Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] marca 2001 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nakazał J. D. rozbiórkę części budynku gospodarczego realizowanego na nieruchomości w B. przy ul. [...]. Od przedmiotowej decyzji strony nie wniosły odwołania.
Dnia [...] czerwca 2001 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo J. i S. D. dotyczące uchylenia na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a.") decyzji z dnia [...] marca 2001 r. znak [...].
Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 104, art. 155 w zw. z art. 105 K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] marca 2001 r. z powodu jego bezprzedmiotowości.
Pismem z dnia [...] lipca 2001 r. J. i S. D. odwołali się od powyższej decyzji organu pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części przywołania podstawy prawnej oraz sentencji i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2001 r., a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolejnym wnioskiem z dnia [...] października 2013 r. J. D. zwróciła się do organu pierwszej instancji o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2001 r. w sprawie rozbiórki części zrealizowanego budynku gospodarczego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wezwał wnioskodawczynię do sprecyzowanie swego żądania poprzez udzielenie odpowiedzi, w oparciu o jaki tryb przewidziany w rozdziale 13 K.p.a. wnosi ona o uchylenie ostatecznej decyzji. J. D. wskazała art. 155 K.p.a. jako tryb uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2001 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., działając na podstawie art. 155 i art. 104 K.p.a., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] marca 2001 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że stosowanie przepisu art. 155 K.p.a. w sprawie dotyczącej rozbiórki nie jest możliwe z tego względu, że decyzja nakazująca w takim przypadku rozbiórkę jest decyzją związaną.
W wyniku wniesionego przez J. D. odwołania od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 K.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2001 r. jest decyzją związaną, ponieważ ustawodawca nie zostawił żadnych luzów decyzyjnych organowi nadzoru budowlanego pierwszej instancji przy jej wydawaniu.
Skargę na powyższą decyzję wniosła J. D., wnosząc o jej uchylenie w całości, jak też uchylenie ostatecznej decyzji PINB [...] jako niezgodnej z prawem.
Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 155 K.p.a. przesłanki zostały spełnione, a strony postępowania wyraziły zgodę na uchylenie decyzji. Zdaniem skarżącej, brak jest podstaw twierdzeniom organów orzekających w sprawie, że utrwalone orzecznictwo w tej sprawie sprzeciwia się uchyleniu decyzji na podstawie art. 155 K.p.a.
W odpowiedzi na powyższą skargę Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż wskazane w skardze.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Na podstawie art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
W sprawie poddanej sądowej kontroli poza sporem pozostaje, że organ odwoławczy decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 K.p.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) m.in. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2001 r. Podobnie, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] marca 2001 r.
Ocenie Sądu podlegało, czy zarzuty zawarte we wniosku skarżącej z 2001 r. o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2001 r. były tożsame z zarzutami przedstawionymi we wniosku skarżącej z 2013 r. W tej kwestii Sąd doszedł do przekonania, że nowy wniosek skarżącej z 2013 r. nie zawiera żadnych nowych okoliczności, które nie zostały przedstawione organom w roku 2001, na etapie składania pierwszego wniosku o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2001 r.
Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 K.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. nie może jednak zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (por. wyroki NSA: z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA 819/99 i z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1854/99 – orzeczenia publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy podkreślić, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz jedynie weryfikacja wydanej decyzji ostatecznej, poprzez badanie czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1764/05 – orzeczenie publ. w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze powyższe, w niniejszej sprawie, w sposób niebudzący wątpliwości organ odwoławczy powinien stwierdzić brak podstaw prawnych i faktycznych do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy i umorzyć postępowanie prowadzone przed organem pierwszej instancji.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że organ odwoławczy dokonując w toku postępowania odwoławczego powtórnego rozstrzygnięcia sprawy już wcześniej rozstrzygniętej, co do zasady winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w niniejszej sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Należy wskazać, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie przed organem pierwszej instancji, jeżeli postępowanie to było bezprzedmiotowe przed wydaniem zaskarżonej decyzji, czyli istniały podstawy jego umorzenia przez organ pierwszej instancji (por. A. Wróbel, "Komentarz aktualizowany do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego", Lex/el.,2015).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a., a o wykonalności zaskarżonej decyzji na mocy art. 152 P.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien zgodnie z art. 153 P.p.s.a. uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu
E. Brychcy W. Batorowicz E. Podrazik