Uzasadnienie
Skarżąca M. P. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca argumentowała, że jest emerytką z bardzo niską emeryturą rolniczą.
Oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury rolniczej i dochodu z sołectwa w łącznej wysokości [...] zł. Nadto wnioskodawczyni oświadczyła, że nie ma majątku nieruchomego, dysponuje tylko służebnością dożywocia u córki.
Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, nie przedstawiał całościowej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni, została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych.
Zobowiązano wnioskodawczynię przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów (w tym z sołectwa), jakie uzyskuje ona i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami, w tym zeznaniami podatkowymi PIT. Zeznania podatkowe najpełniej odzwierciedlają, bowiem wszystkie przychody jakie uzyskuje strona ubiegająca się o skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy.
Wezwano wnioskodawczynię do podania rodzaju i wielkości prowadzonej działalności rolniczej, roczną wartość przychodu ze sprzedaży produkcji z gospodarstwa rolnego, a także wysokość kosztów jego prowadzenia. Skarżąca wskazała bowiem, że uzyskuje emeryturę w zamian za przekazanie gospodarstwa rolnego. Jednocześnie zobowiązano wnioskodawczynię do złożenia oświadczenia o wysokości otrzymanych dopłat. Wskazanie powyższych danych pozwoliłoby bowiem określić, czy prowadzone jest gospodarstwo rolne, rozmiar tej działalności i ostatecznie wysokość środków jakimi z tego tytułu wnioskodawczyni i jej rodzina dysponuje w świetle możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie.
Wyjaśnienia wymagało także to, jakie są obroty na posiadanych rachunkach bankowych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem skalę środków jakimi wnioskodawczyni rzeczywiście dysponuje.
Zwrócono się do wnioskodawczyni o opisanie posiadanego majątku nieruchomego, w tym do podania jakie przynosi dochody i jakich kosztów utrzymania wymaga. Posiadanie takiego majątku, stanowiącego źródło dodatkowego dochodu, co do zasady, wyłącza bowiem możliwość przyznania prawa pomocy.
Nadto istotne było wyszczególnienie kosztów bieżącego utrzymania rodziny, gdyż konkretnie wskazuje to na realną wysokość środków, jakimi wnioskodawczyni obraca.
W odpowiedzi skarżąca wskazała, że jedynym źródłem utrzymania jest emerytura rolnicza i innych dochodów nie posiada, a gospodarstwo domowe prowadzi sama. Oświadczyła, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów, a także nie otrzymuje dopłat rolniczych. Nadto wnioskodawczyni podała, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, lokat terminowych, kredytów, ani zajęć komorniczych. Podała, że nie posiada także żadnego majątku nieruchomego, ani ruchomego w postaci samochodu lub maszyn rolniczych. Ostatecznie wnioskodawczyni wskazała, że emerytura jest przeznaczana na koszty bieżącego utrzymania oraz, że dużą część emerytury pochłaniają koszty zakupu niezbędnych leków.
Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części.
Oświadczenie majątkowe wnioskodawczyni zawarte w formularzu nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Wniosek skarżącej o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej jej zdolności do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania. Niewystarczające jest, bowiem samo twierdzenie o niskiej emeryturze. Na wnioskodawczyni ciąży obowiązek wykazania podnoszonych twierdzeń konkretnymi okolicznościami, oświadczeniami, a także poparcie ich w miarę możliwości dokumentami źródłowymi.
Ostatecznie wnioskodawczyni na wezwanie nie udzieliła wyczerpującej odpowiedzi, pozwalającej na ustalenie jak wygląda jej rzeczywista sytuacja majątkowa i finansowa. We wniosku o prawo pomocy podała, że utrzymuje się z emerytury rolniczej i dochodu z sołectwa, podczas gdy w uzupełnieniu zaprzeczyła, by miała inne źródła dochodu poza świadczeniem emerytalnym. Doszło więc do sprzeczności między oświadczeniem zawartym we wniosku o prawo pomocy a oświadczeniem złożonym w drodze uzupełniania, którego wnioskodawczyni szerzej nie wyjaśniła.
Nie wskazała nawet przybliżonej wysokości kosztów koniecznego utrzymania, czy wydatków na leki, co pozwoliłoby określić łączną wysokość tych kosztów oraz z jakich źródeł finansowania są pokrywane. Ogólnikowo tylko wskazała, że emerytura przeznaczana jest na koszty utrzymania. Brak wskazania konkretnej wysokości tych kosztów uniemożliwił ocenę, czy po uiszczeniu koniecznych wydatków bieżącego utrzymania pozostają wnioskodawczyni wolne środki, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania sądowego chociażby w części. Wnioskodawczyni nie przedłożyła również żadnej dokumentacji źródłowej pozwalającej na potwierdzenie, czy zweryfikowanie podnoszonych okoliczności.
Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie przyjąć należy, iż wnioskodawczyni nie zrealizowała warunku wykazania, iż nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenia nie przekonują, że odzwierciedlona została pełna i rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawczyni w indywidualnej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz - Grochowska