Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art.20 ust.3 w zw. z art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz.950 z późn.zm.) pozbawił S. K. uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie.
Według ustaleń organu w okresie przyjętym przez były ZBOWiD jako działalność kombatancka tj. od 1.04.1946 r. do 31.12.1948 r. zmarły mąż S. K. - J. K. - był zatrudniony w organach Milicji Obywatelskiej. W tych warunkach wyłączną podstawą przyznanych J. K. uprawnień kombatanckich była działalność w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". To z kolei prowadzi po myśli art.25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach do pozbawienia tak nabytych uprawnień pierwotnych, a w konsekwencji także uprawnień pochodnych wdowy (art.20 ust.3). Jakkolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe nie rodzą uprawnień kombatanckich.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S. K. podnosiła, że podstawą przyznania uprawnień nie było utrwalanie władzy ludowej lecz pobyt męża w obozie i więzieniu w Niemczech w czasie wojny.
Rozpoznając ów wniosek Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...]orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z [...]r. o pozbawieniu uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie argumentując, że okoliczności podane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wnoszą nic nowego do sprawy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego przywołała argumentację podnoszoną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nadto podając, że mąż był w tajnej organizacji walczącej z faszystą niemieckim i w wyniku tej działalności był aresztowany i osadzony w areszcie w Fuldzie, a później przeniesiony do więzienia policyjnego Sinsheim i obozu. Jego współpracownik, pochodzący z tej samej wsi G. S. został stracony.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.
Skargę wniesiono jeszcze pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd wg którego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobowiązany jest rozważyć i rozpatrzyć w toku postępowania weryfikacyjnego, czy istnieją inne niż "utrwalanie władzy ludowej" a zarazem ustawowe tytuły nabycia bądź zachowania uprawnień kombatanckich. Wynika to wprost z redakcji przyjętego za podstawę orzeczenia w tej sprawie art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w ówczesnym jak i aktualnym jego brzmieniu.
Przepis ten wyraźnie bowiem stanowi, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - -956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, art.2 oraz w art.4.
Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936 - 1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie o kombatantach.
Zgodnie z art.1 ust.2 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się m.in. pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych, polskich podziemnych formacjach i organizacjach w okresie wojny 1939 - 1945, a także w organizacjach sojuszniczych ruchu oporu w tym czasie. Nadto pobyt w hitlerowskim więzieniu stanowi represję, o której mowa w art.4 ust.1 ustawy o kombatantach stanowiący także samodzielną podstawę nabycia uprawnień kombatanckich.
Tymczasem mimo powoływania się przez skarżącą na inne niż "utrwalanie władzy ludowej" tytuły uprawnień kombatanckich kwestii tych Kierownik Urzędu z obrazą art.7, 10 i 77 kpa nie wyjaśnił i nawet ich nie omówił w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia dodatkowo naruszając hipotezę art.107 § 3 kpa.
Takie postępowanie stanowi naruszenie prawa materialnego art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach jak i procedury administracyjnej w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy w rozumieniu art.145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), a w konsekwencji do uchylenia zaskarżonego aktu i poprzedzającej go decyzji jak w sentencji.
Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Urzędu winien rozważyć i ocenić czy prócz "utrwalania władzy ludowej" istniały inne tytuły do nabycia lub zachowania pierwotnych uprawnień kombatanckich zmarłego męża skarżącej, a jeśli nie daje wiary twierdzeniom strony to dlaczego.
Zważyć przy tym należy, że obowiązkiem organu jest ustalenie i zweryfikowanie twierdzeń strony mimo jej ewentualnej bierności w zakresie przedstawienia dowodów zgodnie z dyrektywami zawartymi w art.7, 8 i 10 kpa.
Stanowisko swoje organ też winien stosownie do wymogów art.127 § 3 kpa uzasadnić.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art.200 wyżej wymienionej ustawy z 30.08.2002 r. oppsa.
/-/ E.Podrazik /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski
JFS