Uzasadnienie
Decyzją z dnia (...) listopada 2011 r., nr (...), Burmistrz W., na podstawie art. 70b ust. 6 ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) odmówił przyznania pracodawcy – M. M. – M., prowadzącej Firmę Handlowo – Usługową "A" z siedzibą w O. n. N., dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – E. P. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia w dniu (...) września 2011 r. M. M. – M., prowadząca Firmę Handlowo – Usługową "A" zwróciła się do organu o zwrot kosztów dofinansowania przygotowania zawodowego młodocianego. Zgromadzone w toku postępowania dokumenty potwierdzają, iż wnioskodawczyni posiadała uprawnienia umożliwiające praktyczną naukę zawodu. Równocześnie ze złożonej przez wnioskodawczynię umowy o pracy w celu przygotowania zawodowego wynikało, że młodociany pracownik – E. P., realizowała obowiązek dokształcania teoretycznego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 – w Zasadniczej Szkole Zawodowej.
Tym samym, w ocenie Wójta, dla spełnienia warunków umożliwiających dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika, określonych w art. 70b ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, niezbędne było przedłożenie dokumentów potwierdzających zdanie przez niego egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 83, poz. 562 ze zm.). Wnioskodawczyni przedłożyła jedynie świadectwo uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego uzyskanego na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 03 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i klasyfikacji zawodowych w formach pozaszkolnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 31, poz. 216).
Stąd też, w ocenie organu, przedłożony dokument nie pozwał na uznanie, iż młodociany pracownik zdał "właściwy egzamin" w rozumieniu art. 70b ust. 1 pkt. 2 ustawy o systemie oświaty, a w konsekwencji przyznanie wnioskowanego zwrotu kosztów jego kształcenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. M. – M., prowadząca Firmę Handlowo – Usługową "A" wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca nie zgodziła się z argumentacją organu, jakoby jedynym dokumentem potwierdzającym fakt uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego było świadectwo potwierdzające kwalifikacje zawodowe uzyskane na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.
W ocenie skarżącej nie istnieje żadna regulacja prawna określająca, jakoby "właściwym egzaminem" w rozumieniu ustawy o systemie oświaty był egzamin przeprowadzony na podstawie powołanego powyżej rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej. Przedłożone przez skarżącą dokumenty potwierdzają, w jej opinii, iż spełnione zostały przesłanki uzasadniające dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia (...) grudnia 2011 r., nr (...), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania oraz podtrzymano w całości stanowisko organu I instancji.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. M. – M. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 77 oraz art. 80 kpa, jak i naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia art. 70b ustawy o systemie oświaty.
W uzasadnieniu skargi przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania, podkreślając, iż z uzyskanej w dniu (...) listopada 2011 r. opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej Departamentu Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego wynika, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania jej wnioskowanego zwrotu kosztów dofinansowania kształcenia zawodowego. W opinii skarżącej nie uwzględnienie powyższej opinii w toku postępowania administracyjnego wskazuje, iż organ dopuścił się naruszenia zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Skarżąca wyjaśniła również, iż spełniła ona warunki określone w art. 70b ustawy o systemie oświaty, gdyż dostarczyła dokumenty potwierdzające, iż młodociany pracownik zdał egzamin zgodnie z przepisami odrębnymi. Zdaniem skarżącej organy administracji publicznej rozpoznając przedmiotową sprawę dopuściły się wadliwej interpretacji art. 70b ustawy o systemie oświaty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Kolegium wyjaśniło również, iż pismo z dnia (...) listopada 2011 r. zawierało jedynie opinię Ministerstwa Edukacji Narodowej Departamentu Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego i nie mogło ono stanowić podstawy rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania pracodawcy – M. M. – M., prowadzącej Firmę Handlowo – Usługową "A", dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika – E. P. Materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 07 września 1991 r. o systemie oświaty. Zgodnie z art. 70b ust. 1 powołanej powyżej ustawy pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach;
- 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Stosownie do treści ust. 6 art. 70b ustawy o systemie oświaty, dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia warunków określonych w ust.
- 1. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Do wniosku należy dołączyć kopie: 1) dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1;
- 2) umowy o pracę z młodocianym pracownikiem w celu przygotowania zawodowego;
- 3) dyplomu, świadectwa lub zaświadczenia potwierdzającego spełnienie warunku określonego w ust. 1 pkt 2 (art. 70b ust. 7 powołanej powyżej ustawy). W powyższym świetle warunkiem skutecznego ubiegania się o dofinansowanie kosztów kształcenia jest więc łączne spełnienie przez wnioskodawcę wymienionych w przepisach art. 70b ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 7 ustawy o systemie oświaty przesłanek.
W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, iż skarżąca wystąpiła z wnioskiem o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, z którym zawarła w dniu (...) września 2009 r. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. Z załączonych dokumentów wynika, iż młodociany pracownik był zatrudniony u pracodawcy, oraz że ukończył naukę zawodu, co potwierdza świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej z dnia (...) sierpnia 2011 r. Istotę zawisłego sporu w niniejszej sprawie stanowi jednakże interpretacja przesłanki określonej w pkt 2 art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, która uzależnia zwrot kosztów dofinansowania kształcenia młodocianego pracownika od zdania przez niego "właściwego egzaminu". Zdaniem organów administracji prowadzących przedmiotową sprawę z uwagi na fakt, iż z przedłożonej przez skarżącą umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego wynikało, że młodociany pracownik – E. P., realizowała obowiązek dokształcania teoretycznego w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 2 – Zasadniczej Szkole Zawodowej, warunek zdania "właściwego egzaminu" zostałby spełniony w przypadku przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby zdanie przez nią egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, o jakim mowa w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych.
Za niewystarczające uznano tym samym przedłożenie przez skarżącą świadectwa uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego uzyskanego na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 03 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i klasyfikacji zawodowych w formach pozaszkolnych. Stanowisko powyższe uznać należy za błędne.
Sąd podkreśla, iż w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie dla ustalenia pojęcia "właściwego egzaminu" mają przepisy odrębnych aktów, do których odwołanie zawiera art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty.
Zgodnie z art. 191 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Na podstawie art. 191 § 3 i art. 195 § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 1996 r. Nr 60, poz. 278 ze zm.). To właśnie do powyższego rozporządzenie odsyła powołany powyżej art. 70b ust. 2 ustawy o systemie oświaty, wskazujący, iż dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. I tak, zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania nauka zawodu młodocianego kończy się egzaminem, przy czym młodociany zatrudniony u pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem, dokształcający się w zasadniczej szkole zawodowej zdaje egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (§ 11 ust. 2 powołanego powyżej rozporządzenia) natomiast młodociany zatrudniony u pracodawcy nie będącego rzemieślnikiem, dokształcający się w ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego lub u pracodawcy zdaje egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (§ 11 ust. 3 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania).
Analiza powyższych przepisów wskazuje, że młodociany pracownik, zatrudniony u pracownika nie będącego rzemieślnikiem może zdać zarówno egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe bezpośrednio po uzyskaniu świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, zgodnie z przepisami dotyczącymi warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (gdy uczęszcza do zasadniczej szkole zawodowej) lub też zdać egzamin kwalifikacyjny na tytuł wykwalifikowanego robotnika, zgodnie z przepisami dotyczącymi zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (gdy uczęszcza do ośrodka dokształcania i doskonalenia zawodowego). Obydwa powyższe egzaminy powodują, w świetle powołanego powyżej § 11 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, iż kończy się etap nauki zawodu młodocianego.
W przedmiotowej sprawie pracownik uczęszczał do zasadniczej szkoły zawodowej, przy czym zdał wyłącznie egzamin kwalifikacyjny i uzyskał tytuł zawodowy zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 03 lutego 2006 r. w sprawie uzyskiwania i uzupełniania przez osoby dorosłe wiedzy ogólnej, umiejętności i kwalifikacji zawodowych w formach pozaszkolnych, na co wskazuje przedłożone wraz z wnioskiem świadectwo uzyskania tytułu zawodowego z dnia (...) września 2011 r. Zdaniem Sądu uznać jednakże należało, iż świadectwo powyższe, stanowiące dowód ukończenia nauki zawodowej przez pracownika, jest wystarczające do zwrotu kosztów dofinansowania młodocianego pracownika.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż art. 70b ustawy o systemie oświaty stanowi formę zachęty dla pracodawców do zatrudniania młodocianych pracowników. Przyjęta przez organy, w przedmiotowej sprawie, interpretacja przepisów prowadziłaby do skutków niezgodnych z wolą ustawodawcy. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 274/09, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl, niedopuszczalna jest tak formalistyczna interpretacja przepisów ustawy o systemie oświaty. Ustawodawca wprowadzając regulację dotyczą wspierania pracodawców zakładał bowiem, iż przyznanie dofinansowania dotyczyć będzie tych pracodawców, którzy w sposób skuteczny i efektywny prowadzą kształcenie młodocianych pracowników. Głównym warunkiem dofinansowania jest m.in. uzyskanie przez młodocianego pracownika po zakończeniu kształcenia, pozytywnego wyniku zewnętrznego egzaminu zawodowego.
Przy czym, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 07 października 2009 r., sygn. akt I OSK 273/09, [numer dowodu zakryty], brzmienie art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty pozwala przyjąć, iż zawarte w tym przepisie sformułowanie "i zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami" odnosi się do wszystkich odrębnych przepisów, według których młodociany może zdać egzamin po ukończeniu nauki. Skoro w niniejszej sprawie młodociany pracownik ukończył naukę zawodu i zdał egzamin, wymieniony w § 11 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, to organ nie mógł zakwestionować podstawy ukończenia nauki. Ukończenie nauki zawodu i zdanie egzaminu potwierdzającego uzyskanie przez pracownika tytułu zawodowego z wynikiem pozytywnym, powoduje, iż pracodawcy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty.
Organ administracji decydujący o przyznaniu dofinansowania i sprawdzający, zgodnie z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, czy młodociany pracownik zdał egzamin zgodnie z odrębnymi przepisami, nie jest uprawniony do wkraczania w kompetencje komisji egzaminacyjnej. Przedłożone świadectwo uzyskania przez pracownika tytułu zawodowego jest dla organu wiążące. Niezasadne jest więc stanowisko organu administracji jakoby ukończenie nauki w innej formie niż forma wynikająca z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych nie dawała podstaw dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika.
Z uwagi na to, że zdanie egzaminu, o którym stanowi § 11 ust.3 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania dopuszczają przepisy prawa jako warunek uzyskania kwalifikacji w zawodach za nieracjonalne należałoby uznać pozbawienie dofinansowania pracodawcy, który wyszkolił młodocianego i nie miał wpływu na wybór rodzaju zdawanego przez niego egzaminu. Istotnym jest zatem w świetle art. 70b ust.1 pkt.2, aby egzamin ten został złożony z wynikiem pozytywnym, zgodnie z odrębnymi przepisami.
Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, iż w sprawie doszło do naruszenia art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, poprzez błędną jego wykładnię, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy przy uwzględnieniu wykładni przepisów zawartych w niniejszym uzasadnieniu
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wykonalności orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy.