Uzasadnienie
Pismem z dnia 14 maja 2010 P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Z. z dnia [...] r., Nr [...], mocą której stwierdzono wygaśnięcie przysługującego mu mandatu radnego Rady Miejskiej w Z., z powodu utraty prawa wybieralności w skutek wydania wobec niego prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. T. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) uznającego go winnym popełnienia przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. W uzasadnieniu podniósł, iż zaskarżona uchwała pozbawia przedstawicielstwa elektorat Gminy Z. w posiedzeniach Rady Miejskiej w Z. u i tym samym pozbawia mieszkańców prawa wyborczego do końca obecnej kadencji, gdyż wybory uzupełniające nie będą przeprowadzone.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz Z. wniósł o jej odrzucenie z uwagi, iż sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z treścią art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r., nr159. poz.1547 z późn zm.), od uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 190 ust. 1 pkt 3 zainteresowanemu służy odwołanie do właściwego sądu okręgowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Przedmiotem zaskarżenia jest w niniejszej sprawie uchwała wydana w oparciu o art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, który stanowi, iż wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż stosownie do treści art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. wynika natomiast, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne;
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie;
- 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6. inne akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8. bezczynność organów w przypadkach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a.
Nadto, w świetle art. 3 §3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Jednakże, jak trafnie zauważył w odpowiedzi na skargę organ, w myśl art. 191 ust. 1 ustawy Ordynacji wyborczej rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, od uchwały rady gminy o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 190 ust. 1 pkt 3, zainteresowanemu służy odwołanie do właściwego sądu okręgowego. Tym samym Ordynacja wyborcza w sposób wyraźny i autonomiczny określa zasady i tryb prawnej kontroli uchwały rady właściwej jednostki samorządu terytorialnego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn wskazanych w art. 190 ust. 1 pkt 3 tej ustawy.
Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, iż kompetencja sądów administracyjnych została w rzeczonym zakresie wyłączona. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2000 r., sygn. akt OPS 13/00 (publ.: OSNA 2001/2/50), w treści której wskazano, że jakkolwiek nie budzi wątpliwości kwestia przynależności przewidzianych w Ordynacji wyborczej czynności kontrolnych, związanych ze stwierdzeniem wygaśnięcia mandatu radnego, do sfery administracji publicznej, to jednak ustawodawca przekazał pewne sprawy załatwiane w pierwszej fazie postępowania przez organy administracji publicznej kognicji sądów powszechnych, co nie oznacza naruszenia określonej w art. 184 Konstytucji RP zasady sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności organów administracji publicznej.
Na marginesie należy wspomnieć, że przywołany art. 191 ust. 1 Ordynacji wyborczej został znowelizowany ustawą z dnia 5 września 2008 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., nr 180, poz. 1111). W wyniku tej nowelizacji ustawodawca przewidział wprawdzie możliwość zaskarżenia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 190 ust. 1 pkt 1, 1b, 2a i 3 do sądu administracyjnego jednakże wspomniane unormowanie nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Należy bowiem podkreślić, że w art. 6 cytowanej ustawy zmieniającej określono wyraźnie, że wchodzi ona w życie 14 dni od dnia ogłoszenia (czyli z dniem 24 października 2008 r.) i - co najistotniejsze - ma zastosowanie do kadencji następujących po kadencji, w czasie której weszła w życie. Możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akty, o których mowa w omawianym przepisie, odnosić się zatem będzie dopiero do uchwał podjętych wobec radnych jednostek samorządu terytorialnego, którzy zostaną wybrani w wyniku następnych wyborów do rad gmin, rad powiatów oraz sejmików wojewódzkich, przewidzianych na rok 2010.
Skoro zatem skarga w niniejszej sprawie dotyczy uchwały dotyczącej radnego wykonującego swój mandat w ramach obecnej kadencji przypadającej na lata 2006 - 2010 (w okresie której weszła w życie rzeczona nowelizacja z dnia 5 września 2008 r.), to należało przyjąć, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i z tego powodu skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia 8 lipca 2010 r. argumentów dotyczących wadliwego pouczenia go przez organ administracji o sposobie zaskarżenia przedmiotowej uchwały o wygaśnięciu mandatu zauważyć natomiast należy, iż kwestia prawidłowości pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia jest obojętna prawnie dla oceny dopuszczalności rozpoznania skargi przez sąd administracyjny i może podlegać ewentualnemu badaniu jedynie przez sąd właściwy do rozpoznania sprawy, to jest właściwy sąd okręgowy, w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
/-/ T. Świstak