Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie w sprawie wzniesienia przez M.M. dwóch tuneli foliowych ogrodniczych na terenie posesji przy ul. [...] we wsi T. gm. N. W uzasadnieniu powołanej decyzji przedstawiono następujące ustalenia i wnioski. Pismem z dnia [...] r. M.J. zwrócił się o podjęcie działań związanych z nielegalną budową dwóch tuneli foliowych przy granicy jego posesji, prowadzoną przez M.M. Decyzją z dnia [...] r. nakazano inwestorowi rozbiórkę przedmiotowych tuneli. Decyzja ta uchylona została w trybie odwoławczym i równocześnie organ II instancji umorzył postępowanie pierwszoinstancyjne. W następstwie skargi wniesionej przez M.J., na decyzję organu odwoławczego, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14.XII.2000 r. decyzję tę uchylił.
Następnie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji orzekającą rozbiórkę tuneli foliowych i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Rozpoznając ponownie sprawę uznano, że postępowanie administracyjne dotyczące wybudowania dwóch tuneli foliowych o wymiarach 7,70 m x 30 m każdy stało się bezprzedmiotowe. Na podstawie wyników przeprowadzonych oględzin i przedłożonych przez inwestora dowodów ustalono, że prace przy budowie tuneli rozpoczęto w 1993 r. W listopadzie 1993 r. zakupiono bowiem folię (720 m2), a w grudniu 1993 r. i styczniu 1994 r. materiały stalowe.
Ponadto [...].II.1994 r. inwestor zawarł z wykonawcą umowę w sprawie wykonania konstrukcji tuneli foliowych. Termin rozpoczęcia robót potwierdziły także oświadczenia pisemne dwóch świadków. Dlatego za wiarygodne uznano wyjaśnienia inwestora, który podał, że konstrukcja folii wykonana została w 1994 r. i następnie została zmagazynowana w stodole do czasu jej zamontowania na gruncie w 1998 r. Powyższe ustalenia oznaczają, że w sprawie mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r.
Powyższą decyzję zakwestionował odwołaniem M.J. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie rozbiórki przedmiotowych tuneli foliowych M.J. zarzucił, że poczynione przez organ pierwszoinstancyjny ustalenia faktyczne pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym oraz wytycznymi wyroku NSA w sprawie II SA/Po 1751/99. Podkreślił, że zakup materiałów dla potrzeb planowanej inwestycji nie może decydować o okresie jej rozpoczęcia. W rzeczywistości konstrukcje stalowe były gięte, skręcane i przygotowywane do montażu na podwórzu inwestora, bezpośrednio przed ich postawieniem na gruncie tj. wiosną 1998 i 1999 r. Fakty te potwierdzają oświadczenia świadków. R.P. i W.G.
Również prace przygotowawcze na gruncie (wycinka drzew i krzewów) miały miejsce w 1998 r. W sprawie bezspornym jest wreszcie, że zakończenie budowy tuneli nastąpiło w 1999 r., a zatem jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14.XII.2000 r. sprawa winna być rozpoznana w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
Wnoszący odwołanie podał nadto, że przedmiotowe tunele usytuowane zostały na gruncie w sposób naruszający stan posiadania i w celu zatarcia śladów po dawnym przebiegu granicy, która jest sporna. Między stronami toczy się postępowanie rozgraniczeniowe.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Następnie stwierdził, że analiza akt sprawy wykazała, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24.X.1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 poz. 229 ze zm.), a stosownie do uregulowań tej ustawy tunele (namioty) foliowe związane z produkcją warzywniczo-ogrodniczą i nie połączone trwale z gruntem, jako obiekty tymczasowe nie wymagały pozwolenia na budowę. Nie miały do nich również zastosowania przepisy techniczno-budowlane i inne. np. dotyczące odległości od granic nieruchomości. Takie stanowisko zawarte zostało w piśmie Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 6.IV.1976 r. Podobnie, już na tle przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.) wypowiedział się Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w opracowaniu zatyt.
Interpretacja Prawa Budowlanego na przykładzie wybranych zagadnień z orzecznictwa administracyjnego stwierdzając, że opisane wyżej tunele foliowe (nie związane trwale z gruntem i nie mające jakichkolwiek instalacji) nie podlegają reglamentacji przepisów prawa budowlanego.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowe tunele foliowe są przestawialne i nie posiadają centralnego ogrzewania. Fakt ten potwierdza prawidłowość podjętej przez organ I instancji decyzji.
M.J. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję. Domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu. Ponadto wywiódł, że sporne tunele foliowe wzniesione w latach 1998 - 1999 są objęte nakazem rozbiórki z art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż na ich budowę inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. Są one bowiem obiektem budowlanym trwale związanym z gruntem poprzez stopy fundamentowe, na których zamocowana jest metalowa konstrukcja tuneli. Każde z 28 przęseł zamocowane jest z obydwu stron na betonowych stopach fundamentowych, a oszklone szczyty tunelu osadzone są na betonowej ławie fundamentowej, wykonanej na całej szerokości tunelu. Tunele te odpowiadają więc pojęciu obiektu budowlanego z art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 Prawa budowlanego. Wreszcie skarżący zarzucił, że w sprawie naruszono art. 6, 7 i 107 § 3 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wbrew stanowisku wyrażonemu w zaskarżonej decyzji ocena zasadności ingerencji organu nadzoru budowlanego w sprawę budowy przedmiotowych tuneli foliowych winna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126 ze zm.).
W rozpatrywanej sprawie - wszczętej pod rządami powołanej wyżej ustawy - bezspornym bowiem było, że tunele foliowe posadowione zostały na terenie budowy dopiero w latach 1998 - 1999 (por. protokoły z oględzin k. 1 i 36 akt adm., odwołanie M.Maciaka k. 4 akt adm.). To oznacza, że budowa przedmiotowych tuneli zakończona została po [...] stycznia 1995 r., a zatem stosownie do art. 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w sprawie miały zastosowanie przepisy tej ustawy. Na taką ocenę nie mają wpływu argumenty organów obu instancji o tym, że konstrukcja omawianych tuneli została wykonana w latach 1993 – 1994 skoro, jak ustala to organ I instancji, owe elementy spornych obiektów były przechowywane w stodole do 1998 r. Należy też dodać, że w sprawie nie ustalono czy i jeśli tak, jakie prace budowlane odpowiadające definicji rozpoczęcia budowy zawartej w art. 41 cyt. wyżej ustawy zostały wykonane na terenie budowy przed [...] stycznia 1995 r.
Przechodząc do oceny prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie art. 105 § 1 kpa na wstępie należy przypomnieć, że umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości jest dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.
Z wywodów organu odwoławczego wynika, że sporne tunele jako "przestawialne" (określenie organu) i nieogrzewane nie wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, a tym samym nie podlegały ograniczeniom wynikającym z przepisów prawa budowlanego.
Taka ocena uchyla się spod kontroli Sądu, bowiem z ustaleń organów obu instancji, a także z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, jakie są istotne cechy przedmiotowych obiektów. W szczególności w sprawie nie wyjaśniono w jaki sposób tunele foliowe o powierzchni ponad 210 m2 każdy umieszczone zostały na gruncie i czym charakteryzuje się ich konstrukcja. Według twierdzeń skargi elementami przedmiotowych tuneli są betonowe stopy fundamentowe, na których zamocowana została metalowa konstrukcja składająca się z 28 przęseł, a także oszklone szczyty osadzone na betonowych ławach fundamentowych.
Gdyby okazało się, że powołane wyżej zarzuty skargi są zasadne, brak byłoby podstaw do przyjęcia, że sporne tunele są obiektami nie wymagającymi pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, zwłaszcza w świetle definicji obiektu budowlanego stanowiącego budowę, lub tymczasowy obiekt budowlany (art. 3 ust. 1 pkt 3 i 5 Prawa budowlanego).
W przedstawionych wyżej okolicznościach należało przyjąć, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego (art. 103 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r.), a nadto przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 oraz art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.
Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę powinnością organu orzekającego będzie wyczerpujące ustalenie okoliczności mających wpływ na ocenę, czy sporne tunele foliowe są obiektami budowlanymi w rozumieniu prawa budowlanego i czy ich wzniesienie, ze względu na ich konstrukcję, wyposażenie, połączenie z gruntem i inne cechy wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Będąc związany oceną prawną wyrażoną w niniejszej sprawie przez Sąd administracyjny, organ orzekający będzie miał na względzie art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80 poz. 718).
/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Szaniecka /-/ M.Dybowski
MK