A. G. podnosząc, iż należą jej się zasiłki rodzinne wraz z dodatkami za okres od 27 czerwca 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r. Z tej też przyczyny domaga się spłaty należnych jej świadczeń wraz z odsetkami.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając przedmiotową sprawę należy także wskazać, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jak wskazano wcześniej w przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., który wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 248/13, uchylił decyzję [...]. z dnia [...] 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]2012 r. o nr [...].
W wyroku tym Sąd przedstawił ocenę prawną sprawy, w której stwierdził, iż A. G. na dzień 27 czerwca 2011 r. złożyła kompletny wniosek o przyznanie jej zasiłku rodzinnego oraz dodatku i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na rzecz O. G. (aktualnie P.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G..
Stosując się wytycznych Sądu organ I instancji po ponownym rozpoznania sprawy przyznał stronie wnioskowane świadczenia rodzinne określając, iż zasiłek rodzinny na O. P. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G., przysługuje na okres zasiłkowy od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. Natomiast zdaniem skarżącej przyznane jej świadczenie powinna otrzymywać od dnia 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 lipca 2012 r.
Ze stanowiskiem strony nie można się zgodzić.
Jak to wyjaśnił organ II instancji w zaskarżonej decyzji z dnia 30 grudnia 2013 r. zgodnie z ogólną reguła wyrażoną w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013, poz. 1456 ze zm.)- dalej: u.ś.r., prawo do zasiłków rodzinnych i dodatków do tych świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy. Zgodnie z definicją wyrażoną w art. 3 pkt 10 u.ś.r. przez okres zasiłkowy rozumie się okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.
Z kolei zgodnie z art. 24 ust 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Nadmienić także należy, iż wniosek w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy są przyjmowane od dnia 1 września – art. 26 ust 2a u.ś.r.
Z powyższych przepisów wynika, iż w sytuacji uwzględnienia wniosku A. G. z dnia 27 czerwca 2011 r. o przyznanie jej wnioskowanych świadczeń rodzinnych organy nie mogły przyznać jej tych świadczeń na okres wykraczający poza okres zasiłkowy, w którym wniosek został złożony tj. poza datę 31 października 2011 r. Takie działanie organów stanowiłoby naruszenie ww. przepisów i dlatego zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Jeżeli skarżąca chciała ubiegać się o świadczenie rodzinne na kolejny okres zasiłkowy (od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r.) winna była złożyć nowy wniosek po dniu 1 września 2011 r. Brak takiego wniosku uniemożliwiał organom przyznanie świadczeń obejmujących kolejny okres zasiłkowy.
Sąd również zauważył, iż decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2013 r. przyznano skarżącej dodatek z tytułu wychowania dziecka (K. G.) w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł. na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 u.ś.r.. Tymczasem zgodnie z treścią art. 15a u.ś.r. rada gminy w drodze uchwały może podnieść kwoty dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w art. 9-15. Podwyższenie kwot dodatków finansowane jest ze środków własnych gminy.
Jak wynika z akt sprawy A. G. jest mieszkanką Miasta P.. Uchwała z dnia 26 września 2006 r. nr [...] Rada Miasta P. w § 1 podniosła kwotę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, o kwotę 100,- zł na trzecie i następne dzieci uprawnione do zasiłku.
Zatem z ww. regulacji wynika, iż A. G. winien przysługiwać dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie określonej w powołanej uchwale Rady Miasta P..
Jednakże z treści zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2013 r wynika, iż w obrocie prawnym istnieje już ostateczna decyzja tego organu z dnia [...]2012 r. nr [...], którą organ rozstrzygnął kwestię podwyższenia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywani dziecka w rodzinie wielodzietnej na okres od 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. Istnienie takiej decyzji uniemożliwia ponowne rozpoznanie sprawy w tym zakresie z uwagi na wynikającą z art. 16 § 1 K.p.a zasadę trwałości decyzji ostatecznych.
Z nadesłanych do Sądu akt nie wynika czy decyzją z dnia [...]2012 r. nr [...], przyznano skarżącej podwyższenie ww. dodatku czy jej tego odmówiono. W aktach znajduje się jedynie decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...]2012 r. nr [...], którą odmówiono A. G. przyznania podwyższonego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinnie wielodzietnej finansowanego ze środków własnych Gminy Miasto P. na rzecz K. G.. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, iż przyczyną takiego rozstrzygnięcia był brak podstaw do pobierania zasiłku rodzinnego na rzecz O. P. (trzecie dziecko), a tym samym brak podstaw do pobierania dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinnie wielodzietnej na rzecz K. G..
Zdaniem Sądu jeżeli decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. [...] 2012 r. nr [...], która prawdopodobnie zapadła po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012 r. nr [...], została wydana na tej samej podstawie co decyzja organu I instancji, to Kolegium winno rozważyć zasadność zmiany ww. decyzji z [...]2012 r. nr [...]w trybie art. 154 § 1 i 2 K.p.a. z uwagi na słuszny interes strony.
Skoro wskutek wyroku tut Sądu z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Po 248/13 A. G. przyznano zasiłek rodzinny na rzecz O. P. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G. na okres od 1 czerwca 2011 r. do dnia 31 października 2011 r. to istnieją uzasadnione okoliczności do zmiany decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. [...] 2012 r. nr [...] o ile utrzymywała ona w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]2012 r. nr [...]i była oparta na tych samych przesłankach.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...]2013 r. nr [...] odpowiada prawu.