Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. decyzją z dnia [...] r. - wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał A. i E.S. rozbiórkę części ogrodzenia przekraczającego wysokość 220 cm zlokalizowanego pomiędzy działkami nr [...] i [...] przy ul. [...] w P. W uzasadnieniu ustalił, że między działką nr [...] stanowiącą własność skarżących i działką nr [...] należącą do R.G. zostało na długości 815 cm wykonane ogrodzenie, przy czym do wysokości 220 cm jest to mur pełny, a na pozostałej wysokości 140 cm - blacha falista.
Jest bezsporne, że samowolnego podwyższenia ogrodzenia dokonał E.S., sporne jest natomiast kiedy to uczynił - w 1994 r., jak twierdzą inwestorzy i świadkowie przez nich wskazani: I.Z., Z.S. i B.K., czy też w czerwcu 2000 r. jak twierdzi R.G. oraz świadkowie zamieszkujący, podobnie jak strony na ul. [...]: W.Z., W. i Z.K., C.R. i M.F.
Organ orzekający nie dał wiary wyjaśnieniom inwestora, zmienianym w trakcie postępowania oraz pisemnym oświadczeniom wskazanych przez niego świadków, bowiem stoją one w jaskrawej sprzeczności z zeznaniami złożonymi dnia [...] r. w Inspektoracie przez świadków wskazanych przez R.G.
Podwyższenie przez inwestorów ogrodzenia międzysąsiedzkiego ponad wysokość 2,20 m w czasie obowiązywania ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wymagało zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Wobec faktu, że ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 9 prawa budowlanego z 1994 r., o losach wykonanych samowolnie robót budowlanych organ pierwszej instancji orzekł na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy.
W odwołaniu od tej decyzji A. i E.S. zarzucili, że wymaganie uzyskania pozwolenia na budowę przepisy art. 29 ustawy z 1994 r. stawiają inwestorom budującym parkany przylegające do dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych. Poza tym organ orzekający nie wziął pod uwagę przyczyn podwyższenia płotu wskazanych w piśmie z dnia [...] r. Parkan ten inwestorzy wykonali z blachy ocynkowanej grubości 1,5 mm w ramach z kątownika, który został przykręcony na śruby do istniejącego parkanu murowanego i "od tego momentu zakończyła się gehenna i skończyły się ubliżające nam wyzwiska sąsiadów".
Skarżący opisali też przypadki dopuszczania się samowoli budowlanych przez sąsiada.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa:
- – uchylił zaskarżoną decyzję,
- – w powołaniu na art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nakazał A. i E.S. dostarczenie do [...] r. oceny technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane, stwierdzającej przydatność wykonanej nadbudowy ogrodzenia do użytkowania.
W ocenie organu odwoławczego, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa, nie zawiera bowiem wskazania przyczyn, z powodu których dał wiarę zeznaniom złożonym w Inspektoracie przez W.Z., W. i Z.K., C.R. oraz M.F., a nie dał wiary świadkom wskazanym przez odwołujących się. Poza tym materiał zebrany w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie pozwala na postawienie E.S. zarzutu zmiany zeznań w zakresie terminu wykonania robót polegających na nadbudowie ogrodzenia. Protokół oględzin z dnia [...] r., na który powołano się w uzasadnieniu nie zawierał informacji, na podstawie, których dałoby się określić datę powstania nadbudowy.
W tej sytuacji "na podstawie całokształtu materiału dowodowego, w trybie art. 80 kpa organ odwoławczy daje wiarę stwierdzeniu A. i E.S. zawartemu w piśmie z dnia [...] r. skierowanym do Inspektoratu, w którym informują, że czynności związane z wykonaniem podwyższenia ogrodzenia podjęli w roku 1994. Poinformowali o problemie Policję oraz uzyskali informację w Wydziale Urbanistyki i Architektury Miasta o braku wymogu uzyskania pozwolenia bądź zgłoszenia".
Do samowoli budowlanej, która miała miejsce przed dniem 1 stycznia 1995 r., to znaczy przed wejściem w życie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., stosownie do art. 103 § 3 tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ponieważ nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r., w sprawie należało orzec w trybie art. 40 tej ustawy.
R.G. wniósł skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając błędną ocenę materiału dowodowego. "Nie uznano za wystarczające zeznania złożone w inspektoracie przez pięciu świadków (mieszkających w najbliższym sąsiedztwie) przeciwko zeznaniom dwóch świadków (mieszkających w innych dzielnicach miasta), którzy nie stawili się w inspektoracie mimo kilkakrotnym wezwaniom (świadkowie ci są najbliższą rodziną p. S.)."
Nadto organ odwoławczy przeoczył, że protokół oględzin, w którym podano czerwiec 2000 r. jako datę budowy wiaty oraz nadbudowy ogrodzenia został podpisany przez A. i E.S., bez wniesienia do treści protokołu żadnych uwag. Nie przedstawili też ani żadnych dowodów świadczących o jakichkolwiek działaniach urzędowych podjętych w 1994 r. w związku z zamierzonym wykonaniem nadbudowy, a zarówno w piśmie z dnia [...] r., jak i we wszystkich wcześniejszych pismach stwierdzali, że do nadbudowy ogrodzenia doszło na skutek dobudowy do domu mieszkalnego od strony podwórza tarasu na posesji nr [...]. Tymczasem garaż z tarasem, na który powołuje się E.S., został wybudowany w 1999 r. na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...]1998 r.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego oraz inwestorzy wnieśli o oddalenie skargi,
Wojewódzki Sąd Administracyjny - właściwy do rozpoznania skargi na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona. Art. 138 § 1 pkt 2 kpa daje organowi odwoławczemu podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. W ramach tej kompetencji merytoryczno-reformacyjnej możliwe jest nie tylko korygowanie wad prawnych polegających na niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, ale i korygowanie wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Organ odwoławczy nie jest bowiem związany ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji i może odmiennie ocenić zebrane dowody, niż uczynił to organ pierwszej instancji. jeśli jednak organ odwoławczy zdecyduje się na dokonanie odmiennej oceny dowodów zebranych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, to obowiązują go te same zasady proceduralne, co organ pierwszej instancji (art. 140 kpa), w tym między innymi art. 80 i art. 107 § 3 kpa.
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że daje wiarę wyjaśnieniom A. i E.S. zawartym w piśmie z dnia [...] r., informującym o podwyższeniu ogrodzenia w 1994 r. tylko dlatego, że w powołanym przez organ pierwszej instancji protokole oględzin z dnia [...] r. nie doszukał się przyznania przez inwestorów, iż nadbudowali płot w 2000 r.
Posługując się taką argumentacją organ odwoławczy zaniechał dokonania wszechstronnej oceny całego materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego, wymaganej przepisem art. 77 § 1 kpa. W sprawie inwestorzy i uczestnik postępowania oraz naprowadzeni przez nich świadkowie składali różne zeznania i oświadczenia pisemne. Organ może odmówić wiary określonym dowodom, jednakże dopiero po wszechstronnym ich rozważeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny. Nadto rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych, powinno być zgodne z zasadami logiki.
Oceniając odmiennie materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy przeoczył, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, że E. i A.S. w pismach składanych do akt sprawy tłumaczyli konieczność podwyższenia parkanu tym, że "R.G. dobudował od strony podwórza na wysokości ca 3 m taras", z którego prowadzi (...) ubliżającą nam konwersację (pisma z dnia [...] r., [...] r.). Wymagało to ustalenia daty postawienia tarasu. Gdyby, bowiem okazało się - jak podano w skardze - że R.G. pobudował taras już pod rządem ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., to brak podstaw do odwoływania się do uregulowań prawa budowlanego z dnia 24 października 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.).
Poza tym powołany jako podstawa materialnoprawna zaskarżonej decyzji art. 40 prawa budowlanego nie upoważniał do legalizowania samowoli budowlanych w sposób wskazany w zaskarżonej decyzji, to znaczy przez dostarczanie dokumentacji lub ocen technicznych. W myśl tego przepisu, w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wydaje "decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami".
Z tych wszystkich przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 200 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.
/-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Kamieńska /-/ M.Dybowski
MK