Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. – działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) – nakazał W. K., B. K., G. B. oraz A. D. wykonanie na własny koszt rozbiórki garażu nr [...] na działce nr [...] w P., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i powodującego stan zagrożenia dla osób i mienia. Przedmiotowy obiekt jest jednym z 3 garaży wzniesionych samowolnie i używanych od 1978r. przez rodzinę K. na działce stanowiącej własność Miasta i Gminy P., będącej w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorko – Własnościowej w P. K. – uznani przez organ I instancji za inwestorów spornego obiektu – nie posiadali dokumentów potwierdzających legalność jego budowy.
Obiekt ten nie narusza co prawda ustaleń właściwego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jednakże – w ocenie organu I instancji – narusza wymagane przepisami prawa warunki techniczne właściwe dla budynków tymczasowych (ze względu na drewnianą konstrukcję), przez co stwarza zagrożenie dla ludzi i mienia.
Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez W. i B. K., G. B. oraz A. D., którzy zarzucili organowi administracji naruszenie przepisu art. 49 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. Prawo budowlane. Podnieśli m.in., że nie są właścicielami przedmiotowej działki nr [...], nie ma dowodów potwierdzających fakt wybudowania obiektu przez rodzinę K., nie ponosili oni również żadnych kosztów jego naprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że sporny obiekt został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę, a więc w warunkach samowoli budowlanej. Ponieważ jest on dostawiony do muru granicznego (nie posiada własnej ściany), a pozostałe ściany są wykonane z elementów palnych nie było podstaw do uznania, że spełnia on wymogi określone w przepisie § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 03 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Istniały zatem przesłanki do orzeczenia nakazu rozbiórki garażu – i to także wobec członków rodziny K., którzy nie kwestionowali faktu uznania ich za inwestorów obiektu (w protokole z dnia [...] maja 2002r.). Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż przepis art. 49 powołanej powyżej ustawy Prawo budowlane z 1994r. nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem sporny garaż został wybudowany przed dniem 01 stycznia 1995r. wobec czego należało zastosować przepisy wcześniejszej ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Adresaci decyzji organu II instancji zaskarżyli ją do Naczelnego Sadu Administracyjnego, zarzucając wydanie jej sprzecznie z przepisami prawa i stanem faktycznym. W uzasadnieniu skargi powtórzyli argumenty podniesione w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W rozpoznawanej sprawie trafnie przyjęto, że wobec samowolnego zrealizowania przedmiotowego garażu przed dniem 01 stycznia 1995r. – w sprawie o rozbiórkę tego obiektu budowlanego mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) dalej nazywanej ustawą, nie zaś przepisy dotychczasowe. Odesłanie do przepisów dotychczasowych zawiera art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 07 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Wyklucza to możliwość zastosowania w sprawie art. 49 prawa budowlanego z 1994r., który jest ściśle związany z art. 48 prawa budowlanego z 1994r. W sprawie o rozbiórkę obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 01 stycznia 1995r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe (por. Uchwała NSA z dnia 10 czerwca 1996r. sygn. OPS 3/96, ONSA 1997r. Nr 1, poz. 2).
Stosownie do art. 38 prawa budowlanego z 1974r. nakaz rozbiórki obiektu budowlanego orzeczony w trybie art. 37 ustawy powinien być adresowany do inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.
Ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że to skarżący byli inwestorami garażu nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Za inwestora należy uważać osoby realizujące proces budowlany. Według ustaleń organu I instancji inwestycję zrealizowała "rodzina państwa K.". Nie jest jasne czy pod to określenie można podciągnąć wszystkich skarżących, bowiem z ich wyjaśnień zdaje się wynikać tylko to, że są następcami prawnymi J. i J. K. Odwołanie się przez organy administracyjne do uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Jarocinie z dnia 15 kwietnia 1994r. sygn. I C 267/93 z całą pewnością nie wyjaśnia nadania statusu inwestora skarżącym B. K., G. B. i A. D., bowiem według ustaleń Sądu poczynionych w tej sprawie "pozwani na terenie, na którym uprzednio znajdował się skład złomu i odpadów a także magazyn – warsztat (tokarnia) pobudowali 5 garaży, natomiast na terenie, gdzie podkuwano konie 1 garaż, które następnie wynajęli, uzyskując z tego tytułu dochody".
Pozwanymi w tej sprawie byli J. K., B. K. i W. K. Nie ma pewności, czy przedmiotowy garaż nr 2 został objęty cytowanym wyliczeniem, skoro jest bezsporne, że garaż ten stoi na działce nr [...] stanowiącej mienie komunalne (własność Miasta i Gminy P.) i oddanej w wieczyste użytkowanie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko – Własnościowej w P. Gdyby w toku dalszego postępowania wyjaśniło się, że wszyscy bądź niektórzy skarżący samowolnie zrealizowali przedmiotowy garaż, należy ustalić, czy przedmiotowy garaż jest nadal w ich posiadaniu oraz czy skarżący mają zgodę wieczystego użytkowania działki nr [...] na wchodzenie na tę działkę.
Inwestorzy mogą bowiem realizować nakazaną rozbiórkę obiektu jeśli nadal nim władają, bądź czyni to osoba wywodząca od nich swoje uprawnienia (najemca, dzierżawca) z ich uprawnień. Nie można bowiem naruszać czyjejś własności czy wieczystego użytkowania gruntu.
Dlatego właśnie przepis art. 38 ustawy wymienia trzy kategorie adresatów decyzji rozbiórkowej, a nie tylko inwestora.
Mimo, że ten zarzut skarżący podnieśli w odwołaniu, organ II instancji poprzestał na stwierdzeniu, że "bez wątpienia rodzina Państwa K. jest inwestorem obiektu (protokół i wyrok)". Tymczasem jak już wyżej wskazano, wyrok w sprawie sygn. I C 267/93 nie był adresowany do większości skarżących, a z protokołu z dnia [...] maja 2002r. (k. 13 akt administracyjnych organu I instancji) nie wynika, kto wydzierżawił garaże – skarżący czy też Gmina bądź Spółdzielnia Mieszkaniowa. Według informacji skarżącego W. K. garaż nr [...] faktycznie wybudował M.B. zamieszkały przy ul. [...] w P. i garaż ten wynajmuje od wieczystego użytkownika działki nr [...] – Spółdzielni Mieszkaniowej. Dla wykonania rozbiórki musiałby "wejść do garażu, wyprowadzić cudzy samochód i dokonać rozbiórki obiektu, który nie jest jego własnością" (k. 22 akt sądowych).
Skoro sprawa nie została wyjaśniona do ostatecznego rozstrzygnięcia i wymaga poczynienia dodatkowych ustaleń pozwalających na wskazanie właściwego adresata decyzji rozbiórkowej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] grudnia 2002r.
Na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądzono od organu II instancji na rzecz skarżących kwotę 10zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych, a zgodnie z art. 152 ustawy określono w pkt 3 wyroku, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
/-/B. Drzazga /-/B. Kamieńska /-/G. Radzicka kk